Samenvatting sociologie deel 2

Deel 2: hoofdstuk 1 structuur
1.1 het sociaal handelen
Samenleven behoeftebevrediging
Mensen= sociale wezens= individuele handelen afhankelijk van en rekening houdt met dat van
anderen.
 Niet beperkt tot mens ook primaten
 complexe samenlevingsverbanden (gedrag afstemmen op dat van een ander)

Sociaal handelen volgens WEBER:

= zinvol betrokken zijn op een ander, een betekenisvolle relatie
 Anderen/ vormen van samenleven.
 individu kent subj. Betekenis toe aan handeling, houdt hierbij rekening met gedrag van anderen
en wordt daardoor beïnvloed.

Sociaal handelen ≠ individuele handelen

Sociaal handelen:
gericht op heden als toekomst
toekomst= anticipatief SH (anticiperen op mogelijke gedrag ve. Andere)
gebaseerd op W&N en sociale afspraken
sociale actor en sociale omgeving dwz. Participerend


1.2 typologie van sociaal handelen bij WEBER
4 categoriëen:

1. affectief sociaal handelen
emotie
onbewust, niet-relationeel, ongecontroleerd
reactie op een stimulus
kunnen afhankelijk zijn van tijd en plaats
verschil tss culturen
2. traditioneel sociaal handelen
gewoonte of traditie
onbewust (je hoeft de zin er niet van in te zien om akkoord te gaan, het hoort zo)
door opvoeding
afh van tijd en plaats
voordeel: je hoeft je niet constant vragen te stellen hoe het moet
3. waarderationeel handelen
vertegenwoordigt een ethische, religieuze, esthetische of sociale waarde (zijn daarvan
overtuigd)
activiteit heeft absolute opzichzelfstaande betekenis (resultaat onbelangrijk)
afh van plaats en tijd

1

, 4. doelrationeel handelen:
bereiken van een concreet vooropgesteld doel
doelen vergelijken
middelen afwegen
balans opmaken
SH afstemmen op bereiken doel(en)


1.3 sociale actoren en sociale posities
sociaal handelen sociale actoren (individu)
wrm sociaal? Elementen in staat tot actie & reactie op gedrag(ingen) andere ACTIEF
bepalende factor (=wij beïnvloeden) & receptieve factor (=wij worden beïnvloed)

1. sociale locatie, ruimtelijke dimensie v.h. sociaal handelen, bep. plaats soc. Actor
2. eigen vermogen, actievermogen om te reageren
3. beschikbare info, om interacties te stellen

sociale actor
persoon/groep/instelling
micro/meso/macro
vb: 2 landen in oorlog zijn ook 2 actoren

sociale positie
plaats of locatie ve actor in relatie met andere posities ve bep. Soc. netwerk
sociale locatie tov andere posities
netwerk van andere soc. Posities ermee verbonden
alleen aan te duiden in vgl met andere posities
staat los van de persoon die de positie bekleedt, positie bestaat ook zonder die persoon
toewijzing of verwerving

1.3.1 toewijzing of verwerving van sociale posities
verschilt per samenleving
bewaakt door juridische regels/procedures

1. toegewezen/toegeschreven pos.
op basis van kenmerken die onafhankelijk zijn vh individu
onveranderbaar op basis van eigen capaciteiten, kwaliteiten of criteria
2. verworven
op basis van individuele prestaties, inspanningen, activiteiten, ijver of ervaring
door eigen inbreng/inspanning
erkenning door anderen/samenleving

spanningsveld tss :
objectieve/vaste criteria tov prestaties/competenties
In onze samenleving ideologie: alle posities zijn verworven of zouden moeten verworven zijn




2

, Competentiemanagment:
selecteren, ontwikkelen en versterken van competenties
competenties= voorwaarden om positie te mogen bekleden.
competenties, 3 elementen:
1. Kennis:
feitelijk informatie die een persoon bezit
2. Vaardigheden:
kunde of de mogelijkheid om bepaalde activiteiten uit te voeren en te beheersen
3. Attitudes(houdingen):
eigenschappen die een persoon bezit en uitdrukt doorheen zijn functioneren in organisatie
oog op optimaal presteren, focus op functioneren vd werknemer
nadeel voor statische criteria bv leeftijd, aantal jaren dienst




1.3.2 sociale mobiliteit
A. wat is sociale mobiliteit?

=verandering vd posities die individuen of groepen innemen

Horizontale SM
 waardering wordt behouden
Verticale SM
 andere waardering verbonden aan de nieuwe positie= de sociale status
opwaartse/ neerwaartse verandering in sociale rang
sociale stratificatie
onderverdeling samenleving in versch soc.lagen
rangen
intragenerationele sociale mobiliteit
mobiliteit ve persoon binnen de eigen levensloop
intergenerationele sociale mobiliteit
vergelijken posities tss generaties

B. sociale mobiliteit binnen open en gesloten samenlevingen

Open samenleving
sociale positie en bijhorende status verworven
merocratische samenleving
vb: industriële samenleving MAAR niet volledig verworven
glazen plafond:
in theorie staat een functie voor iedereen open maar toch een subtiele discriminatie tov vrouwen



3