Hoorcolleges Wetenschap 1
HC Wetenschappelijke kennis
*NB. Tot en met dia 26 is behandeld
Doel: kritisch/ethisch kijken naar wetenschap.
Kenmerken wetenschappelijke kennis:
- Objectief;
- Gebaseerd op onderzoek;
- Feitelijk.
Het verschil met alledaagse kennis ligt in het feit dat deze vorm minder objectief is, heeft te maken
met de individuele ervaring.
- Alledaagse kennis: zonder opgestelde hypothese
- Intuïtieve kennis: ‘weet je gewoon’, maar het gevaar is dat je de verkeerde kant op wordt
gestuurd
- Esthetische kennis: een collectief beeld van wat mooi is
- Religieuze kennis: draait om aannames, er is geen wetenschappelijk bewijs voor nodig
- Wetenschappelijke kennis: objectief, gebaseerd op onderzoek, feitelijk
Kennis: gerechtvaardigde ware opvatting over X, waarbij X het object van kennis is. Goede redenen
komen voort uit gedegen onderzoek.
Onterechte generalisering individuele opvatting generaliseren
Kijken (empirie) + schematisering (theorie) zijn beide nodig op wetenschappelijke kennis op te doen.
Theorie hypothese opstellen
Empirie hypothese toetsen
Een waarneming is op zichzelf niet helemaal betrouwbaar.
Fundamentele wetenschap is zuivere wetenschap. Het hoeft geen nut te hebben, soms is iets
‘gewoon’ interessant zonder dat kennis over dat iets een toepassing moet hebben. Men wil een
hypothese toetsen, maar niet omwille van toepassing.
Toegepaste wetenschap gaat om kennis die is opgedaan uit fundamentele wetenschap en nu wordt
toegepast, bijv. röntgenfoto’s. Valorisatie: je moet wat kunnen met kennis, er is een waardevol doel
mee te bereiken: wetenschappelijke kennis die maatschappelijk relevant is.
HC Ziekte en gezondheid
Volgens de WHO is gezondheid:
- Niet ziek (negatieve notie);
- Functioneren;
- Psychosociaal well-being (onafhankelijk van de omgeving)
Kritiek op een definitie met een negatieve notie; ziekte en gezondheid zijn niet alléén te begrijpen als
elkaar tegenpolen.
1
, Bijna niemand voldoet aan de definitie ‘gezond’. De definitie legt namelijk hoge ambities op,
iedereen gaat hard werken. Het nadeel is de zogenaamde medicalisering: elk probleem wordt een
gezondheidsprobleem, maar niet alle problemen moeten medisch worden opgelost.
Een nieuwe definitie van Machteld Huber is meer positief.
Ziekte
Ziekte
Illness Disease Sickness
Illness Disease Sickness
Sickness: sociaal bepaalde ziekte, waar je je voor schaamt.
Sickness + disease + illness = geen probleem.
HC Vormen van onderzoek
De ene onderzoeksvorm heeft een hogere betrouwbaarheid dan de andere. Er zijn drie
‘hoofdtakken’:
1. Experimenteel onderzoek – onderzoeker manipuleert zelf
o
2. Observationeel onderzoek – onderzoeker neemt waar, manipuleert niet
o Beschrijvend
Kwalitatief
▫ Mening/opvatting i.p.v. harde cijfers
▫ Explorerend/verklarend van aard
▫ Doelbewuste sampling, niet aselectief
▫ Op het moment dat er geen nieuwe opvattingen meer bij komen ben
je ‘klaar’
▫ Bij een conversatie-analyse wordt ook gelet op lichaamshouding en
intonatie
o Analytisch verschillen in relatie tot de tijd
Cohort (longitudinaal)
Begint met een variabele
Case control
Begint met een ziekte
Cross-sectioneel (dwarsdoorsnede onderzoek)
3. Meta-analyse – data van andere onderzoeken zijn nodig
o Kosteneffectiviteit: dit soort onderzoeken vindt plaats bij bijv. farmaceutische
bedrijven om de kosten en effectiviteit van geneesmiddelen tegen elkaar af te wegen
o Datagedreven onderzoek: er is niet van te voren een onderzoeksvraag maar eerst
wordt naar data gekeken, “wat heb ik?”, “zijn er verbanden?”. Dit kan voorspellend
werken en een aanknopingspunt vormen voor verder onderzoek.
Er zijn ook nog een aantal op onderwerp gerichte onderzoeksvormen, in tegenstelling tot de op
methode gerichte vormen zoals beschreven in het stroomschema
- Materiaalonderzoek
- Tissue engineering
- Familieonderzoek (genetica), bijv. d.m.v. DNA-sequencing
2
HC Wetenschappelijke kennis
*NB. Tot en met dia 26 is behandeld
Doel: kritisch/ethisch kijken naar wetenschap.
Kenmerken wetenschappelijke kennis:
- Objectief;
- Gebaseerd op onderzoek;
- Feitelijk.
Het verschil met alledaagse kennis ligt in het feit dat deze vorm minder objectief is, heeft te maken
met de individuele ervaring.
- Alledaagse kennis: zonder opgestelde hypothese
- Intuïtieve kennis: ‘weet je gewoon’, maar het gevaar is dat je de verkeerde kant op wordt
gestuurd
- Esthetische kennis: een collectief beeld van wat mooi is
- Religieuze kennis: draait om aannames, er is geen wetenschappelijk bewijs voor nodig
- Wetenschappelijke kennis: objectief, gebaseerd op onderzoek, feitelijk
Kennis: gerechtvaardigde ware opvatting over X, waarbij X het object van kennis is. Goede redenen
komen voort uit gedegen onderzoek.
Onterechte generalisering individuele opvatting generaliseren
Kijken (empirie) + schematisering (theorie) zijn beide nodig op wetenschappelijke kennis op te doen.
Theorie hypothese opstellen
Empirie hypothese toetsen
Een waarneming is op zichzelf niet helemaal betrouwbaar.
Fundamentele wetenschap is zuivere wetenschap. Het hoeft geen nut te hebben, soms is iets
‘gewoon’ interessant zonder dat kennis over dat iets een toepassing moet hebben. Men wil een
hypothese toetsen, maar niet omwille van toepassing.
Toegepaste wetenschap gaat om kennis die is opgedaan uit fundamentele wetenschap en nu wordt
toegepast, bijv. röntgenfoto’s. Valorisatie: je moet wat kunnen met kennis, er is een waardevol doel
mee te bereiken: wetenschappelijke kennis die maatschappelijk relevant is.
HC Ziekte en gezondheid
Volgens de WHO is gezondheid:
- Niet ziek (negatieve notie);
- Functioneren;
- Psychosociaal well-being (onafhankelijk van de omgeving)
Kritiek op een definitie met een negatieve notie; ziekte en gezondheid zijn niet alléén te begrijpen als
elkaar tegenpolen.
1
, Bijna niemand voldoet aan de definitie ‘gezond’. De definitie legt namelijk hoge ambities op,
iedereen gaat hard werken. Het nadeel is de zogenaamde medicalisering: elk probleem wordt een
gezondheidsprobleem, maar niet alle problemen moeten medisch worden opgelost.
Een nieuwe definitie van Machteld Huber is meer positief.
Ziekte
Ziekte
Illness Disease Sickness
Illness Disease Sickness
Sickness: sociaal bepaalde ziekte, waar je je voor schaamt.
Sickness + disease + illness = geen probleem.
HC Vormen van onderzoek
De ene onderzoeksvorm heeft een hogere betrouwbaarheid dan de andere. Er zijn drie
‘hoofdtakken’:
1. Experimenteel onderzoek – onderzoeker manipuleert zelf
o
2. Observationeel onderzoek – onderzoeker neemt waar, manipuleert niet
o Beschrijvend
Kwalitatief
▫ Mening/opvatting i.p.v. harde cijfers
▫ Explorerend/verklarend van aard
▫ Doelbewuste sampling, niet aselectief
▫ Op het moment dat er geen nieuwe opvattingen meer bij komen ben
je ‘klaar’
▫ Bij een conversatie-analyse wordt ook gelet op lichaamshouding en
intonatie
o Analytisch verschillen in relatie tot de tijd
Cohort (longitudinaal)
Begint met een variabele
Case control
Begint met een ziekte
Cross-sectioneel (dwarsdoorsnede onderzoek)
3. Meta-analyse – data van andere onderzoeken zijn nodig
o Kosteneffectiviteit: dit soort onderzoeken vindt plaats bij bijv. farmaceutische
bedrijven om de kosten en effectiviteit van geneesmiddelen tegen elkaar af te wegen
o Datagedreven onderzoek: er is niet van te voren een onderzoeksvraag maar eerst
wordt naar data gekeken, “wat heb ik?”, “zijn er verbanden?”. Dit kan voorspellend
werken en een aanknopingspunt vormen voor verder onderzoek.
Er zijn ook nog een aantal op onderwerp gerichte onderzoeksvormen, in tegenstelling tot de op
methode gerichte vormen zoals beschreven in het stroomschema
- Materiaalonderzoek
- Tissue engineering
- Familieonderzoek (genetica), bijv. d.m.v. DNA-sequencing
2
