Inhoud
Inleiding............................................................................................................................................2
Wat is filosofie?..................................................................................................................................2
Wat betekent dat: filosoferen over angst?.........................................................................................3
Wat kan filosoferen betekenen voor angst?.......................................................................................3
Inleiding: de angstcultuur..................................................................................................................3
Kwelgeesten.......................................................................................................................................4
Hoofdstuk 1: Het gelaat van de angst................................................................................................5
Zes kenmerken van de angst..............................................................................................................6
Angsten zijn stemmingen...............................................................................................................6
Angsten zijn overweldigend............................................................................................................6
Angsten reizen door de tijd............................................................................................................7
Angsten zijn mimetisch...................................................................................................................7
Angsten zijn vaak verdrongen.........................................................................................................8
Angsten verschijnen in het meervoud............................................................................................9
Angst is doodgaan in het leven – niet kennen..................................................................................10
Hoofdstuk 2: De afwijzing................................................................................................................10
Vier observaties................................................................................................................................11
Vier vragen.......................................................................................................................................11
Afwijzing in de angstcultuur.............................................................................................................11
Afwijzing in de narcistische cultuur..............................................................................................11
Afwijzing in een narcistische cultuur............................................................................................12
Het verlangen naar erkenning..........................................................................................................13
Hoe de angst voor afwijzing temperen?...........................................................................................15
Afwijzing in je eigen levensverhaal...................................................................................................15
1
, Filosofie
Inleiding
Wat is filosofie?
1. Filosofie is wijs-begeerte
= streven naar WIJSHEID voor een evenwichtig leven en samenleven.
Filosofie is dus meer dan theoretische kennis, bevat inzichten om een goed leven te leiden en
een goed samenleven te organiseren.
= STREVEN naar wijsheid. Filosofie bevat een besef van de onvolmaaktheid van de wijsheid,
een besef van niet-weten. Net daarom is het een streven, een verlangen naar wijsheid, en
niet een bezitten van wijsheid.
2. Filosofie is (zelf)reflectie
Reflectie is terugbuigen op de eigen innerlijke wereld
Filosofie ontwikkelt sterk vanuit reflectie op de eigen ervaring, gevoelens,
overtuigingen, leefwereld.
Filosofie is in belangrijke mate: introspectie (naar binnen kijken)
Vaak is er een trigger (gebeurtenis) die te denken geeft, die tot zelfreflectie uitnodigt,
appelleert, dwingt.
Reflectie op de eigen ervaring is gericht op het blootleggen van de dieperliggende
betekenis van die ervaring.
In die ervaringsreflectie ga je in dialoog met jezelf.
3. Filosofie is kritische bevraging
Hoezo?
Filosofie wordt gedreven door verwondering (een beetje zoals een kind verbaasd
naar de wereld kan kijken)
Verwondering impliceert het in vraag stellen van vanzelfsprekendheden (clichés,
vooroordelen, vooronderstellingen)
Dus: filosofie neemt kritische distantie ten aanzien van de dagelijkse wereld (geen ‘social
distancing’, maar ‘critical distancing’)
4. Filosofie is grondslagenonderzoek
Filosofie is op zoek naar het wezen van de werkelijkheid (de mens, de natuur, de
samenleving).
Filosofen zijn archeologen. Filosofie graaft naar de fundamenten van de zichtbare
werkelijkheid.
Filosofie graaft bijvoorbeeld naar de wezenskenmerken van de mens, probeert te
achterhalen hoe de mens zich tot zijn menszijn verhoudt.
2
Inleiding............................................................................................................................................2
Wat is filosofie?..................................................................................................................................2
Wat betekent dat: filosoferen over angst?.........................................................................................3
Wat kan filosoferen betekenen voor angst?.......................................................................................3
Inleiding: de angstcultuur..................................................................................................................3
Kwelgeesten.......................................................................................................................................4
Hoofdstuk 1: Het gelaat van de angst................................................................................................5
Zes kenmerken van de angst..............................................................................................................6
Angsten zijn stemmingen...............................................................................................................6
Angsten zijn overweldigend............................................................................................................6
Angsten reizen door de tijd............................................................................................................7
Angsten zijn mimetisch...................................................................................................................7
Angsten zijn vaak verdrongen.........................................................................................................8
Angsten verschijnen in het meervoud............................................................................................9
Angst is doodgaan in het leven – niet kennen..................................................................................10
Hoofdstuk 2: De afwijzing................................................................................................................10
Vier observaties................................................................................................................................11
Vier vragen.......................................................................................................................................11
Afwijzing in de angstcultuur.............................................................................................................11
Afwijzing in de narcistische cultuur..............................................................................................11
Afwijzing in een narcistische cultuur............................................................................................12
Het verlangen naar erkenning..........................................................................................................13
Hoe de angst voor afwijzing temperen?...........................................................................................15
Afwijzing in je eigen levensverhaal...................................................................................................15
1
, Filosofie
Inleiding
Wat is filosofie?
1. Filosofie is wijs-begeerte
= streven naar WIJSHEID voor een evenwichtig leven en samenleven.
Filosofie is dus meer dan theoretische kennis, bevat inzichten om een goed leven te leiden en
een goed samenleven te organiseren.
= STREVEN naar wijsheid. Filosofie bevat een besef van de onvolmaaktheid van de wijsheid,
een besef van niet-weten. Net daarom is het een streven, een verlangen naar wijsheid, en
niet een bezitten van wijsheid.
2. Filosofie is (zelf)reflectie
Reflectie is terugbuigen op de eigen innerlijke wereld
Filosofie ontwikkelt sterk vanuit reflectie op de eigen ervaring, gevoelens,
overtuigingen, leefwereld.
Filosofie is in belangrijke mate: introspectie (naar binnen kijken)
Vaak is er een trigger (gebeurtenis) die te denken geeft, die tot zelfreflectie uitnodigt,
appelleert, dwingt.
Reflectie op de eigen ervaring is gericht op het blootleggen van de dieperliggende
betekenis van die ervaring.
In die ervaringsreflectie ga je in dialoog met jezelf.
3. Filosofie is kritische bevraging
Hoezo?
Filosofie wordt gedreven door verwondering (een beetje zoals een kind verbaasd
naar de wereld kan kijken)
Verwondering impliceert het in vraag stellen van vanzelfsprekendheden (clichés,
vooroordelen, vooronderstellingen)
Dus: filosofie neemt kritische distantie ten aanzien van de dagelijkse wereld (geen ‘social
distancing’, maar ‘critical distancing’)
4. Filosofie is grondslagenonderzoek
Filosofie is op zoek naar het wezen van de werkelijkheid (de mens, de natuur, de
samenleving).
Filosofen zijn archeologen. Filosofie graaft naar de fundamenten van de zichtbare
werkelijkheid.
Filosofie graaft bijvoorbeeld naar de wezenskenmerken van de mens, probeert te
achterhalen hoe de mens zich tot zijn menszijn verhoudt.
2
