Samenvatting Radiologie Thema 1.8 Blok C

Beschrijft en legt uit:
Elektriciteitsleer (o.a. stroomsterkte (mA), buisspanning (kV), energie (E),
vermogen(P))




STROOMSTERKTE (MA)
Gloeistroom/ buisstroom(sterkte) (mA)= bepaalt hoeveelheid e- die vertrekken v.a. de kathode naar de anode.
 2x zoveel gloeistroom; 2x zoveel e-; 2x zoveel straling.
 Alleen invloed op kwantiteit straling (=hoeveelheid).

BUISSPANNING (KV)
Buisspanning (kV)= bepaalt aantrekkingskracht v. e- op de anodeschijf (99% warmte + 1% röntgenstraling).
 Hoe hard/ snel e- op anode afvliegen.
 Invloed op kwantiteit+ kwaliteit straling (=hoeveelheid+ samenstelling).

Stroomsterkte+ buisspanning samen: hoeveelheid (mA)+ doordringend vermogen (kV) straling bepalen.
 KV-waarde hoger: kwantiteit groter (meer straling)+ kwaliteit veranderd (straling doordringender).

ENERGIE (E)
Buisbelasting/ energie (E)= hoeveelheid gebruikte energie.
 Energie(E)= vermogen(P) x tijd(t)  J of Ws= W x s.
 Energie(E)= spanning(U) x stroom(I) x tijd(t ) J= kV x mA x s.

VERMOGEN (P)
Buisbelastbaarheid/ vermogen (P)= maximale wat een buis kan hebben-> hoeveelheid energie p/ sec.
 Vermogen (P)= spanning(U) x stroom (I)  W= kV x mA.

Bouw en werking v/e dentale röntgenbuis
BOUW RÖNTGENBUIS
 Röntgenbuis= glazenbuis; binnen grote onderdruk= vacuümbuis.
 Anode= positief geladen-> inefficiënt qua gebruik; energie omgezet in: 99% warmte+ 1% röntgenstraling.
 Ook wel focus genoemd= plaats op anode waar de e- landen; hierop röntgenstraling ontstaan.
 Kathode= gloeidraad, negatief geladen-> bij röntgenbuis: ±7mA stroom doorheengaan.
 Om apparaat heen een laag lood; röntgenstraling niet alle kanten op gaan, maar alleen door juiste buis gaan.
 Geheel omgeven door olie; zorgen dat het niet te heet wordt.

WERKING RÖNTGENBUIS
1. Bij kathode veel e- opgevoerd worden (door hoogspanning; aantrekkingskracht + lading anode sterk) door
potentiaal-/ spanningsverschil (v. bv. 60-70 kV) veel spanning tussen kathode+ anode ontstaan.
2. e- vliegen v/d kathode (gloeispiraal) naar anode e- landen op focus; hierop röntgenstraling ontstaan.
 Kathode o.i.v. gloeistroom e- uitzenden= emitteren.
3. Focus= straling alle kanten op-> straling weggevangen door lodenmantel; alleen naar buitengaan bij het gat
(diafragma) voordat de straling naar buiten gaat; aluminiumfilter passeren dan via buis richting patiënt.
 Op moment v. afremmen: energieën e- verschillend; niet allemaal even sterk afgeremd worden
ontstane fotonen (vorm v. energie) verschillende energieën hebben röntgenstraling uit
röntgenbuis bestaan uit mengsel verschillende fotonenergieën.
 Opgewekte röntgenstraling door schuine stand focus op anodeschijf (anodehoek); in richting
buisvenster geleid kunnen worden.

, SCHEMA RÖNTGENBUIS
Er gebeuren 2 dingen:
 Er wordt een spanning (v. 60-70 kV) tussen kathode+ anode opgebouwd-> kV-selectie en -transformator.
 Er wordt een gloeistroom op de kathode gezet-> in mA; vandaar mA-selectie en -transformator.
 …-selectie= om hoeveelheid kV of mA te kiezen-> THK-apparaat vaak ±7 mA (al ingesteld).
 Allebei via transformatoren= omhoog/ omlaag transformeren v. spanning/ stroomsterkte.

Detector= waar de beeldvorming op plaatsvindt.
 Sensorplaatje in mond patiënt.
Object= wat gefotografeerd wordt.
 Kiezen, gedeelte v/e mond.

BUISFILTER (ALUMINIUM)
Buisfilter= bevindt zich voor de tubus, bij de uitgang v/h toestel-> filtert de laag-energetische straling= ongunstig
voor de gezondheid; wordt meer geabsorbeerd dus slechter voor de patiënt-> gevolg: met filter belichtingstijd vaak
iets langer moeten zijn; filter deel v/d straling absorberen (dus langere belichtingstijd zodat het weer 100% is).
 Laag-energetische straling= makkelijker geabsorbeerd door patiënt dan hoogenergetische straling.
 Laag-energetische straling wordt eruit gefilterd hoogenergetische straling overblijven gaat door de
patiënt heen+ wordt minder opgenomen door patiënt.

BEDIENINGSPANEEL VOOR BELICHTING
THK-röntgenapparaat= voorgeprogrammeerde belichting hebben; voor het gemak-> verschillende pictogrammen
(elementen/ bitewings, volwassen/ kind): op knop drukken en apparaat kiezen voor het goede aantal ms dat erbij
hoort-> mondhygiënisten leren wat het invloed is als bep. zaken veranderen op de belichtingstijd; dan zelf kunnen
berekenen/ na kunnen gaan waardoor het fout gaat.

Bij THK-röntgenapparaat: gloeistroom (aantal mA) niet kunnen instellen-> belichtingstijd+ kV wel kunnen instellen:
 Met pijltjes naar boven/ beneden.
 Pictogramplaatjes elementen, bitewings etc.
 Volwassene of kind.

ORTOPANTOMOGRAFIE (OPG)
Ortopantomogram (OPG)= focus+ detector om de patiënt heen draaien; panoramafoto krijgen.
 Detector bevindt zich buiten de mond (extra-orale röntgenopname).
 Met deze techniek andere dingen kunnen zien dan bij intra-orale opname.
 Hoeveelheid gebruikte straling is wel veel hoger; ±6 solo opnames overeenkomen met de straling v. 1 OPG.

De aard v. röntgenstraling (elektromagnetische straling)
Elektrische golf= ontstaat door de aanwezigheid elektrische lading; rond elk stopcontact elektrische lading.
Magnetische golf= ontstaat als de elektrische lading beweegt; bv. door het aanzetten v/e apparaat waarvan de
stekker in het stopcontact zit= stroom.
 Hoe kleiner de golflengte; hoe doordringender de straling is (hoe verder naar rechts op de foto).
 Verder naar rechts; frequentie verder toenemen, dus steeds kleinere kortere golven (kleinere golflengte).
 Aantal trillingen p/ sec. heel hoog; menselijk DNA kunnen aantasten= dan is het ioniserend.