Professor de Ruyver
16-11-2021
Academiejaar 2020-2021
Dierenethiek les 3
Jacques Derrida:
The question of the animal
Bête-machine:
René Descartes (1596-1650)
wiskundige/ filosoof
Grondlegger van het rationalisme
o Vertrekt van de ratio en logische-
deductief denken vanuit
wetmatigheden
De wereld is een ‘gigantische machine’
Hij beschrijft mensen en dieren als
kleine machines
o Maar hij beschrijft de mens alsnog als een denkende ziel die hem
onderscheidt van het dier
o De mens kan zelf bepalen wat het lichaam doet, een hond niet.
o Postuum 1662
Dieren hebben geen verstand en gedragen zich uitsluitende als gevolg van
mechanistische principes.
Reductionisme:
De theorie dat alles kan worden teruggebracht tot eenvoudiger of
fundamenteler delen.
Sentient beings:
18de en 19de eeuw
Pain and suffering
Dieren worden een morele status toegekend op basis van hun vermogen
tot lijden.
van alleen instrumentele naar intrinsieke waard
o Humphrey Primatt ‘Pain is pain, whether it be inflicted on man
or on beast’
1776
o Bentham dieren voelen wel degelijk pijn
1789
o Schopenhauer hield een pleidooi voor dieren.
o Tinbergen & Lorenz definieerden dierenethologie als een
werkelijke biologie van het gedrag.
1978: UNESCO adopteerde de universele verklaring van de rechten van
het dier. Hierin worden principes besproken als respect voor het biologisch
evenwicht, het behoud van soorten, het afwijzen van elk niet
gerechtvaardigd lijden of van degraderende behandelingen en een
aanbeveling om te stoppen met pijnlijke experimenten met dieren.
, Professor de Ruyver
16-11-2021
Academiejaar 2020-2021
20e eeuw snelle veranderingen, nieuwe vragen, nieuwe
wetenschappen:
Ethologie vanaf de jaren ’30 in de 20ste eeuw
Aldo Leopold
o Milieu-ethiek
o Bescherming van wildernisgebieden
Toegepaste ethiek vanaf jaren ‘70
Nobelprijs voor grondleggers ethologie
o Konrad Lorenz samen met Kart von Frisch en Niko Tinbergen van
fysiologie of geneeskunde
o 1973
Populatiedruk zorgt voor vernieuwde interesse in dieren en hun
leefomgeving.
o Nieuwe wetenschappen m.b.t. dieren komen op bijv: sociale
biologie, antrozoölogie etc.
Intrinsieke waarde:
De waarde die iets van zichzelf bezit zonder dat deze waarde daarvoor van
buitenaf hoeft te worden toegekend.
Instrumentele waarde:
De waarde dat iets heeft voor een persoon of groep (om iets te bereiken,
de functionele waarde)
Deep ecology:
Arne Dekke Eide naess
o Grondleggen van de deep ecology
o 1973
De intrinsieke waarde van alle levende organismen wordt vooropgesteld.
De intrinsieke waarde van de aarde als levend ecosysteem wordt
gewaardeerd onafhankelijk van de mens en het belang van of voor de
menselijke gemeenschap.
Peter Singer & Tom Regan:
Pleitbezorgers voor dierenrechten
Animal liberation:
Peter Singer
o Filosoof
o Bio-ethicus
1975
Bijbel van de dierenbeweging
o ‘Speciesism is a prejudice of attitude of bias toward the interests of
members of one’sown spies and against those of members of other
species.’
Vermogen tot gewaarwording van pijn en plezier is noodzakelijk
en voldoende voorwaarde voor het hebben van belangen waarmee
we rekening moeten houden
Utilitaristisch principe van gelijke afweging van belangen -> equal
consideration of interests. Verschillende diersoorten hebben verschillende
16-11-2021
Academiejaar 2020-2021
Dierenethiek les 3
Jacques Derrida:
The question of the animal
Bête-machine:
René Descartes (1596-1650)
wiskundige/ filosoof
Grondlegger van het rationalisme
o Vertrekt van de ratio en logische-
deductief denken vanuit
wetmatigheden
De wereld is een ‘gigantische machine’
Hij beschrijft mensen en dieren als
kleine machines
o Maar hij beschrijft de mens alsnog als een denkende ziel die hem
onderscheidt van het dier
o De mens kan zelf bepalen wat het lichaam doet, een hond niet.
o Postuum 1662
Dieren hebben geen verstand en gedragen zich uitsluitende als gevolg van
mechanistische principes.
Reductionisme:
De theorie dat alles kan worden teruggebracht tot eenvoudiger of
fundamenteler delen.
Sentient beings:
18de en 19de eeuw
Pain and suffering
Dieren worden een morele status toegekend op basis van hun vermogen
tot lijden.
van alleen instrumentele naar intrinsieke waard
o Humphrey Primatt ‘Pain is pain, whether it be inflicted on man
or on beast’
1776
o Bentham dieren voelen wel degelijk pijn
1789
o Schopenhauer hield een pleidooi voor dieren.
o Tinbergen & Lorenz definieerden dierenethologie als een
werkelijke biologie van het gedrag.
1978: UNESCO adopteerde de universele verklaring van de rechten van
het dier. Hierin worden principes besproken als respect voor het biologisch
evenwicht, het behoud van soorten, het afwijzen van elk niet
gerechtvaardigd lijden of van degraderende behandelingen en een
aanbeveling om te stoppen met pijnlijke experimenten met dieren.
, Professor de Ruyver
16-11-2021
Academiejaar 2020-2021
20e eeuw snelle veranderingen, nieuwe vragen, nieuwe
wetenschappen:
Ethologie vanaf de jaren ’30 in de 20ste eeuw
Aldo Leopold
o Milieu-ethiek
o Bescherming van wildernisgebieden
Toegepaste ethiek vanaf jaren ‘70
Nobelprijs voor grondleggers ethologie
o Konrad Lorenz samen met Kart von Frisch en Niko Tinbergen van
fysiologie of geneeskunde
o 1973
Populatiedruk zorgt voor vernieuwde interesse in dieren en hun
leefomgeving.
o Nieuwe wetenschappen m.b.t. dieren komen op bijv: sociale
biologie, antrozoölogie etc.
Intrinsieke waarde:
De waarde die iets van zichzelf bezit zonder dat deze waarde daarvoor van
buitenaf hoeft te worden toegekend.
Instrumentele waarde:
De waarde dat iets heeft voor een persoon of groep (om iets te bereiken,
de functionele waarde)
Deep ecology:
Arne Dekke Eide naess
o Grondleggen van de deep ecology
o 1973
De intrinsieke waarde van alle levende organismen wordt vooropgesteld.
De intrinsieke waarde van de aarde als levend ecosysteem wordt
gewaardeerd onafhankelijk van de mens en het belang van of voor de
menselijke gemeenschap.
Peter Singer & Tom Regan:
Pleitbezorgers voor dierenrechten
Animal liberation:
Peter Singer
o Filosoof
o Bio-ethicus
1975
Bijbel van de dierenbeweging
o ‘Speciesism is a prejudice of attitude of bias toward the interests of
members of one’sown spies and against those of members of other
species.’
Vermogen tot gewaarwording van pijn en plezier is noodzakelijk
en voldoende voorwaarde voor het hebben van belangen waarmee
we rekening moeten houden
Utilitaristisch principe van gelijke afweging van belangen -> equal
consideration of interests. Verschillende diersoorten hebben verschillende
