Comfort en huid opo 42 (2020-2021)
Les 1 (11/02)
introductie
Tekst
1. Bereken het jaarlijks energieverbruik van een…
K-peil = globale thermische isolatiewaarde
E-peil = energieprestatie van de woning
Bepalende factoren:
→ buitentemperatuur + binnentemperatuur
→ Oppervlakte isolatie compactheid
→ Opbouw v/d woning
→ Ventilatie
→ Luchtdichtheid
Formule:
aantal kWh = aantal uren gebruik x aantal dagen gebruik x vermoeden toestel uitgedrukt in Watt /1000
Voorbeeld 1 : een wekkerradio staats steeds aan en verbruikt bijgevolg constant
uren per dag 24 uur
dagen per jaar 365 dagen
vermogen 10 Watt
jaarlijks energieverbruik wekkerradio : (24 uur x 365 dagen x 10 Watt) / 1000 = 87,6 kWh
Voorbeeld 2 : we gaan ervan uit dat de stofzuiger 1x per week wordt gebruikt gedurende 2 uur.
uren per dag 2 uur
dagen per jaar 52 dagen
vermogen 2.000 Watt
jaarlijks energieverbruik stofzuiger : (2 uur x 52 dagen x 2.000 Watt) / 1000 = 208 kW
2. Het verschil tussen waterdicht en dampdicht.
vocht = één van de hoofdoorzaken van bouwschade.
Oorzaak van de moeilijkheden = zijn vaak bouwfysisch verkeerd opgezette constructies
kan in verschillende aggregatietoestanden voorkomen:
→ Vaste fase (ijs)
→ Vloeibare fase (water)
→ Gasvormige fase (waterdamp)
De schade kan:
→ zichtbaar zijn zoals lijmhydrolyse bij spaanplaten of blaasvorming bij bitumineuze dakbedekkingen.
→ onzichtbaar zijn zoals afname van de thermische isolerende eigenschappen of de vermindering van de
sterkte eigenschappen.
→ Dus noodzaak om een duidelijke kennis te hebben over de fysische processen die zich in een
constructie afspelen.
,Dampdicht ≠ waterdicht :
→ watermolecule is groter dan waterdampmolecule
→ Een dampdicht constructie zal aan strengere voorwaarden moeten voldoen dan een waterdichte
constructie
→ waterdampmolecule is kleiner dan een watermolecule
→ een watermolecule in gasvormige toestand kleiner is dan in vloeibare toestand.
→ dus een gasvormige watermolecule zich makkelijker kunnen verplaatsen doorheen een constructie
dan een watermolecule in vloeibare toestand.
→ ! Een waterdichte constructie is bijgevolg niet per definitie dampdicht !
→ Een dampdicht constructie is per definitie waterdicht.
→ Enkel poreuze materialen met open poriën kunnen binnen in de massa vochtig worden.
→ Niet poreuze materialen (vb glas, metalen,…) evenals poreuze materialen met gesloten poriën (vb
cellenglas)kan d massa niet vochtig worden. Ze kunnen hoogstens oppervlakkig nat worden.
3. De verschillende mechanismen van vochttransport
Vocht komt in een materiaal terecht als gevolg van watertransport en/of damptransport.
Transport als damp
Oorzaak: geschiedt via dampdiffusie waarbij geen water in vloeibare toestand aanwezig is.
Opgelet! : de damp kan tijdens dit transport evenwel condenseren tot water.
Transport in vloeibare toestand
Oorzaken:
1) capillaire werking
= een uniek fysisch proces dat indruist tegen de zwaartekracht
2) opstijgend vocht
= wanneer in een muuropbouw een waterkeringslaag ontbreekt of het pleisterwerk tot onder de
waterkering werd uitgevoerd kan dit tot schade leiden.
3) regenopname en regendoorslag
= In een regenachtig klimaat is dit de belangrijkste oorzaak van vocht in constructies.
4) externe waterdruk
= kan tot schade leiden zoals ter hoogte van keldermuren, ondergrondse watertanks en zwembaden.
→ Het bepalen van het freatisch oppervlak is een te verwerven kennis.
5) Bouwvocht
= Tijdens het bouwproces wordt veel water in materialen verwerkt, denk maar aan beton, mortel,
pleisterwerk en chapes. Ook kan tijdens het bouwproces veel regen vallen die tijdelijk door de
materialen wordt opgevangen. Bij ingebruikname van het gebouw kan dit (al dan of niet tijdelijk) tot
schade leiden.
6) Hygroscopiciteit
= Bij hoge relatieve luchtvochtigheden kan het hygroscopisch evenwichtsvochtgehalte van een
materiaal in een constructie zo hoog oplopen dat er problemen ontstaan zoals bijvoorbeeld het krom
trekken van een deur.
7) Oppervlaktecondensatie
8) inwendige condensatie
9) toevallige oorzaken
Tenslotte zijn er enkele toevallige oorzaken zoals waterlekken ter hoogte van het leidingwater of de
verwarmingsinstallatie, een ondichte of beschadigde voeg rond een douche of ligbad, lekkende goten
e.d. die vochtproblemen veroorzaken.
,4. Het verschil van tussen oppervlaktecondensatie en inwendige condensatie.
Oppervlaktecondensatie
= duidt op de vorming van condensatie op de zichtbare wandoppervlakken. Men slaat meestal slechts alarm
wanneer er oppervlaktecondensatie op een binnenoppervlak optreedt.
→ Bij veelvuldig oppervlaktecondensatie (is een ogenblikkelijk verschijnsel) kan een geschikte
voedingsbodem ontstaan voor schimmelvorming.
→ We komen hier uitgebreid op terug in onderstaande punten wat een belangrijk deel van deze cursus
impliceert.
Inwendige condensatie
= wijst op de vorming van condensatie binnen in een constructie en is veelal lange tijd onzichtbaar. Pas
wanneer er problemen (rot, uitdruppelend vocht, corrosie,…) ontstaan trekt men aan de alarmbel.
5. De fysische benadering van waterdamp in lucht.
Lucht kan een hoeveelheid waterdamp bevatten.
Voorbeeld 1: Uit een warm kopje koffie of bij het koken komt er ‘blijkbaar’ waterdamp vrij. die moeiteloos
door de lucht wordt opgenomen.
Voorbeeld 2: Bij het nemen van een uitgebreide douche en zekerlijk in een oude badkamer wordt
de waterdamp aanvankelijk gemakkelijk opgenomen door de lucht binnen in de badkamer. Er
blijken hier evenwel grenzen te zijn gezien op een zeker ogenblik mist in de badkamer
ontstaat.
Voorbeeld 3: In winterperiodes zie we het het enkel glas van een slaapkamer in een oude woning soms
beslagen is. Lucht kan maar een maximale hoeveelheid waterdamp bevatten.
Fysische benadering;
→ lucht is een mengsel van droge lucht en waterdamp.
→ Lucht is dan ook te beschouwen als een gas waarvan de druk kan bepaald worden.
= luchtdruk
→ Wanneer we enkel de druk van het gedeelte waterdamp in die lucht zouden bepalen
= waterdampdruk of dampdruk of dampspanning.
eenheden van dampdruk p : Newton/m2 of pascal
Wanneer we water verdampen in een kamer dan zal er waterdamp door de lucht opgenomen worden en zal de
waterdamp concentratie stijgen.
→ Lucht van een bepaalde temperatuur kan echter niet onbeperkt waterdamp blijven opnemen.
Wanneer we in een afgesloten ruimte steeds meer waterdamp toevoegen dan zal na een tijd de maximale
waterdamp in de lucht bereikt worden.
→ De lucht is dan verzadigd met waterdamp.
Nog meer toevoer van waterdamp heeft tot gevolg dat de damp niet meer als gas maar als waterdampdruppels
zichtbaar wordt.
→ De maximale hoeveelheid waterdamp, die als gas in de lucht aanwezig is hangt af van de temperatuur.
, Warme lucht kan meer waterdamp bevatten dan koude lucht.
Besluiten.
→ De hoeveelheid waterdamp die de lucht kan opnemen is beperkt.
→ De lucht neemt des te minder waterdamp op naarmate de luchttemperatuur lager is.
→ De maximale dampdruk noemen we de verzadigingsspanning p’ (Pa).
6. Het principe van verzadiging met waterdamp, verzadigingsspanning, grafische en numerieke weergave.
De verzadigingscurve (grafische weergave)
= Geeft het verband tussen de verzadigingsspanning p’ en de temperatuur weer.
Dampspanningstabel (numerieke weergaven)
= Geeft het verband tussen de verzadigingsspanning p’ en de temperatuur T weer in een tabel.
7. Het principe van relatieve vochtigheid; grafische weergave, relatie met werkelijke dampdruk.
Doorgaans bevat lucht minder waterdamp dan maximaal mogelijk. De verhouding tussen de aanwezige
dampdruk p en de verzadigingsdampdruk p’ bij dezelfde temperatuur wordt de relatieve vochtigheid (RV)
genoemd.
De relatieve vochtigheid wordt uitgedrukt in %.
Formule :
Grafisch stelt men de relatieve vochtigheid van bijvoorbeeld 50% in functie van de temperatuur als volgt voor :
De werkelijke dampdruk wordt niet rechtstreeks bepaald. Dit gebeurt in 3 stappen en is afhankelijk van de
temperatuur.
Les 1 (11/02)
introductie
Tekst
1. Bereken het jaarlijks energieverbruik van een…
K-peil = globale thermische isolatiewaarde
E-peil = energieprestatie van de woning
Bepalende factoren:
→ buitentemperatuur + binnentemperatuur
→ Oppervlakte isolatie compactheid
→ Opbouw v/d woning
→ Ventilatie
→ Luchtdichtheid
Formule:
aantal kWh = aantal uren gebruik x aantal dagen gebruik x vermoeden toestel uitgedrukt in Watt /1000
Voorbeeld 1 : een wekkerradio staats steeds aan en verbruikt bijgevolg constant
uren per dag 24 uur
dagen per jaar 365 dagen
vermogen 10 Watt
jaarlijks energieverbruik wekkerradio : (24 uur x 365 dagen x 10 Watt) / 1000 = 87,6 kWh
Voorbeeld 2 : we gaan ervan uit dat de stofzuiger 1x per week wordt gebruikt gedurende 2 uur.
uren per dag 2 uur
dagen per jaar 52 dagen
vermogen 2.000 Watt
jaarlijks energieverbruik stofzuiger : (2 uur x 52 dagen x 2.000 Watt) / 1000 = 208 kW
2. Het verschil tussen waterdicht en dampdicht.
vocht = één van de hoofdoorzaken van bouwschade.
Oorzaak van de moeilijkheden = zijn vaak bouwfysisch verkeerd opgezette constructies
kan in verschillende aggregatietoestanden voorkomen:
→ Vaste fase (ijs)
→ Vloeibare fase (water)
→ Gasvormige fase (waterdamp)
De schade kan:
→ zichtbaar zijn zoals lijmhydrolyse bij spaanplaten of blaasvorming bij bitumineuze dakbedekkingen.
→ onzichtbaar zijn zoals afname van de thermische isolerende eigenschappen of de vermindering van de
sterkte eigenschappen.
→ Dus noodzaak om een duidelijke kennis te hebben over de fysische processen die zich in een
constructie afspelen.
,Dampdicht ≠ waterdicht :
→ watermolecule is groter dan waterdampmolecule
→ Een dampdicht constructie zal aan strengere voorwaarden moeten voldoen dan een waterdichte
constructie
→ waterdampmolecule is kleiner dan een watermolecule
→ een watermolecule in gasvormige toestand kleiner is dan in vloeibare toestand.
→ dus een gasvormige watermolecule zich makkelijker kunnen verplaatsen doorheen een constructie
dan een watermolecule in vloeibare toestand.
→ ! Een waterdichte constructie is bijgevolg niet per definitie dampdicht !
→ Een dampdicht constructie is per definitie waterdicht.
→ Enkel poreuze materialen met open poriën kunnen binnen in de massa vochtig worden.
→ Niet poreuze materialen (vb glas, metalen,…) evenals poreuze materialen met gesloten poriën (vb
cellenglas)kan d massa niet vochtig worden. Ze kunnen hoogstens oppervlakkig nat worden.
3. De verschillende mechanismen van vochttransport
Vocht komt in een materiaal terecht als gevolg van watertransport en/of damptransport.
Transport als damp
Oorzaak: geschiedt via dampdiffusie waarbij geen water in vloeibare toestand aanwezig is.
Opgelet! : de damp kan tijdens dit transport evenwel condenseren tot water.
Transport in vloeibare toestand
Oorzaken:
1) capillaire werking
= een uniek fysisch proces dat indruist tegen de zwaartekracht
2) opstijgend vocht
= wanneer in een muuropbouw een waterkeringslaag ontbreekt of het pleisterwerk tot onder de
waterkering werd uitgevoerd kan dit tot schade leiden.
3) regenopname en regendoorslag
= In een regenachtig klimaat is dit de belangrijkste oorzaak van vocht in constructies.
4) externe waterdruk
= kan tot schade leiden zoals ter hoogte van keldermuren, ondergrondse watertanks en zwembaden.
→ Het bepalen van het freatisch oppervlak is een te verwerven kennis.
5) Bouwvocht
= Tijdens het bouwproces wordt veel water in materialen verwerkt, denk maar aan beton, mortel,
pleisterwerk en chapes. Ook kan tijdens het bouwproces veel regen vallen die tijdelijk door de
materialen wordt opgevangen. Bij ingebruikname van het gebouw kan dit (al dan of niet tijdelijk) tot
schade leiden.
6) Hygroscopiciteit
= Bij hoge relatieve luchtvochtigheden kan het hygroscopisch evenwichtsvochtgehalte van een
materiaal in een constructie zo hoog oplopen dat er problemen ontstaan zoals bijvoorbeeld het krom
trekken van een deur.
7) Oppervlaktecondensatie
8) inwendige condensatie
9) toevallige oorzaken
Tenslotte zijn er enkele toevallige oorzaken zoals waterlekken ter hoogte van het leidingwater of de
verwarmingsinstallatie, een ondichte of beschadigde voeg rond een douche of ligbad, lekkende goten
e.d. die vochtproblemen veroorzaken.
,4. Het verschil van tussen oppervlaktecondensatie en inwendige condensatie.
Oppervlaktecondensatie
= duidt op de vorming van condensatie op de zichtbare wandoppervlakken. Men slaat meestal slechts alarm
wanneer er oppervlaktecondensatie op een binnenoppervlak optreedt.
→ Bij veelvuldig oppervlaktecondensatie (is een ogenblikkelijk verschijnsel) kan een geschikte
voedingsbodem ontstaan voor schimmelvorming.
→ We komen hier uitgebreid op terug in onderstaande punten wat een belangrijk deel van deze cursus
impliceert.
Inwendige condensatie
= wijst op de vorming van condensatie binnen in een constructie en is veelal lange tijd onzichtbaar. Pas
wanneer er problemen (rot, uitdruppelend vocht, corrosie,…) ontstaan trekt men aan de alarmbel.
5. De fysische benadering van waterdamp in lucht.
Lucht kan een hoeveelheid waterdamp bevatten.
Voorbeeld 1: Uit een warm kopje koffie of bij het koken komt er ‘blijkbaar’ waterdamp vrij. die moeiteloos
door de lucht wordt opgenomen.
Voorbeeld 2: Bij het nemen van een uitgebreide douche en zekerlijk in een oude badkamer wordt
de waterdamp aanvankelijk gemakkelijk opgenomen door de lucht binnen in de badkamer. Er
blijken hier evenwel grenzen te zijn gezien op een zeker ogenblik mist in de badkamer
ontstaat.
Voorbeeld 3: In winterperiodes zie we het het enkel glas van een slaapkamer in een oude woning soms
beslagen is. Lucht kan maar een maximale hoeveelheid waterdamp bevatten.
Fysische benadering;
→ lucht is een mengsel van droge lucht en waterdamp.
→ Lucht is dan ook te beschouwen als een gas waarvan de druk kan bepaald worden.
= luchtdruk
→ Wanneer we enkel de druk van het gedeelte waterdamp in die lucht zouden bepalen
= waterdampdruk of dampdruk of dampspanning.
eenheden van dampdruk p : Newton/m2 of pascal
Wanneer we water verdampen in een kamer dan zal er waterdamp door de lucht opgenomen worden en zal de
waterdamp concentratie stijgen.
→ Lucht van een bepaalde temperatuur kan echter niet onbeperkt waterdamp blijven opnemen.
Wanneer we in een afgesloten ruimte steeds meer waterdamp toevoegen dan zal na een tijd de maximale
waterdamp in de lucht bereikt worden.
→ De lucht is dan verzadigd met waterdamp.
Nog meer toevoer van waterdamp heeft tot gevolg dat de damp niet meer als gas maar als waterdampdruppels
zichtbaar wordt.
→ De maximale hoeveelheid waterdamp, die als gas in de lucht aanwezig is hangt af van de temperatuur.
, Warme lucht kan meer waterdamp bevatten dan koude lucht.
Besluiten.
→ De hoeveelheid waterdamp die de lucht kan opnemen is beperkt.
→ De lucht neemt des te minder waterdamp op naarmate de luchttemperatuur lager is.
→ De maximale dampdruk noemen we de verzadigingsspanning p’ (Pa).
6. Het principe van verzadiging met waterdamp, verzadigingsspanning, grafische en numerieke weergave.
De verzadigingscurve (grafische weergave)
= Geeft het verband tussen de verzadigingsspanning p’ en de temperatuur weer.
Dampspanningstabel (numerieke weergaven)
= Geeft het verband tussen de verzadigingsspanning p’ en de temperatuur T weer in een tabel.
7. Het principe van relatieve vochtigheid; grafische weergave, relatie met werkelijke dampdruk.
Doorgaans bevat lucht minder waterdamp dan maximaal mogelijk. De verhouding tussen de aanwezige
dampdruk p en de verzadigingsdampdruk p’ bij dezelfde temperatuur wordt de relatieve vochtigheid (RV)
genoemd.
De relatieve vochtigheid wordt uitgedrukt in %.
Formule :
Grafisch stelt men de relatieve vochtigheid van bijvoorbeeld 50% in functie van de temperatuur als volgt voor :
De werkelijke dampdruk wordt niet rechtstreeks bepaald. Dit gebeurt in 3 stappen en is afhankelijk van de
temperatuur.
