M&S GEZONDHEID
WAT IS GEZONDHEID ?
OMSCHRIJVING
definitie WHO: ‘volledig lichamelijk, geestelijk en mentaal welzijn’
- maatschappelijk welzijn = economisch en sociaal welzijn
- geestelijk welzijn = afh.v. cultuur die heerst in SL
→ gezondheid is meer dan afwezigheid van ziekte
KRITIEK: geen oog voor veerkracht → ‘health as the ability to adapt and to self manage’
WAT IS ZIEKTE ?
ilness (subziek) = subjectieve ervaring van onwelbevinden
disease (obziek) = objectieve, gediagnosticeerde vaststelling van het ziek zijn
sickness (socziek) = ziekte als sociale rol
→ je kan subziek zijn zonder obziek te zijn (SOLK somatisch onvoldoende verklaarde lich. klachten)
→ objectieve vaststelling zorgt ook dat groepen onnodig w behandeld
→ ziekte = tijds- en plaatsgebonden
→ toename chronische ziekten: - vergrijzing
- wetensch. vooruitgang (vroegere opsporing)
- stijgende welvaart (andere levensstijl)
DETERMINANTEN VAN GEZONDHEID
INVLOEDEN OP GEZONDHEID VANUIT MICRO -MESO-MACRO VLAK
Dalghren & Whitehead ontwikkelden sociaal ecologische theorie over gezondheid
- stellen invloeden op gezondheid voor als gordels
- geven relatie weer tss individu, omgeving & ziekte
- gezondheid = cirkel met interactie tss gordels
- binnencirkel = individuen met vastgelegde genen micro
- 1e gordel = persoonlijk gedrag & manier waarop je leeft micro
- 2e gordel = (pos) invloed van netwerken & gemeenschappen meso
- 3e gordel = structurele factoren macro
- 4e gordel = algemeen socio-economisch-cultureel en ecologisch klimaat macro
- micro = personen rond individu
- meso = organisaties & gemeenschap
- macro = maatschappij
SW wil beïnvloeden op cultureel en structureel vlak → inzetten op 3 niveaus SL
- micro: verandering o.v.v. kennis, overtuiging, W&N
- meso: netwerkversterking, soc. cohesie , hoogstaand aanbod diensten en voorzieningen
- macro: beleidsmatig werken op eco, cult, macro-soc, ecologisch gebied
, DE RELATIES TUSSEN DE DETERMINANTEN
- de determinanten clusteren (ze komen vaker bij zelfde pers. voor dan verwacht o.b.v. toeval)
→ clustering van versch leefstijlfactoren
goed zichtbaar
- ook factoren in versch cirkels van model hangen met elkaar samen in subculturen
- determinanten beïnvloeden elkaar (beleid en gezondheid)
- beïnvloeden gezondheid rechtstreeks (sporten, fijn stof)
- beïnvloeden gezondheid onrechtstreeks (doordat ze andere determinanten beïnvloeden)
- determinanten worden beïnvloed door (gezondheids)beleid (BOB-campagne)
DE GORDELS VAN DALGHREN EN WHITEHEAD
DE ONVERANDERBARE KERN VAN GEZONDHEID OF DE PERSOONSGEBONDEN FACTOREN
- persoonsgebonden F = genetische factoren (leeftijd, DNA, geslacht)
- persoonlijkheidskenmerken = bepalend voor invloed van persoonsgebonden F op gezondheid
- ontstaan van ziekte = gelinkt aan persoonlijkheid
- persoonlijkheid kan naar aanleiding van ziekte veranderen
- persoonlijkheid bepaalt hoe je omgaat met ziektesymptomen
- genetische manipulatie (gen. mat. n cellen inbrengen zodat gen. inh. van cellen verandert)
DE MANIER WAAROP WE LEVEN OF DE LEEFSTIJLFACTOREN
- waarneembaar, sociaal gedrag in de vorm van voorkeur & smaken zoals mensen die ontw. & tonen
- leefstijl komt voort uit normen die je hebt
- we doen minder fysiek belastend werk, betere werkomstandigheden
- vrije tijd
- toegang tot reizen, sport, cultuur
- we eten gevarieerder
SOCIALE OMGEVINGSFACTOREN
- groepen waarin je participeert
FYSIEKE OMGEVINGSFACTOREN
- fysieke aanwezigheid van gezondheidsvoorzieningen, woonvoorzieningen, werk, onderwijs,
consumptie, nutsvoorzieningen
- 3 componenten oefenen invloed uit op gezondheid
BUURT
- fysieke eigenschappen van ruimere regio
- beschikbaarheid van gezonde omgeving
- aanbod collectieve voorzieningen
- soc-cult eigenschappen omgeving + perceptie buurtbewoners op omgeving
- 3 elementen waardoor buurt pos effect heeft op gezondheid: - hoge bevolkingsdichtheid
- sterke diversiteit aan functies
- uitnodigend straatdesign
WAT IS GEZONDHEID ?
OMSCHRIJVING
definitie WHO: ‘volledig lichamelijk, geestelijk en mentaal welzijn’
- maatschappelijk welzijn = economisch en sociaal welzijn
- geestelijk welzijn = afh.v. cultuur die heerst in SL
→ gezondheid is meer dan afwezigheid van ziekte
KRITIEK: geen oog voor veerkracht → ‘health as the ability to adapt and to self manage’
WAT IS ZIEKTE ?
ilness (subziek) = subjectieve ervaring van onwelbevinden
disease (obziek) = objectieve, gediagnosticeerde vaststelling van het ziek zijn
sickness (socziek) = ziekte als sociale rol
→ je kan subziek zijn zonder obziek te zijn (SOLK somatisch onvoldoende verklaarde lich. klachten)
→ objectieve vaststelling zorgt ook dat groepen onnodig w behandeld
→ ziekte = tijds- en plaatsgebonden
→ toename chronische ziekten: - vergrijzing
- wetensch. vooruitgang (vroegere opsporing)
- stijgende welvaart (andere levensstijl)
DETERMINANTEN VAN GEZONDHEID
INVLOEDEN OP GEZONDHEID VANUIT MICRO -MESO-MACRO VLAK
Dalghren & Whitehead ontwikkelden sociaal ecologische theorie over gezondheid
- stellen invloeden op gezondheid voor als gordels
- geven relatie weer tss individu, omgeving & ziekte
- gezondheid = cirkel met interactie tss gordels
- binnencirkel = individuen met vastgelegde genen micro
- 1e gordel = persoonlijk gedrag & manier waarop je leeft micro
- 2e gordel = (pos) invloed van netwerken & gemeenschappen meso
- 3e gordel = structurele factoren macro
- 4e gordel = algemeen socio-economisch-cultureel en ecologisch klimaat macro
- micro = personen rond individu
- meso = organisaties & gemeenschap
- macro = maatschappij
SW wil beïnvloeden op cultureel en structureel vlak → inzetten op 3 niveaus SL
- micro: verandering o.v.v. kennis, overtuiging, W&N
- meso: netwerkversterking, soc. cohesie , hoogstaand aanbod diensten en voorzieningen
- macro: beleidsmatig werken op eco, cult, macro-soc, ecologisch gebied
, DE RELATIES TUSSEN DE DETERMINANTEN
- de determinanten clusteren (ze komen vaker bij zelfde pers. voor dan verwacht o.b.v. toeval)
→ clustering van versch leefstijlfactoren
goed zichtbaar
- ook factoren in versch cirkels van model hangen met elkaar samen in subculturen
- determinanten beïnvloeden elkaar (beleid en gezondheid)
- beïnvloeden gezondheid rechtstreeks (sporten, fijn stof)
- beïnvloeden gezondheid onrechtstreeks (doordat ze andere determinanten beïnvloeden)
- determinanten worden beïnvloed door (gezondheids)beleid (BOB-campagne)
DE GORDELS VAN DALGHREN EN WHITEHEAD
DE ONVERANDERBARE KERN VAN GEZONDHEID OF DE PERSOONSGEBONDEN FACTOREN
- persoonsgebonden F = genetische factoren (leeftijd, DNA, geslacht)
- persoonlijkheidskenmerken = bepalend voor invloed van persoonsgebonden F op gezondheid
- ontstaan van ziekte = gelinkt aan persoonlijkheid
- persoonlijkheid kan naar aanleiding van ziekte veranderen
- persoonlijkheid bepaalt hoe je omgaat met ziektesymptomen
- genetische manipulatie (gen. mat. n cellen inbrengen zodat gen. inh. van cellen verandert)
DE MANIER WAAROP WE LEVEN OF DE LEEFSTIJLFACTOREN
- waarneembaar, sociaal gedrag in de vorm van voorkeur & smaken zoals mensen die ontw. & tonen
- leefstijl komt voort uit normen die je hebt
- we doen minder fysiek belastend werk, betere werkomstandigheden
- vrije tijd
- toegang tot reizen, sport, cultuur
- we eten gevarieerder
SOCIALE OMGEVINGSFACTOREN
- groepen waarin je participeert
FYSIEKE OMGEVINGSFACTOREN
- fysieke aanwezigheid van gezondheidsvoorzieningen, woonvoorzieningen, werk, onderwijs,
consumptie, nutsvoorzieningen
- 3 componenten oefenen invloed uit op gezondheid
BUURT
- fysieke eigenschappen van ruimere regio
- beschikbaarheid van gezonde omgeving
- aanbod collectieve voorzieningen
- soc-cult eigenschappen omgeving + perceptie buurtbewoners op omgeving
- 3 elementen waardoor buurt pos effect heeft op gezondheid: - hoge bevolkingsdichtheid
- sterke diversiteit aan functies
- uitnodigend straatdesign
