Samenvatting Hoofdstuk 1, 12 en 21 van praktische didactiek voor natuuronderwijs (de Vaan en Marell)

De Vaan en Marell (2012)
H1: waarover gaat natuuronderwijs?

Verschillen tussen natuur&techniek t.o.v. het vroegere ‘kennis der natuur’:
 Niet alleen levende organismen, maar ook materialen, dingen, verschijnselen
 Onderzoekend en ontwerpend leren (OOL)
 Veel aandacht voor aard en betekenis van natuur en techniek

Belangrijke aspecten bij natuuronderwijs:
 Manier van werken: ontdekkend en ontwerpend
 Houding t.o.v. natuur en techniek

Drie pijlers natuur & techniekonderwijs:
 Het leren over het belang en de aard: belang en waarde natuur, specifieke denk- en
werkwijze
 Het uitvoeren: zorgen voor natuur en milieu, onderzoeken en ontwerpen
 Kennis over en inzicht in de natuurlijke en gemaakte wereld

Bij natuur & techniek methodes….
 Gaat het over de werkelijkheid
 Moeten kinderen actief bezig kunnen zijn
 Krijgen de kinderen meer greep op hun omgeving
 Biedt de leerstof aanknopingspunte nvoor de ontwikkeling van zorg en verantwoordelijkheid
voor mens, dier en omgeving
 Moet de leerstof passen binnen de schoolpraktijk
De keuze voor leerstofopbouw hangt samen met de ligging van de school en voorkeuren van team.

Waarom natuur en techniek in het onderwijs?
 Kinderen hebben de natuurlijke behoefte om hun omgeving te verkennen
 Natuur heeft een gunstige invloed op de ontwikkeling van kinderen
 Door geletterdheid bij N&T kunnen kinderen verantwoorde keuzes maken op het gebied van
voeding, gezondheid, energie, etc.
 Dit bevordert de ontwikkeling van het logisch denken
 De wereld bestaat uit natuur en uit dingen die door mensen gemaakt zijn
 Kinderen krijgen zicht op hun eigen belangstelling en talenten voor natuur en techniek

Inzichten, vaardigheden en houdingen per groep
Inzichten Vaardigheden Houdingen
Groep 1 en 2 Onderscheid en Met alle zintuigen allerlei Nieuwsgierigheid voor
verandering eigenschappen/kenmerke materialen,
In de natuur kennen n vaststellen, vergelijken voorwerpen en
we organismen en benoemen. organismen, evenals
(mensen, dieren, Eigenschappen kunnen belangstelling/respect
planten), dingen en toepassen. voor andermans
verschijnselen, elk met Met constructiemateriaal activiteiten en spullen.
eigen eigenschappen. een voorbeeld nabouwen. Iets willen maken om
Organismen groeien praktische problemen
en hebben voedsel op te lossen.
nodig. Verschijnselen
en objecten zijn
onderhevig aan

, verandering. De
techniek brengt steeds
nieuwe producten
voort.
Groep 3 en 4 Orde en volgorde Gericht zoeken naar en Zorg voor materialen
In de verscheidenheid ordenen van en organismen en de
aan organismen, eigenschappen en bereidheid tot het
voorwerpen en kenmerken die van invloed gezamenlijk
gebeurtenissen in kunnen zijn op een ondernemen van
natuur en techniek zit gebeurtenis of activiteiten.
een zekere orde o.b.v. verschijnsel. Bij een
specifieke kenmerken, ontwerp rekening houden
middel-doelrelaties en met vorm- en
oorzaak- materiaaleigenschappen.
gevolgrelaties.
Groep 5 en 6 Regelmaat en patroon Twee situaties of Zorgvuldig, zuinig,
Er is eenheid in gebeurtenissen eerlijk veilig en nauwkeurig
verscheidenheid. In vergelijken en letten op zijn bij de uitvoering
natuurverschijnselen relevante kenmerken; van experimentele en
zijn structuren, regels verschillen meten en ontwerpende
en patronen aan te overzichtelijk weergeven. activiteiten, en
wijzen. Voor techniek ‘heen en weer’-denken belangstelling voor het
geldt min of meer tussen theorie/eigen redeneren daarover;
hetzelfde. ideeën en de erkennen van de
werkelijkheid. kracht van bewijs.
Groep 7 en 8 Samenhang en Een vergelijkend Bereidheid
systeem experiment systematisch systematisch, eerlijk
In de natuur is sprake uitvoeren en daarbij en met volharding te
van een samenspel verbanden zoeken tussen werken en taken te
van elkaar onderling de uitkomsten. verdelen.
beïnvloedende Vooraf een ontwerp van Kritisch en
factoren (zoals een technische oplossing voorzichting zijn bij het
materie en energie) en op papier uitwerken. interpreteren van
systemen. resultaten.
Hiervoor gelden Aandacht voor voor-
bepaalde en nadelen van
wetmatigheden en technologische
principes die veelal toepassingen.
kwantificeerbaar zijn. Oog voor duurzame
ontwikkeling.

H12: vragen bij natuuronderwijs
Verschillende bedoelingen die leerkrachten kunnen hebben bij het stellen van vragen aan leerlingen:
 Verwondering en nieuwsgierigheid oproepen;
 Waarnemingen onder woorden laten brengen;
 Natuurbeleving stimuleren;
 Een beeld krijgen van relevante ervaringen of denkbeelden;
 Uitnodigen om iets te onderzoeken;
 Concepten openen;
 Onderzoek laten samenvatten;
 Denken stimuleren door toepassingen te laten zoeken;