Wetenschapsonderwijs en techniekonderwijs
Wereldoriëntatie
15 september 2015: eindtermen W.O. vervangen door eindtermen wetenschap en techniek + mens
en maatschappij
Uitgangspunten eindtermen en ontwikkelingsdoelen wetenschap en techniek
• Basiscompetenties ontwikkelen die kinderen in staat stellen met vertrouwen zichzelf en
omgeving steeds verder en diepgaander te exploreren over ‘wetenschap en techniek’
• Interesse ontwikkelen voor W & T, nu en in het verleden, hier en elders op de wereld
• Een basishouden van openheid en respect ontwikkelen tegen W & T
• Basisvaardigheden ontwikkelen om zelfstandig met informatie rond W & T te leren omgaan
Doelen wetenschaps- en techniekonderwijs
Wetenschappelijke geletterdheid
= de wetenschappelijke basiskennis en wetenschappelijk inzicht waarover elke volwassene zou
moeten beschikken
- Ontwikkeling via wetenschapsonderwijs
- Eerste stappen in basisonderwijs
o vragende en kritische ingesteldheid
o gestimuleerd tot uitvoeren van onderzoeken en experimenten
Technische geletterdheid
= het competent en verantwoordelijk gebruiken van techniek
= het begrijpen, hanteren en duiden van techniek vanuit een waarderende kritische houding
= het omgaan met technische realisaties om optimaal te functioneren + participeren in samenleving
technologie maakt gebruik van wetenschappelijke kennis om iets te bereiken dat wordt
gedreven door behoefte van de mens → exacte wetenschap omzetten in techniek
1
,Techniek omvat vier domeinen (kerncomponenten)
• Systemen: Een voorbeeld van een technisch systeem is een brug. Deze bestaat uit
verschillende elementen (pijlers, wegdek,…) en is gericht op een specifiek doel, nl. snel een
afstand overbruggen.
• Processen: Het ontwikkelproces, weg die wordt afgelegd voordat de brug er effectief staat.
• Hulpmiddelen: Wat heb je nodig om een brug te maken?
• Keuzes: Welk ontwerp is het meest aangewezen? Moet ik met andere factoren rekening
houden (bv. levensduur)?
Deze kerncomponenten worden tijdens technieklessen vanuit verschillende invalshoeken
(dimensies) benaderd:
• Begrijpen: begrijpen waarom de brug driehoeksconstructies bevat, begrijpen hoe een
ophaalbrug werkt,…
• Duiden: de impact van technische realisaties in een bredere context plaatsen en de impact
beoordelen (bv. impact van smartphone op de maatschappij)
• Hanteren: leren met technische realisaties omgaan bij het gebruik en bij het ontwikkelen
van technische realisaties
Drieluik
- Kennis
- Vaardigheden
- Attitudes
2
, Zin in leren! Zin in leven
NATUUR
Beleven van de natuur
- natuur intrekken om deze van binnenuit, via exploratie en onderzoek te leren kennen en
waarderen
- in contact brengen met levensgemeenschappen → vaststellen hoe mensen, dieren en
planten aangepast zijn aan een bep. milieu
- Organismen maken ontwikkeling door
- Via onderzoeken van natuurkundige verschijnselen en experimenteren met materialen →
inzicht in eenvoudige natuurkundige aspecten van hun omgeving
- Voorbeelden van hoe leefgewoonten worden aangepast aan het weer en klimaat
TECHNIEK
- Laat toe om dingen beter, sneller en efficiënter aan te pakken
- In contact brengen met technische systemen: constructies, voorwerpen en producten,
bereidingen
- Verschillende toepassingsgebieden om hun wereld van techniek te verbreden (ICT,
transport, biochemie, energie)
- Techniek uitproberen en mogelijkheden ervan ontdekken voor eigen leven door te handelen
en onderzoeken
- Te weten komen volgens welke principes eenvoudige technische systemen gemaakt zijn en
en welke vorm van energie nodig is → technisch proces overlopen waarop ze reflecteren
- Vanuit concrete situaties ontdekken hoe wetenschap, techniek en samenleving elkaar
beginvloeden
- Technische geletterdheid: techniek begrijpen, hanteren en duiden
3
, Conceptontwikkeling
Concepten
Voorbeelden: chemische reacties, wrijving, drijven en zinken…
- Brengen verschillende ervaringen en verschijnselen met elkaar in verband → greep krijgen
op wereld
- Abstract, theorie ontwikkeld door onderzoek
- Plaatsen in context zodat ze concreet worden (vb. faseovergangen → proefjes uitvoeren
m.b.t. smelten, verdampen…)
- Context = vertrekpunt voor aanbrengen concept
Pre-concept
= denkbeelden die een kind heeft voor dat hij in aanraking is gekomen met onderwijs dat als doel
heeft juiste concepten aan te leren
- startideeën over fysische waarneembare wereld
- verklaringen die ze geven aan verschijnselen, gebaseerd op dagelijkse ervaring
- vb. zware voorwerpen zinken
Concept
Lessen opbouwen zodat pre-concepten omgezet worden naar concepten (= wetenschappelijk
geaccepteerd)
→ kinderen aan de hand van ervaringen en kaderen van ervaringen helpen bij herstructureren van
denkbeelden die ze hebben
Misconcepten
Ontstaan wanneer proces niet goed verloopt en kinderen een verkeerd denkbeeld vormen.
→ ‘mis’-interpreteren de wetenschappelijke concepten die ze op school leren.
Misconcepten kunnen een leven lang meegaan.
Conceptshift
Overgang van preconcept/misconcept naar concept
4
Wereldoriëntatie
15 september 2015: eindtermen W.O. vervangen door eindtermen wetenschap en techniek + mens
en maatschappij
Uitgangspunten eindtermen en ontwikkelingsdoelen wetenschap en techniek
• Basiscompetenties ontwikkelen die kinderen in staat stellen met vertrouwen zichzelf en
omgeving steeds verder en diepgaander te exploreren over ‘wetenschap en techniek’
• Interesse ontwikkelen voor W & T, nu en in het verleden, hier en elders op de wereld
• Een basishouden van openheid en respect ontwikkelen tegen W & T
• Basisvaardigheden ontwikkelen om zelfstandig met informatie rond W & T te leren omgaan
Doelen wetenschaps- en techniekonderwijs
Wetenschappelijke geletterdheid
= de wetenschappelijke basiskennis en wetenschappelijk inzicht waarover elke volwassene zou
moeten beschikken
- Ontwikkeling via wetenschapsonderwijs
- Eerste stappen in basisonderwijs
o vragende en kritische ingesteldheid
o gestimuleerd tot uitvoeren van onderzoeken en experimenten
Technische geletterdheid
= het competent en verantwoordelijk gebruiken van techniek
= het begrijpen, hanteren en duiden van techniek vanuit een waarderende kritische houding
= het omgaan met technische realisaties om optimaal te functioneren + participeren in samenleving
technologie maakt gebruik van wetenschappelijke kennis om iets te bereiken dat wordt
gedreven door behoefte van de mens → exacte wetenschap omzetten in techniek
1
,Techniek omvat vier domeinen (kerncomponenten)
• Systemen: Een voorbeeld van een technisch systeem is een brug. Deze bestaat uit
verschillende elementen (pijlers, wegdek,…) en is gericht op een specifiek doel, nl. snel een
afstand overbruggen.
• Processen: Het ontwikkelproces, weg die wordt afgelegd voordat de brug er effectief staat.
• Hulpmiddelen: Wat heb je nodig om een brug te maken?
• Keuzes: Welk ontwerp is het meest aangewezen? Moet ik met andere factoren rekening
houden (bv. levensduur)?
Deze kerncomponenten worden tijdens technieklessen vanuit verschillende invalshoeken
(dimensies) benaderd:
• Begrijpen: begrijpen waarom de brug driehoeksconstructies bevat, begrijpen hoe een
ophaalbrug werkt,…
• Duiden: de impact van technische realisaties in een bredere context plaatsen en de impact
beoordelen (bv. impact van smartphone op de maatschappij)
• Hanteren: leren met technische realisaties omgaan bij het gebruik en bij het ontwikkelen
van technische realisaties
Drieluik
- Kennis
- Vaardigheden
- Attitudes
2
, Zin in leren! Zin in leven
NATUUR
Beleven van de natuur
- natuur intrekken om deze van binnenuit, via exploratie en onderzoek te leren kennen en
waarderen
- in contact brengen met levensgemeenschappen → vaststellen hoe mensen, dieren en
planten aangepast zijn aan een bep. milieu
- Organismen maken ontwikkeling door
- Via onderzoeken van natuurkundige verschijnselen en experimenteren met materialen →
inzicht in eenvoudige natuurkundige aspecten van hun omgeving
- Voorbeelden van hoe leefgewoonten worden aangepast aan het weer en klimaat
TECHNIEK
- Laat toe om dingen beter, sneller en efficiënter aan te pakken
- In contact brengen met technische systemen: constructies, voorwerpen en producten,
bereidingen
- Verschillende toepassingsgebieden om hun wereld van techniek te verbreden (ICT,
transport, biochemie, energie)
- Techniek uitproberen en mogelijkheden ervan ontdekken voor eigen leven door te handelen
en onderzoeken
- Te weten komen volgens welke principes eenvoudige technische systemen gemaakt zijn en
en welke vorm van energie nodig is → technisch proces overlopen waarop ze reflecteren
- Vanuit concrete situaties ontdekken hoe wetenschap, techniek en samenleving elkaar
beginvloeden
- Technische geletterdheid: techniek begrijpen, hanteren en duiden
3
, Conceptontwikkeling
Concepten
Voorbeelden: chemische reacties, wrijving, drijven en zinken…
- Brengen verschillende ervaringen en verschijnselen met elkaar in verband → greep krijgen
op wereld
- Abstract, theorie ontwikkeld door onderzoek
- Plaatsen in context zodat ze concreet worden (vb. faseovergangen → proefjes uitvoeren
m.b.t. smelten, verdampen…)
- Context = vertrekpunt voor aanbrengen concept
Pre-concept
= denkbeelden die een kind heeft voor dat hij in aanraking is gekomen met onderwijs dat als doel
heeft juiste concepten aan te leren
- startideeën over fysische waarneembare wereld
- verklaringen die ze geven aan verschijnselen, gebaseerd op dagelijkse ervaring
- vb. zware voorwerpen zinken
Concept
Lessen opbouwen zodat pre-concepten omgezet worden naar concepten (= wetenschappelijk
geaccepteerd)
→ kinderen aan de hand van ervaringen en kaderen van ervaringen helpen bij herstructureren van
denkbeelden die ze hebben
Misconcepten
Ontstaan wanneer proces niet goed verloopt en kinderen een verkeerd denkbeeld vormen.
→ ‘mis’-interpreteren de wetenschappelijke concepten die ze op school leren.
Misconcepten kunnen een leven lang meegaan.
Conceptshift
Overgang van preconcept/misconcept naar concept
4
