College 1
Hoofdstuk 1
Stressor
- Alles in de buitenwereld dat zorgt voor een verstoring van de homeostase balans
- stressrespons is wat het lichaam doet om de homeostase te herstellen
- Elk mogelijke bedreiging van de psychobiologische doelen
- stressrespons is de negatieve emotionele psychobiologische respons
De stressrespons hoeft niet alleen geactiveerd te worden door een
psychologische- of fysiologische dreiging
- het kan al geactiveerd worden door de verwachting ervan
Homeostase
- alleen het verantwoordelijke mechanische wordt geactiveerd bij een
verstoring/tekort
Allostase
- het brein regelt de veranderingen in het gehele lichaam
Het is dus zo dat iedere stressor dezelfde stressrespons afgeeft
- bij een stressrespons werkt het lichaam harder dan normaal
- om energie te besparen en vrij te maken worden bepaalde systemen
onderdrukt
- bv. verteringssysteem, immuunsysteem
General adaptation syndrome
- Alarmfase → de stressor wordt opgemerkt
- Resistentie fase → stressrespons wordt geactiveerd om terug in de allostatische
staat te komen
- Uitputtingsfase → stressrespons wordt schadelijk voor het lichaam en het lichaam
kan tevens de stressrespons niet meer opbrengen → lichaam raakt uitgeput
Een herhaalde activering van de stressrespons of moeite hebben met het uitschakelen van
de respons kan dus schadelijk zijn
- dit kan voorkomen bij langdurige-/chronische stress
- kan uiteindelijk leiden tot ziekte
,Hoofdstuk 2
Het zenuwstelsel
- Centraal zenuwstelsel → hersenen + ruggenmerg
- Perifere zenuwstelsel
- somatisch zenuwstelsel → reguleert de vrijwillige bewegingen
- autonoom zenuwstelsel → reguleert de organen die onvrijwillig
functioneren
- sympathisch zenuwstelsel → maakt het lichaam klaar voor actie
- parasympathisch zenuwstelsel → handhaaft en herstelt het lichaam
In het sympathische zenuwstelsel worden adrenaline en norepinephrine uitgescheiden
De hersenen kunnen ook een stressrespons aansturen door de uitscheiding van
hormonen
- geeft signalen door aan de hypofyse die vervolgens de hormonen uitscheid
- ook signalen aan de hypothalamus die ook grote hoeveelheid hormonen kan
uitscheiden
- communiceert met hypofyse door een activerend- of inhiberend hormoon vrij
te laten
De fysiologie van een stressrespons
De hypothalamus scheidt het hormoon CRH uit
- CRH zet de hypofyse aan om ACTH uit te scheiden
- ACTH bereikt de bijnieren → glucocorticoïden worden uitgescheiden
- dit is het grootste gedeelte (samen met o.a. adrenaline en
norepinephrine) dat verantwoordelijk is voor de lichamelijke reactie op stress
Er zijn twee belangrijke stressresponssystemen in het lichaam:
- SAM → activeert de uitscheiding van adrenaline
- hartslag neemt toe, er gaat meer bloed naar de spieren
- HPAC → als de stress intens en oncontroleerbaar is
- houdt o.a. de SAM in stand, maakt hiervoor meer glucose vrij door:
- andere systemen te inhiberen
- schade en negatieve sensaties te beperken (zoals pijn)
→ Lichaam keert hierdoor terug naar de stabiele toestand (homeostase)
De functie van de biologische stressrespons is dus:
- zuurstof en brandstof brengen naar de spieren
- besparen van brandstoffen door andere lichamelijke activiteiten te onderdrukken
- beperken van schade en negatieve sensaties
Bij een chronische stressrespons kan er een chronisch hoge bloeddruk ontstaan
- hierdoor kunnen (slag)aderen beschadigd raken
- kans wordt vergroot op hart- en vaatziekten
, - bv. verstopte bloedaderen door ophoping van plak aan de binnenkant van
een bloedader
- kans op cholesterol
Het blijkt dus dat vooral HPAC een belangrijke rol speelt in het ontwikkelen van ziektes door
een (langdurige) blootstelling aan stress
De mens heeft, in tegenstelling tot een dier) slecht een voorbereiding van de vecht-vlucht
respons
- hoe vaker/langdurig de stressor, des te minder controle over de respons
- kan uiteindelijk leiden tot het verlies van controle
- bv. chronische verhoogde cortisol, onderdrukking/verlaging immuunsysteem
, Hoofdstuk 3
Langdurige stress zorgt voor een langdurige activatie van de SAM(zorgt voor snellere
hartslag en hogere bloeddruk):
- Er kan een verstoring veroorzaken in de hartritme
- Een hogere bloeddruk kan zorgen voor hypertensie
- spiergroei in de aderen, waardoor de weerstand in de aderen toenemen
- hartspier wordt groter door de toenemende weerstand, doordat er
meer kracht nodig is om alles rond te pompen
- kan zorgen voor hartritmeproblemen
- Er kan tevens atherosclerose ontstaan (ophoping van cholesterol)
- door de ophoping van plaque ontstaan er nauwe bloedvaten
- kan een hartaanval triggeren
- Het bloed kan dikker worden door SAM
- versterkt de bovenstaande processen
Bifurcatie → takken van grotere bloedvaten in kleinere bloedvaatjes
- bifurcatiepunten zijn zeer kwetsbaar
Claudicatie → wanneer bloedvaten dermate verstopt zitten dat er niet genoeg
bloed naar de onderste delen van het lichaam stroomt
Thrombus → een plaque dat losschiet door de verhoogde bloeddruk
Als iemand met vernauwde bloedvaten last krijgt van een acute stressor:
- de kransslagaders vernauwen in plaats van te verwijderen in respons op het
sympathisch zenuwstelsel
- hierdoor minder glucose en voedingsstoffen naar het hart
- kan leiden tot myocardial ischemia
- extreme pijn aan de borst
Dit is apart, want tijdens een stressrespons heeft het hart juist glucose en voedingsstoffen
nodig om door de verstopte aderen/vaten heen te komen
Plotselinge hartproblemen worden vaak veroorzaakt door een extreme vorm van acute
stress (verlies van een familielid; bedreiging; natuurramp)
- welke richting de allostatische balans op gaat maakt niet zoveel uit, de
hoeveelheid is wel relevant
- hartaanval kan bijvoorbeeld vaak ook plotseling zijn, omdat mensen niet weten
dat ze beschadigde vaten hebben
Hoofdstuk 1
Stressor
- Alles in de buitenwereld dat zorgt voor een verstoring van de homeostase balans
- stressrespons is wat het lichaam doet om de homeostase te herstellen
- Elk mogelijke bedreiging van de psychobiologische doelen
- stressrespons is de negatieve emotionele psychobiologische respons
De stressrespons hoeft niet alleen geactiveerd te worden door een
psychologische- of fysiologische dreiging
- het kan al geactiveerd worden door de verwachting ervan
Homeostase
- alleen het verantwoordelijke mechanische wordt geactiveerd bij een
verstoring/tekort
Allostase
- het brein regelt de veranderingen in het gehele lichaam
Het is dus zo dat iedere stressor dezelfde stressrespons afgeeft
- bij een stressrespons werkt het lichaam harder dan normaal
- om energie te besparen en vrij te maken worden bepaalde systemen
onderdrukt
- bv. verteringssysteem, immuunsysteem
General adaptation syndrome
- Alarmfase → de stressor wordt opgemerkt
- Resistentie fase → stressrespons wordt geactiveerd om terug in de allostatische
staat te komen
- Uitputtingsfase → stressrespons wordt schadelijk voor het lichaam en het lichaam
kan tevens de stressrespons niet meer opbrengen → lichaam raakt uitgeput
Een herhaalde activering van de stressrespons of moeite hebben met het uitschakelen van
de respons kan dus schadelijk zijn
- dit kan voorkomen bij langdurige-/chronische stress
- kan uiteindelijk leiden tot ziekte
,Hoofdstuk 2
Het zenuwstelsel
- Centraal zenuwstelsel → hersenen + ruggenmerg
- Perifere zenuwstelsel
- somatisch zenuwstelsel → reguleert de vrijwillige bewegingen
- autonoom zenuwstelsel → reguleert de organen die onvrijwillig
functioneren
- sympathisch zenuwstelsel → maakt het lichaam klaar voor actie
- parasympathisch zenuwstelsel → handhaaft en herstelt het lichaam
In het sympathische zenuwstelsel worden adrenaline en norepinephrine uitgescheiden
De hersenen kunnen ook een stressrespons aansturen door de uitscheiding van
hormonen
- geeft signalen door aan de hypofyse die vervolgens de hormonen uitscheid
- ook signalen aan de hypothalamus die ook grote hoeveelheid hormonen kan
uitscheiden
- communiceert met hypofyse door een activerend- of inhiberend hormoon vrij
te laten
De fysiologie van een stressrespons
De hypothalamus scheidt het hormoon CRH uit
- CRH zet de hypofyse aan om ACTH uit te scheiden
- ACTH bereikt de bijnieren → glucocorticoïden worden uitgescheiden
- dit is het grootste gedeelte (samen met o.a. adrenaline en
norepinephrine) dat verantwoordelijk is voor de lichamelijke reactie op stress
Er zijn twee belangrijke stressresponssystemen in het lichaam:
- SAM → activeert de uitscheiding van adrenaline
- hartslag neemt toe, er gaat meer bloed naar de spieren
- HPAC → als de stress intens en oncontroleerbaar is
- houdt o.a. de SAM in stand, maakt hiervoor meer glucose vrij door:
- andere systemen te inhiberen
- schade en negatieve sensaties te beperken (zoals pijn)
→ Lichaam keert hierdoor terug naar de stabiele toestand (homeostase)
De functie van de biologische stressrespons is dus:
- zuurstof en brandstof brengen naar de spieren
- besparen van brandstoffen door andere lichamelijke activiteiten te onderdrukken
- beperken van schade en negatieve sensaties
Bij een chronische stressrespons kan er een chronisch hoge bloeddruk ontstaan
- hierdoor kunnen (slag)aderen beschadigd raken
- kans wordt vergroot op hart- en vaatziekten
, - bv. verstopte bloedaderen door ophoping van plak aan de binnenkant van
een bloedader
- kans op cholesterol
Het blijkt dus dat vooral HPAC een belangrijke rol speelt in het ontwikkelen van ziektes door
een (langdurige) blootstelling aan stress
De mens heeft, in tegenstelling tot een dier) slecht een voorbereiding van de vecht-vlucht
respons
- hoe vaker/langdurig de stressor, des te minder controle over de respons
- kan uiteindelijk leiden tot het verlies van controle
- bv. chronische verhoogde cortisol, onderdrukking/verlaging immuunsysteem
, Hoofdstuk 3
Langdurige stress zorgt voor een langdurige activatie van de SAM(zorgt voor snellere
hartslag en hogere bloeddruk):
- Er kan een verstoring veroorzaken in de hartritme
- Een hogere bloeddruk kan zorgen voor hypertensie
- spiergroei in de aderen, waardoor de weerstand in de aderen toenemen
- hartspier wordt groter door de toenemende weerstand, doordat er
meer kracht nodig is om alles rond te pompen
- kan zorgen voor hartritmeproblemen
- Er kan tevens atherosclerose ontstaan (ophoping van cholesterol)
- door de ophoping van plaque ontstaan er nauwe bloedvaten
- kan een hartaanval triggeren
- Het bloed kan dikker worden door SAM
- versterkt de bovenstaande processen
Bifurcatie → takken van grotere bloedvaten in kleinere bloedvaatjes
- bifurcatiepunten zijn zeer kwetsbaar
Claudicatie → wanneer bloedvaten dermate verstopt zitten dat er niet genoeg
bloed naar de onderste delen van het lichaam stroomt
Thrombus → een plaque dat losschiet door de verhoogde bloeddruk
Als iemand met vernauwde bloedvaten last krijgt van een acute stressor:
- de kransslagaders vernauwen in plaats van te verwijderen in respons op het
sympathisch zenuwstelsel
- hierdoor minder glucose en voedingsstoffen naar het hart
- kan leiden tot myocardial ischemia
- extreme pijn aan de borst
Dit is apart, want tijdens een stressrespons heeft het hart juist glucose en voedingsstoffen
nodig om door de verstopte aderen/vaten heen te komen
Plotselinge hartproblemen worden vaak veroorzaakt door een extreme vorm van acute
stress (verlies van een familielid; bedreiging; natuurramp)
- welke richting de allostatische balans op gaat maakt niet zoveel uit, de
hoeveelheid is wel relevant
- hartaanval kan bijvoorbeeld vaak ook plotseling zijn, omdat mensen niet weten
dat ze beschadigde vaten hebben
