Basiskennis taalonderwijs
Hoofdstuk 6: Voortgezet technisch lezen
Verschillende modellen over verloop leesproces (globaal of juist letter voor letter):
Bottom-up model
Herkennen van de letters opbouw van woorden/woordgroepen betekenisgeving aan
zin. Hoe meer ervaring de lezer heeft, hoe sneller deze stappen worden doorlopen. De
elementaire leeshandeling wordt snel toegepast.
Letters woorden en woordgroepen zinnen alinea tekst betekenis
Top-down model
De lezer maakt veel gebruik van zijn voorkennis en de context. Het lezen wordt opgevat als
een proces van voorspellen, selecteren en toetsen.
Bij de zin ‘in mei leggen alle vogels een ei’ ziet de lezer meteen ‘in mei leggen’. Door zijn
voorkennis verwacht hij hier het bekende gezegde. Om te kijken of dit klopt, hoeft hij alleen
het woord ‘vogels’ te selecteren uit de rest van de zin (= voorspelling toetsen).
Betekenis tekst alinea zinnen woorden en woordgroepen letters
Interactieve model
Combinatie van bottom-up- en top-downmodel. Lezen wordt gezien als een afwisseling
tussen voorspellend lezen en woord voor woord lezen.
Als je veel van een tekst af weet, dan zul je in eerste instantie voorspellend lezen. Zodra je
een moeilijk woord/gedeelte tegen komt, dan lees je woord voor woord.
5 leesstrategieën voor technisch lezen:
De elementaire leeshandeling (groep 3)
Een woord wordt letter voor letter verklankt r, aa, m, raam.
Bij deze leesstrategie krijgen kinderen de inzicht tussen foneem en grafeem.
Nadeel: leestempo is laag en lange woorden zijn minder geschikt.
Lezen mbv clusters en spellingspatronen
Kinderen herkennen bepaalde lettercombinaties r, aam, raam.
Een cluster is een combinatie van medeklinkers (str-, spr-, kl-)
Een spellingspatroon is een combinatie klinkers en medeklinkers (-ak, -open, -aan)
Deze strategie kun je bevorderen door wisselrijtjes te laten lezen. Wisselrijtjes zijn rijen
woorden die steeds één klank verschillen (ruis, huis, muis)
Hoofdstuk 6: Voortgezet technisch lezen
Verschillende modellen over verloop leesproces (globaal of juist letter voor letter):
Bottom-up model
Herkennen van de letters opbouw van woorden/woordgroepen betekenisgeving aan
zin. Hoe meer ervaring de lezer heeft, hoe sneller deze stappen worden doorlopen. De
elementaire leeshandeling wordt snel toegepast.
Letters woorden en woordgroepen zinnen alinea tekst betekenis
Top-down model
De lezer maakt veel gebruik van zijn voorkennis en de context. Het lezen wordt opgevat als
een proces van voorspellen, selecteren en toetsen.
Bij de zin ‘in mei leggen alle vogels een ei’ ziet de lezer meteen ‘in mei leggen’. Door zijn
voorkennis verwacht hij hier het bekende gezegde. Om te kijken of dit klopt, hoeft hij alleen
het woord ‘vogels’ te selecteren uit de rest van de zin (= voorspelling toetsen).
Betekenis tekst alinea zinnen woorden en woordgroepen letters
Interactieve model
Combinatie van bottom-up- en top-downmodel. Lezen wordt gezien als een afwisseling
tussen voorspellend lezen en woord voor woord lezen.
Als je veel van een tekst af weet, dan zul je in eerste instantie voorspellend lezen. Zodra je
een moeilijk woord/gedeelte tegen komt, dan lees je woord voor woord.
5 leesstrategieën voor technisch lezen:
De elementaire leeshandeling (groep 3)
Een woord wordt letter voor letter verklankt r, aa, m, raam.
Bij deze leesstrategie krijgen kinderen de inzicht tussen foneem en grafeem.
Nadeel: leestempo is laag en lange woorden zijn minder geschikt.
Lezen mbv clusters en spellingspatronen
Kinderen herkennen bepaalde lettercombinaties r, aam, raam.
Een cluster is een combinatie van medeklinkers (str-, spr-, kl-)
Een spellingspatroon is een combinatie klinkers en medeklinkers (-ak, -open, -aan)
Deze strategie kun je bevorderen door wisselrijtjes te laten lezen. Wisselrijtjes zijn rijen
woorden die steeds één klank verschillen (ruis, huis, muis)
