Samenvatting uit de boeken 'Samen opvoeden' en 'Als opvoeden niet vanzelf gaat

Jeugd en omgeving
Samen opvoeden hoofdstuk 2 t/m 6
Als opvoeden niet vanzelf gaat hoofdstuk 8 t/m 12




Social Work
Periode 1+2
Leerjaar 2




Isa Beuze

,Inhoud
Samen opvoeden
Hoofdstuk 2; Preventieve opvoedsteun pag. 3
Hoofdstuk 3; Partnerschap in opvangen en opvoeden pag. 5
Hoofdstuk 4; Passend onderwijs pag. 8
Hoofdstuk 5; It takes a village to raise a child pag. 10
Hoofdstuk 6; Problemen met opgroeien en opvoeden pag. 12

Als opvoeden niet vanzelf gaat
Hoofdstuk 8; Gezinsproblemen pag. 14
Hoofdstuk 9; Problemen in de baby-peutertijd pag. 21
Hoofdstuk 10; Problemen in de peuter-kleutertijd pag. 28
Hoofdstuk 11; Problemen bij basisschoolkinderen pag. 36
Hoofdstuk 12; Problemen in de adolescentie pag. 42




2

,Samen opvoeden
Hoofdstuk 2; Preventieve opvoedsteun
2.1 Inleiding in het werkveld
Sinds de jaren 90 is opvoedondersteuning een belangrijk thema geweest, maar pas sinds de
Wet op jeugdzorg van 2005 is hier een beleid voor gemaakt. Gemeenten werden
verantwoordelijk voor de vormgeving van een preventief aanbod van opgroei- en opvoedhulp
dat toegankelijk is voor alle ouders en jeugdigen.

Opvoedingsondersteuning; het geheel van maatregelen, voorzieningen, structuren en
activiteiten die erop gericht zijn de mogelijkheden van het opvoedmilieu aan te spreken, te
verrijken en/of te optimaliseren om kinderen en jeugdigen optimale opvoedings- en
ontwikkelingskansen te bieden. Op dit moment is de visie om breder te kijken dan het gezin
door de sociale omgeving mee te nemen.

Er zijn verschillende niveaus van preventie 
Het begint bij informele opvoedsteun, dicht bij de eigen omgeving. Daarna geïndiceerde
volgen voorlichtingsactiviteiten, die er zijn om vragen van verzorgers te opvoedsteun
beantwoorden. Selectieve opvoedsteun richt zich op specifieke doel-
groepen, bijv. ouders in een achterstandswijk of gescheiden ouders.
Het is vrij open en toegankelijk. Geïndiceerde opvoedsteun is voor Selectieve opvoedsteun
individuele of groepen ouders waar problemen zijn gesignaleerd
of waar kans is op problemen door risicofactoren. Dit kan over- Universele opvoedsteun
gaan in een vorm van bemoeizorg.
Informele opvoedsteun



Het doel is een optimale ontwikkeling voor kinderen en problemen die de ontwikkeling
belemmeren waar mogelijk te voorkomen of verminderen. Opvoedondersteuning richt zich
op beïnvloeding en versterking van het primaire opvoedmilieu door;
 Vergroten van kennis en inzicht over opvoeding en ontwikkeling d.m.v. info en
voorlichting
 Versterken van pedagogische competenties en opvoedvaardigheden
 Tijdig signaleren en aanpakken van problemen die de ontwikkeling negatief kunnen
beïnvloeden
 Verminderen van draaglast en waar nodig hulp of steun organiseren
 Versterken van het sociale netwerk rond het gezin

Het gaat om empowerment.

2.2 Profiel van de gebruikers
De behoefte aan opvoedsteun neemt toe wanneer de balans tussen draagkracht en
draaglast is verstoord. Bij de gemeente is er een beperkt budget voor opvoedondersteuning,
vaak is er een algemeen aanbod van info en voorlichting. Het is vaak gericht op;
 Ouders met kinderen in een bepaalde ontwikkelingsfase
 Ouders met specifieke vragen of vergelijkbare problematiek (zorg voor kinderen met een
beperking gescheiden ouders, tienermoeders)
 Ouders/gezinnen in maatschappelijke achterstand (laag opleidings- en inkomensniveau,
lage maatschappelijke participatie, gezinnen in armoede)

2.3 Functies in de opvoedingsondersteuning
Door de Wet maatschappelijke ondersteuning moest de gemeente een aanbod hebben dat
deze functies bevat;
 Informeren en advies aan ouders
 Signalering
 Toeleiding naar zorg

3

,  Lichte pedagogische hulp
 Coördinatie van zorg

De uitvoering hiervan doet doen de lokale Centra voor Jeugd en Gezin. Zij zorgen voor een
toegankelijk aanbod van opgroei- en opvoedhulp. Door de Wmo van 2015 is de zorg van de
gemeente vooral preventief gericht. Zelfredzaamheid en informele steun zijn van belang.

2.4 Werkvormen en methoden
Informele opvoedingsondersteuning
Maakt gebruik van informele bronnen van steun om het gevoel van zelfvertrouwen en
competentie bij ouders te vergroten. Bijv. vrijwilligers die worden ingezet als bezoekmoeder
of buurtvader. Ook online zijn er sites voor ouders. Uitgangspunt van deze vormen is dat
vrijwilligers of ervaringsdeskundigen vaak makkelijker vertrouwen winnen van ouders.

Individuele opvoedingsondersteuning
Gericht op ouders met beginnende opvoedingsproblematiek, er wordt gebruikt gemaakt van
opvoedspreekuren, huisbezoeken, telefonische gesprekken en online advisering. Een
voorbeeld is Triple P; ouders worden in contactmomenten begeleid in het maken van een
opvoedplan. Er is ook videohometraining waarbij video-opnames van ouder-kindinteracties
worden gemaakt die vervolgens met de ouder worden teruggekeken en besproken.

Groepsgerichte opvoedingsondersteuning
Activiteiten voor groepen ouders;
 Doorbreekt isolement, stimuleert contacten tussen ouders onderling
 Uitwisseling van ervaringen leidt tot herkenning
 Efficiënte vorm
 Biedt mogelijkheden voor het trainen van opvoedingsvaardigheden

Het zijn bijv. huiskamerbijeenkomsten, koffieochtenden en ouderavonden op scholen. Het is
gericht op voorlichting en onderlinge informatie-uitwisseling geleid door professionals. Ook
zijn er nog oudercursussen en vaardigheidstrainingen.

Geïndiceerde opvoedingsondersteuning
Is voor ouders waarbij vastgesteld is dat ze risico lopen op problemen, of deze al hebben. Je
moet voldoen aan bepaalde criteria. Het is belangrijk om de doelgroep op tijd te signaleren
wil je dit preventief doen. Bijv. bemoeizorg, dat zich richt op zorgmijdende gezinnen waarin
de ontwikkeling van kinderen risico loopt.

2.5 Praktijkervaringen
Er is weinig onderzoek gedaan naar het effect van opvoedingsondersteuning, dit komt omdat
het duur is en het is lastig te meten in de praktijk. Onderzoek naar effecten op de korte
termijn lieten goede resultaten zien, over effect op de lange termijn is nog weinig bekend. In
het buitenland zijn wel wat onderzoeken gedaan en hier kwam dit uit;
 Interventies moeten theoretisch onderbouwd zijn en gebaseerd zijn op wetenschappelijke
inzichten
 Stappen moeten zijn vastgelegd en beschreven in een handleiding om de kwaliteit te
behouden
 Interventies moeten concrete, meetbare doelen hebben zodat die na afloop zichtbaar zijn
 Een combi van vroege en late interventies werkt goed, vroeg geeft langdurige resultaten
en latere interventies bieden steun aan ouders in een acute stressvolle situatie
 Interventies zijn effectiever als verschillende methodes worden gebruikt
 De relatie tussen de professional en de ouders zijn van belang


2.6 Ontwikkelingen

4