Week 1
1. De embryologische ontwikkeling van het hart en de bloedvaten (het cardiovasculaire
systeem) beschrijven en verklaren.
De dooierzak bestaat uit twee cellagen. De binnenste laag is uit hypoblastcellen ontstaan en de
buitenste laag uit splanchnisch/ visceraal mesodermale cellen.
Alle bloedvaten ontstaan in splanchnisch/ visceraal mesoderm, ook de bloedvaten in de wand van de
dooierzak.
Tijdens de 3de week van de ontwikkeling clusteren in de wand van de dooierzak mesenchymcellen,
die door epitheliale mesenchym transformatie (EMT) tussen het mesoderm en de hypoblast laag zijn
ontstaan. Deze clusters van cellen worden bloedeilandjes genoemd. Uit deze bloedeilandjes ontstaan
bloedvaten én bloedcellen.
De endotheelcellen van de bloedeilandjes groeien uit en vormen een plexus op de dooierzak. Vanaf
de 4de week stroomt het bloed via de venae umbilicales naar het embryo en draineren in
,de venaecardinales inferior. Vanuit het embryo takken er bilateraal arteriae umbilicales van de
dorsale aortae af, die het bloed naar de dooierzak transporteren.
De dooierzak is op zijn grootst tijdens de 8ste week van de ontwikkeling, waarna hij kleiner wordt en
vanaf de 12de week alleen nog als een rudiment terug te vinden is in de navelstreng. Wanneer de
dooierzak in regressie is gegaan neemt de lever de bloedvorming van het embryo over. De lever is tot
halverwege de zwangerschap het belangrijkste bloedvormende orgaan, waarna het beenmerg deze
functie geleidelijk overneemt.
Dooierzak → lever → beenmerg
De vorming van het embryonaal vasculaire systeem begint in de derde week en bestaat uit 2
processen:
Angiogenese: Formatie van nieuwe bloedvaten door op de andere bloedvaten verder te bouwen.
Vasculogenese: De formatie van nieuwe bloedvaten door angioblast cellen. De bloedeilandjes zijn bij
elkaar geclusterde angioblast cellen.
Hematogenese: de vorming van bloed. Begint niet in het embryo tot 5 weken (3wkn AD) Het
ontstaan eerst ronde de aorta en dan op verschillende plaatsen, zoals de lever, beenmerg etc.
De ontwikkeling van het hart
Het cardiovasculaire system is het eerste belangrijkste systeem dat ook functioneel is in het embryo.
Het primordiale hart en het vasculaire systeem ontstaan zo in het midden van week 3. Dit gebeurt zo
snel omdat het embryo op een efficiëntere manier aan zuurstof en energie moet komen dan door
diffusie.
In de navelring ontstaan bloedeilandjes. Deze boog heet het cardiogene mesoderm. De endocardiale
hartbuizen komen bij elkaar en fuseren tot 1 hartbuis. Dit gebeurt op dag 21.
Op dag 22/23 begint het hartje al te kloppen.
Het hart komt voort uit het mesoderm en begint als twee simpele endotheliale buizen. Deze twee
buizen smelten samen en vormen 1 hartbuis. Deze hartbuis ontwikkelt de eerste hartkamer welke
van top tot staart zijn:
1. Sinus venosus: deze kamer ontvangt in eerste instantie al het veneuze bloed van het
embryo. Het wordt het gladwandige deel van de rechter atrium en de coronaire sinus.
Ook ontstaan de sinoatriale knoop welke al vroeg zorgt voor een hartslag.
2. Atrium: deze kamer wordt uiteindelijk de spiergerande delen van de atria.
3. Ventrikel: deze kamer pompt het sterkst en wordt de linkerventrikel
4. Bulbus cordis: deze kamer met zijn craniale verlenging de truncus arteriosus wordt
de pulmonale stam en het eerste deel van de aorta en het grootste deel van
de rechterventrikel.
5. Hierna verdeelt het hart zich in de 4 definitieve kamers. Aantal stappen. Het septum
wordt gevormd en de bulbus cordis wordt gesplitst in de pulmonale stam en de aorta.
,SEO (screenend echoscopisch onderzoek):
• Biometrie (groeibeoordeling)
• Hoofd (HC, lat ventr, vorm, cerebellum, afstand ogen, lip)
• Hart
• Buik (AC, navelstreng insertie, nieren &blaas, darmpakket)
• Ledematen (armen, benen, handen, voeten)
• Rug (tenminste vanuit twee verschillende hoeken)
→ Dit is een stuitligging
Linkerkant is richting hoofd moeder en rechterkant is richting voeten moeder.
De baarmoederhals is in een echo goed te zien als een gebogen witte streep. En
daarvandaan moet je dan altijd meten hoe ver zo’n placenta eroverheen ligt. Hij wordt
meestal altijd beoordeeld bij de 20 weken echo. Het kan zo zijn dat er bij de 20 weken de
placenta een klein stukje eroverheen is geschoven. Als dit een klein stukje is (2-3 cm) dan is
het bijna altijd zo dat dit wegtrekt naarmate de zwangerschap vordert. De placenta zit
namelijk vastgegroeid in de baarmoederwand en de baarmoederwand groeit steeds verder
omhoog en trekt die placenta weg bij de baarmoederingang. Bij meer dan 5 cm dan zie je
later bij 32 weken vaak dat er nog steeds een stuk overheen zit en dan zie je dat de placenta
niet meer echt omhoog zal trekken. Dit is dus een indicatie om door te verwijzen naar de
gynaecoloog en dit uit zich vrijwel altijd in een keizersnede. Bij een placenta die zo in de weg
zit (placenta preavia) komt het kind meestal in een liggingsafwijking (stuit of dwars) omdat
er niet genoeg ruimte is. Dus wees alert op een stuitligging bij een placenta preavia!
, Waar kijken we naar bij het hart?
• Klopt het? Frequentie?
• 4 kamer beeld en positie & grootte hart
• Uitstroomvaten: aorta en a. pulmonalis
• Kruising van de grote vaten
• V-sign
• 3 vessel view
• Beoordeling septum
Normaal 4 kamerbeeld:
Je ziet dat het hartpunt naar links wijst. Ook kan je de aorta zien (aorta net iets links van de
wervelkolom), dat is de zwarte stip. Ook kijk je naar de grootte en de symmetrie van de atria
en de ventrikels. Hartas 45 graden. Ook kijk je naar de beweging van de kleppen. Je kijkt ook
naar de crux (de plek waar de kleppen en het septum bij elkaar komen bij de ventrikels. Gat
tussen de boezems in noem je het foramen ovale.
De drie stippen rechtsonder is de wervelkolom dus de rugkant.
1. De embryologische ontwikkeling van het hart en de bloedvaten (het cardiovasculaire
systeem) beschrijven en verklaren.
De dooierzak bestaat uit twee cellagen. De binnenste laag is uit hypoblastcellen ontstaan en de
buitenste laag uit splanchnisch/ visceraal mesodermale cellen.
Alle bloedvaten ontstaan in splanchnisch/ visceraal mesoderm, ook de bloedvaten in de wand van de
dooierzak.
Tijdens de 3de week van de ontwikkeling clusteren in de wand van de dooierzak mesenchymcellen,
die door epitheliale mesenchym transformatie (EMT) tussen het mesoderm en de hypoblast laag zijn
ontstaan. Deze clusters van cellen worden bloedeilandjes genoemd. Uit deze bloedeilandjes ontstaan
bloedvaten én bloedcellen.
De endotheelcellen van de bloedeilandjes groeien uit en vormen een plexus op de dooierzak. Vanaf
de 4de week stroomt het bloed via de venae umbilicales naar het embryo en draineren in
,de venaecardinales inferior. Vanuit het embryo takken er bilateraal arteriae umbilicales van de
dorsale aortae af, die het bloed naar de dooierzak transporteren.
De dooierzak is op zijn grootst tijdens de 8ste week van de ontwikkeling, waarna hij kleiner wordt en
vanaf de 12de week alleen nog als een rudiment terug te vinden is in de navelstreng. Wanneer de
dooierzak in regressie is gegaan neemt de lever de bloedvorming van het embryo over. De lever is tot
halverwege de zwangerschap het belangrijkste bloedvormende orgaan, waarna het beenmerg deze
functie geleidelijk overneemt.
Dooierzak → lever → beenmerg
De vorming van het embryonaal vasculaire systeem begint in de derde week en bestaat uit 2
processen:
Angiogenese: Formatie van nieuwe bloedvaten door op de andere bloedvaten verder te bouwen.
Vasculogenese: De formatie van nieuwe bloedvaten door angioblast cellen. De bloedeilandjes zijn bij
elkaar geclusterde angioblast cellen.
Hematogenese: de vorming van bloed. Begint niet in het embryo tot 5 weken (3wkn AD) Het
ontstaan eerst ronde de aorta en dan op verschillende plaatsen, zoals de lever, beenmerg etc.
De ontwikkeling van het hart
Het cardiovasculaire system is het eerste belangrijkste systeem dat ook functioneel is in het embryo.
Het primordiale hart en het vasculaire systeem ontstaan zo in het midden van week 3. Dit gebeurt zo
snel omdat het embryo op een efficiëntere manier aan zuurstof en energie moet komen dan door
diffusie.
In de navelring ontstaan bloedeilandjes. Deze boog heet het cardiogene mesoderm. De endocardiale
hartbuizen komen bij elkaar en fuseren tot 1 hartbuis. Dit gebeurt op dag 21.
Op dag 22/23 begint het hartje al te kloppen.
Het hart komt voort uit het mesoderm en begint als twee simpele endotheliale buizen. Deze twee
buizen smelten samen en vormen 1 hartbuis. Deze hartbuis ontwikkelt de eerste hartkamer welke
van top tot staart zijn:
1. Sinus venosus: deze kamer ontvangt in eerste instantie al het veneuze bloed van het
embryo. Het wordt het gladwandige deel van de rechter atrium en de coronaire sinus.
Ook ontstaan de sinoatriale knoop welke al vroeg zorgt voor een hartslag.
2. Atrium: deze kamer wordt uiteindelijk de spiergerande delen van de atria.
3. Ventrikel: deze kamer pompt het sterkst en wordt de linkerventrikel
4. Bulbus cordis: deze kamer met zijn craniale verlenging de truncus arteriosus wordt
de pulmonale stam en het eerste deel van de aorta en het grootste deel van
de rechterventrikel.
5. Hierna verdeelt het hart zich in de 4 definitieve kamers. Aantal stappen. Het septum
wordt gevormd en de bulbus cordis wordt gesplitst in de pulmonale stam en de aorta.
,SEO (screenend echoscopisch onderzoek):
• Biometrie (groeibeoordeling)
• Hoofd (HC, lat ventr, vorm, cerebellum, afstand ogen, lip)
• Hart
• Buik (AC, navelstreng insertie, nieren &blaas, darmpakket)
• Ledematen (armen, benen, handen, voeten)
• Rug (tenminste vanuit twee verschillende hoeken)
→ Dit is een stuitligging
Linkerkant is richting hoofd moeder en rechterkant is richting voeten moeder.
De baarmoederhals is in een echo goed te zien als een gebogen witte streep. En
daarvandaan moet je dan altijd meten hoe ver zo’n placenta eroverheen ligt. Hij wordt
meestal altijd beoordeeld bij de 20 weken echo. Het kan zo zijn dat er bij de 20 weken de
placenta een klein stukje eroverheen is geschoven. Als dit een klein stukje is (2-3 cm) dan is
het bijna altijd zo dat dit wegtrekt naarmate de zwangerschap vordert. De placenta zit
namelijk vastgegroeid in de baarmoederwand en de baarmoederwand groeit steeds verder
omhoog en trekt die placenta weg bij de baarmoederingang. Bij meer dan 5 cm dan zie je
later bij 32 weken vaak dat er nog steeds een stuk overheen zit en dan zie je dat de placenta
niet meer echt omhoog zal trekken. Dit is dus een indicatie om door te verwijzen naar de
gynaecoloog en dit uit zich vrijwel altijd in een keizersnede. Bij een placenta die zo in de weg
zit (placenta preavia) komt het kind meestal in een liggingsafwijking (stuit of dwars) omdat
er niet genoeg ruimte is. Dus wees alert op een stuitligging bij een placenta preavia!
, Waar kijken we naar bij het hart?
• Klopt het? Frequentie?
• 4 kamer beeld en positie & grootte hart
• Uitstroomvaten: aorta en a. pulmonalis
• Kruising van de grote vaten
• V-sign
• 3 vessel view
• Beoordeling septum
Normaal 4 kamerbeeld:
Je ziet dat het hartpunt naar links wijst. Ook kan je de aorta zien (aorta net iets links van de
wervelkolom), dat is de zwarte stip. Ook kijk je naar de grootte en de symmetrie van de atria
en de ventrikels. Hartas 45 graden. Ook kijk je naar de beweging van de kleppen. Je kijkt ook
naar de crux (de plek waar de kleppen en het septum bij elkaar komen bij de ventrikels. Gat
tussen de boezems in noem je het foramen ovale.
De drie stippen rechtsonder is de wervelkolom dus de rugkant.
