Culturele sensitiviteit periode 1.2.
Hoorcolleges
Beïnvloedingsfactoren in omgaan met ziekte
- Individuele factoren (leefstijl, sexe, intelligentie, ervaring, uiterlijk )
- Opvoeding (formeel en informeel)
- Sociaal economische factoren (armoede, werk(eloosheid), discriminatie,
netwerken)
- Omgevingsfactoren (weer, infrastructuur, vervoer, kosten
gezondheidszorg)
Disease
- is wel wat de medice diagnose is
- Pijn, uitstralend naar de linkerarm, zweend, ademhalingsproblemen
Illness
- Wat mensen zich voelen
- Hoe mensen zich voelen/ belevenis
- Branderig gevoel of pijn op de borst
Transculturele modellen en theorieën
- Modellen en theorieën om te verklaren en inzicht te krijgen in culturele
verschillen en overeenkomsten
- Let op:
o Theorieën en modellen ter verklaring van culturele gedrag zijn niet
altijd toepasbaar op individuen.
Transcultural Care Sunrise model (madeleine Leininger (’85)
- Aanleiding
o Demografische ontwikkelingen in USA, Europa en Australië
o Taal problemen en illnesspercepties miscommunicatie en
onbegrip
- Uitgangspunt
o De behoefte van een cultuur of subcultuur aan cultureel congruente
zorg
- Model hoef je niet te kennen, maar wel weten van wie het is en welke
invloeden er zijn
o Denk aan religie en sociale aspecten
Hall maakt onderscheid tussen Monochrome/Polychrome en Hoge/lage context
culturen
Tijdsystemen en tijdsbeleving
- Monochrome
o Lineaire tijdsbeleving
o Compartimentaliseren
o Tijd is kostbaar
- polychrome
o tijd beweegt zich ruimtelijk, in alle richtingen
o veel dingen tegelijk
o gericht op relaties
o tijd is rekbaar
,hoge- en lage context culturen
- binnen communicatie kan de context meer of minder belangrijk zijn
o lange context culturen: informatie zit in boodschap zelf
Nederland, Noor- West-Europa, delen van de US
o hoge context cultuur: info zit in de persoon, en in de context van de
boodschap
Azië, Zuid-Europa
Valkuilen
- Vanzelfsprekendheid van eigen tijdsbeleving en context waarmee
communicatie plaatsvindt
- Geven van waardering aan poly-/ mono chrome en hoge-/ lage context van
een cultuur
Hofstede:
- Cultuur is niet waarneembaar ongeschreven regels.
- Dit gebeurt volgens hofstede via de opvoeding, socialisatie, normen en
waarden en waarnemingen.
- Basiswaarden Hofstede:
o Machtafstand
De mate waarin de minder machtige leden van instituties en
organisaties accepteren dat de macht ongelijk is verdeeld.
o Collectivisme –individualisme
Individualisme: mensen worden verondersteld alleen voor
zichzelf en hun naaste familie te zorgen
Westerse bevolking heeft heel erg het individualisme
(alles alleen willen doen)
Collectivisme: mensen behoren tot groepen of
collectiviteiten die geacht worden voor hen te zorgen in ruil
voor loyaliteit
Hindoestaanse families willen graag collectivisme
(groepsverband staat meer centraal)
o Masculiniteit- Femininiteit
Femininiteit: de dominante waarden in de maatschappij zijn
zorg voor anderen en levenskwaliteit
Femininiteit is heel erg te vinden in de verpleging
(zorgzaamheid)
Masculiniteit: de dominante waarden in de maatschappij
zijn ‘het maken’ van succes
Masculiniteit is meer te vinden in het leger (mannelijk
gedrag (macho))
o Onzekerheidsvermijding
De mate waarin mensen zich bedreigd voelen door
onduidelijke situaties en deze via het geloof in vaste
waarheden en instituties trachten te vermijden.
o Termijnplanning
Korte termijn:
Vasthouden aan tradities
Weinig geld voor investeringen
Snelle resultaten gevraagd
Lange termijn:
Aanpassingen van tradities aan moderne omgeving
, Veel geld investeren
Doorzettingsvermogen voor de lange termijn
Bestuderende stof
3.9
Belangrijkste manieren van tegen andere culturen aankijken:
- Cultureel relativisme. Geen algemeen aanvaarde waarden en normen.
- Cultureel universalisme. Er zijn universeel, voor iedereen geldende
waarden.
- Cultureel pluralisme. Culturen dragen bij dat er bij mensen bereidheid is
om van andere culturen te leren. Pluralisme staat tegenover etnocentrisme
Wij-cultuur. Belang van groep voorop. Veel onderscheid in posities. Groepsleden
komen voor elkaar op.
Ik-cultuur. Nadruk op individu en persoonlijke ontplooiing. Iedereen dezelfde
rechten.
Ik-cultuur is schuldcultuur. Het overtreden van de regels leidt tot persoonlijke
schuldgevoelens.
Wij-cultuur is over het algemeen schaamtecultuur, het overtreden van regels
leidt tot schaamte. Je maakt anderen te schande.
Hofstede 5 cultuurdimensies: bij elke dimensie sprake van continuüm.
1. Machtsafstand. De machtsafstand die er bestaat tussen de verschillende
partijen en de mate waarin ondergeschikten dat accepteren.
2. Collectivisme en individualisme. Collectivisme als mensen vanaf
geboorte zijn opgenomen in hechte groepen, die bescherming bieden in
ruil voor loyaliteit. Individualisme wanneer onderlinge banden los zijn.
(China vs. VS)
3. Masculiniteit en feminiteit. Masculien wanneer de sekserollen duidelijk
gescheiden zijn en van mannen wordt verwacht dat ze assertief zijn en
presenteren, van vrouwen dat ze zorgen en bescheiden zijn. Feminien
wanneer de rollen niet duidelijk te onderscheiden zijn.
4. Onzekerheidsvermijding. Vermijden van situaties die onzekerheid
oproepen en bedreigend zijn. Culturen met een lage
onzekerheidsvermijding laten meer ruimte voor persoonlijke interpretatie,
zijn ook vaak individualistische culturen.
5. Lange- en korte termijngerichtheid. Lange termijn wordt nagedacht
over de toekomst, behoeften niet onmiddellijk bevredigd. Westerse
culturen vaak lange termijn.
Hoofdstuk 5 verandering van afhankelijkheidsverhoudingen
(interdependentie)
5.1.1
De individualisering van de samenleving is een historisch, sociaal en cultureel
proces dat al sinds eeuwen in westerse samenlevingen werkzaam en merkbaar
is. De collectivistische oriëntatie die onze samenleving gedurende lange jaren
heeft gekenmerkt, is in een rap tempo vervangen door een individualistische.
De vier uitgangspunten van het individualisme:
- Erkenning van de waarde en de waardigheid van de mens. Ieder mens is
gelijk in waarde en heeft een gelijke waardigheid, onafhankelijk van andere
kenmerken zoals geslacht, ras, afstamming, macht, rijkdom, geloof of
intelligentie.
Hoorcolleges
Beïnvloedingsfactoren in omgaan met ziekte
- Individuele factoren (leefstijl, sexe, intelligentie, ervaring, uiterlijk )
- Opvoeding (formeel en informeel)
- Sociaal economische factoren (armoede, werk(eloosheid), discriminatie,
netwerken)
- Omgevingsfactoren (weer, infrastructuur, vervoer, kosten
gezondheidszorg)
Disease
- is wel wat de medice diagnose is
- Pijn, uitstralend naar de linkerarm, zweend, ademhalingsproblemen
Illness
- Wat mensen zich voelen
- Hoe mensen zich voelen/ belevenis
- Branderig gevoel of pijn op de borst
Transculturele modellen en theorieën
- Modellen en theorieën om te verklaren en inzicht te krijgen in culturele
verschillen en overeenkomsten
- Let op:
o Theorieën en modellen ter verklaring van culturele gedrag zijn niet
altijd toepasbaar op individuen.
Transcultural Care Sunrise model (madeleine Leininger (’85)
- Aanleiding
o Demografische ontwikkelingen in USA, Europa en Australië
o Taal problemen en illnesspercepties miscommunicatie en
onbegrip
- Uitgangspunt
o De behoefte van een cultuur of subcultuur aan cultureel congruente
zorg
- Model hoef je niet te kennen, maar wel weten van wie het is en welke
invloeden er zijn
o Denk aan religie en sociale aspecten
Hall maakt onderscheid tussen Monochrome/Polychrome en Hoge/lage context
culturen
Tijdsystemen en tijdsbeleving
- Monochrome
o Lineaire tijdsbeleving
o Compartimentaliseren
o Tijd is kostbaar
- polychrome
o tijd beweegt zich ruimtelijk, in alle richtingen
o veel dingen tegelijk
o gericht op relaties
o tijd is rekbaar
,hoge- en lage context culturen
- binnen communicatie kan de context meer of minder belangrijk zijn
o lange context culturen: informatie zit in boodschap zelf
Nederland, Noor- West-Europa, delen van de US
o hoge context cultuur: info zit in de persoon, en in de context van de
boodschap
Azië, Zuid-Europa
Valkuilen
- Vanzelfsprekendheid van eigen tijdsbeleving en context waarmee
communicatie plaatsvindt
- Geven van waardering aan poly-/ mono chrome en hoge-/ lage context van
een cultuur
Hofstede:
- Cultuur is niet waarneembaar ongeschreven regels.
- Dit gebeurt volgens hofstede via de opvoeding, socialisatie, normen en
waarden en waarnemingen.
- Basiswaarden Hofstede:
o Machtafstand
De mate waarin de minder machtige leden van instituties en
organisaties accepteren dat de macht ongelijk is verdeeld.
o Collectivisme –individualisme
Individualisme: mensen worden verondersteld alleen voor
zichzelf en hun naaste familie te zorgen
Westerse bevolking heeft heel erg het individualisme
(alles alleen willen doen)
Collectivisme: mensen behoren tot groepen of
collectiviteiten die geacht worden voor hen te zorgen in ruil
voor loyaliteit
Hindoestaanse families willen graag collectivisme
(groepsverband staat meer centraal)
o Masculiniteit- Femininiteit
Femininiteit: de dominante waarden in de maatschappij zijn
zorg voor anderen en levenskwaliteit
Femininiteit is heel erg te vinden in de verpleging
(zorgzaamheid)
Masculiniteit: de dominante waarden in de maatschappij
zijn ‘het maken’ van succes
Masculiniteit is meer te vinden in het leger (mannelijk
gedrag (macho))
o Onzekerheidsvermijding
De mate waarin mensen zich bedreigd voelen door
onduidelijke situaties en deze via het geloof in vaste
waarheden en instituties trachten te vermijden.
o Termijnplanning
Korte termijn:
Vasthouden aan tradities
Weinig geld voor investeringen
Snelle resultaten gevraagd
Lange termijn:
Aanpassingen van tradities aan moderne omgeving
, Veel geld investeren
Doorzettingsvermogen voor de lange termijn
Bestuderende stof
3.9
Belangrijkste manieren van tegen andere culturen aankijken:
- Cultureel relativisme. Geen algemeen aanvaarde waarden en normen.
- Cultureel universalisme. Er zijn universeel, voor iedereen geldende
waarden.
- Cultureel pluralisme. Culturen dragen bij dat er bij mensen bereidheid is
om van andere culturen te leren. Pluralisme staat tegenover etnocentrisme
Wij-cultuur. Belang van groep voorop. Veel onderscheid in posities. Groepsleden
komen voor elkaar op.
Ik-cultuur. Nadruk op individu en persoonlijke ontplooiing. Iedereen dezelfde
rechten.
Ik-cultuur is schuldcultuur. Het overtreden van de regels leidt tot persoonlijke
schuldgevoelens.
Wij-cultuur is over het algemeen schaamtecultuur, het overtreden van regels
leidt tot schaamte. Je maakt anderen te schande.
Hofstede 5 cultuurdimensies: bij elke dimensie sprake van continuüm.
1. Machtsafstand. De machtsafstand die er bestaat tussen de verschillende
partijen en de mate waarin ondergeschikten dat accepteren.
2. Collectivisme en individualisme. Collectivisme als mensen vanaf
geboorte zijn opgenomen in hechte groepen, die bescherming bieden in
ruil voor loyaliteit. Individualisme wanneer onderlinge banden los zijn.
(China vs. VS)
3. Masculiniteit en feminiteit. Masculien wanneer de sekserollen duidelijk
gescheiden zijn en van mannen wordt verwacht dat ze assertief zijn en
presenteren, van vrouwen dat ze zorgen en bescheiden zijn. Feminien
wanneer de rollen niet duidelijk te onderscheiden zijn.
4. Onzekerheidsvermijding. Vermijden van situaties die onzekerheid
oproepen en bedreigend zijn. Culturen met een lage
onzekerheidsvermijding laten meer ruimte voor persoonlijke interpretatie,
zijn ook vaak individualistische culturen.
5. Lange- en korte termijngerichtheid. Lange termijn wordt nagedacht
over de toekomst, behoeften niet onmiddellijk bevredigd. Westerse
culturen vaak lange termijn.
Hoofdstuk 5 verandering van afhankelijkheidsverhoudingen
(interdependentie)
5.1.1
De individualisering van de samenleving is een historisch, sociaal en cultureel
proces dat al sinds eeuwen in westerse samenlevingen werkzaam en merkbaar
is. De collectivistische oriëntatie die onze samenleving gedurende lange jaren
heeft gekenmerkt, is in een rap tempo vervangen door een individualistische.
De vier uitgangspunten van het individualisme:
- Erkenning van de waarde en de waardigheid van de mens. Ieder mens is
gelijk in waarde en heeft een gelijke waardigheid, onafhankelijk van andere
kenmerken zoals geslacht, ras, afstamming, macht, rijkdom, geloof of
intelligentie.
