Beroepsproduct
Keuzecursus Oncologische zorg
Longcarcinoom
……………….. ……….. Groepscode GKO-ONCOZO-F-19
……………….. ……….. Cursusnaam Oncologische zorg
Emily Lalleman ……….. Docent Irene Hogendoorn
…………….. ………. Inleverdatum 6 april 2020
…………….. ……….
,Inhoudsopgave
Inleiding ............................................................................................................................................................... 3
Stap 1: Probleemoriëntatie /klinisch beeld ..................................................................................................... 4
1.1 Epidemiologie........................................................................................................................................... 4
1.2 Symptomatologie ..................................................................................................................................... 5
1.3 Diagnostiek ............................................................................................................................................... 5
1.4 Vijfjaarsoverleving en prognose ............................................................................................................ 6
Stap 2: Probleemanalyse .................................................................................................................................. 7
2.1 Betrokken orgaansystemen ................................................................................................................... 7
2.2 Relevante context .................................................................................................................................... 8
2.3 Verpleegkundige problemen .................................................................................................................. 9
Stap 3: Aanvullend onderzoek en diagnose ................................................................................................ 11
3.1 Differentiële diagnoses ......................................................................................................................... 11
3.2 Inschatting ernst van de situatie.......................................................................................................... 13
Stap 4: Klinisch beleid ..................................................................................................................................... 14
4.1 Interventies ............................................................................................................................................. 14
4.2 Critical Appraisal of a topic................................................................................................................... 16
Stap 5: Klinisch verloop ................................................................................................................................... 19
5.1 Verloop van maligniteit en zorgproces op korte en lange termijn .................................................. 19
5.2 Bijdrage onderzochte interventie......................................................................................................... 19
6.1 Resultaten en bevindingen .................................................................................................................. 20
6.2 Waarborging kwaliteit van oncologische zorg ................................................................................... 20
Literatuurlijst ...................................................................................................................................................... 21
Bijlage 1: Casuïstiek ........................................................................................................................................ 24
Bijlage 2: Uitwerking meet-/screeninstrumenten ......................................................................................... 25
2.1 Pijnanamnese ........................................................................................................................................ 25
2.2 DSM-IV-criteria voor de diagnose depressieve stoornis ................................................................. 27
2.3 SCEGS en Lastmeter ........................................................................................................................... 28
2.4 RAND-36 ................................................................................................................................................. 29
Bijlage 4: Zoekstrategie en analyse CAT ..................................................................................................... 41
4.1 Zoekplan ................................................................................................................................................. 41
4.2 Zoektermen en synoniemen ................................................................................................................ 42
4.3 Flowdiagram: analyse van artikelen ................................................................................................... 43
Bijlage 5: Leerrendement ................................................................................................................................ 44
Bijlage 6: Individuele reflecties ....................................................................................................................... 45
2
,Inleiding
Voor u ligt het beroepsproduct van de keuzecursus Oncologische zorg. In dit beroepsproduct
wordt de casus van Mevrouw Anders van 51 jaar oud beschreven door middel van de zes stappen
van klinisch redeneren. Mevrouw Anders is gediagnosticeerd met een adeno- niet-kleincellig
longcarcinoom. De volledige casuïstiek is terug te vinden in bijlage 1.
Allereerst worden de verschillende algemene aspecten van de ziekte longkanker beschreven.
Vervolgens richten wij ons op de problematiek van mevrouw Anders, zoals de orgaansystemen,
mogelijke verpleegproblemen en nieuwe differentiaal diagnoses die worden geformuleerd. In stap
vier worden aan de geformuleerde diagnoses wetenschappelijk onderbouwde interventies
gekoppeld, waarvan er één wordt uitgewerkt in een critical appraisal of a topic (CAT). De
onderzochte interventie wordt gekoppeld aan de casus, waarbij er wordt omschreven hoe de
interventie bij zou kunnen dragen aan het ziekteproces en het klinische verloop van de ziekte.
Daarnaast wordt de ziekteverloop op zowel lange als korte termijn beschreven.
In het laatste onderdeel, stap zes van het beroepsproduct worden de resultaten en bevindingen
van het werkveldbezoek dat heeft plaatsgevonden in het Diakonessenziekenhuis te Utrecht
weergegeven. De evaluatie van het werkveldbezoek en het leerrendement ten aanzien van het
verpleegkundige beroep worden als laatste beschreven.
3
, Stap 1: Probleemoriëntatie /klinisch beeld
1.1 Epidemiologie
Incidentie en prevalentie
In 2018 is gebleken dat er ruim 13.000 nieuwe patiënten met longkanker gediagnosticeerd zijn,
waarvan ongeveer 7.200 mannen en 6.100 vrouwen. De prevalentie van longkanker was op 1
januari 2018 ruim 28.500 mensen, waarvan 14.800 mannen en 13.700 vrouwen. Dit komt overeen
met 1,7 per 1.000 mannen en 1,6 per 1.000 vrouwen (Gommer & Poos, 2020). De incidentie en
mortaliteit van longkanker is weergegeven in figuur 1.
Figuur 1. Incidentie en mortaliteit longkanker. Aangepast overgenomen uit: Cijfers over longkanker van Longkanker Nederland, 2019
(https://www.longkankernederland.nl/wp-content/uploads/2020/02/191105-factsheet-longkanker_algemeen_def.pdf).
Leeftijdscategorie
Uit het tabel van Gommer & Poos (2020) is te halen dat longkanker weinig voorkomt bij personen
jonger dan 40 jaar. Vanaf deze leeftijd stijgt het aantal nieuwe gevallen. In de leeftijdsgroep tot
64 jaar komt longkanker vaker voor bij vrouwen dan bij mannen. Boven de 64 jaar is het aantal
nieuwe gevallen bij mannen hoger dan bij vrouwen.
Geslacht
In de periode van 1990 tot 2018 is het aantal nieuwe gevallen van longkanker onder de mannen
met ongeveer 50% gedaald. De daling is ten gevolge van een daling van het aantal rokers onder
mannen in de periode van 1960 tot 1990. In vergelijking met vrouwen, waarbij het aantal nieuwe
gevallen van longkanker over de periode van 1990 en 2018 is gestegen. Vanaf de jaren zestig
van de vorige eeuw zijn meer vrouwen gaan roken in tegenstelling tot mannen (Gommer & Poos,
2020).
Mogelijke risicofactoren
Er zijn meerdere risicofactoren bekend bij het ontstaan van longkanker. De meest gerelateerde
risicofactor is roken. Geschat wordt dat in 80% van alle gevallen het ontstaan van longkanker
verklaard kan worden door roken. Meeroken is ook een risicofactor, ongeveer 20% van de sterfte
door longkanker onder niet-rokers wordt veroorzaakt door meeroken (Van Spil & van Muilekom,
2015). Daarnaast blijkt dat het hebben van een andere longziekte een onafhankelijke risicofactor
is voor het krijgen van longkanker. Omgevingsfactoren hebben ook invloed op het ontstaan van
longkanker, zoals blootstelling aan asbest of radon en werken in een staal/chemische industrie.
Door het langdurig inademen van schadelijke stoffen verandert het genetische materiaal van de
cellen in de longen (Longkanker Nederland, 2019). In figuur 2 worden de risicofactoren nogmaals
naast elkaar weergegeven.
Figuur 2. Risicofactoren longkanker. Aangepast overgenomen uit: Cijfers over longkanker van Longkanker Nederland, 2019
(https://www.longkankernederland.nl/wp-content/uploads/2020/02/191105-factsheet-longkanker_algemeen_def.pdf).
4
Keuzecursus Oncologische zorg
Longcarcinoom
……………….. ……….. Groepscode GKO-ONCOZO-F-19
……………….. ……….. Cursusnaam Oncologische zorg
Emily Lalleman ……….. Docent Irene Hogendoorn
…………….. ………. Inleverdatum 6 april 2020
…………….. ……….
,Inhoudsopgave
Inleiding ............................................................................................................................................................... 3
Stap 1: Probleemoriëntatie /klinisch beeld ..................................................................................................... 4
1.1 Epidemiologie........................................................................................................................................... 4
1.2 Symptomatologie ..................................................................................................................................... 5
1.3 Diagnostiek ............................................................................................................................................... 5
1.4 Vijfjaarsoverleving en prognose ............................................................................................................ 6
Stap 2: Probleemanalyse .................................................................................................................................. 7
2.1 Betrokken orgaansystemen ................................................................................................................... 7
2.2 Relevante context .................................................................................................................................... 8
2.3 Verpleegkundige problemen .................................................................................................................. 9
Stap 3: Aanvullend onderzoek en diagnose ................................................................................................ 11
3.1 Differentiële diagnoses ......................................................................................................................... 11
3.2 Inschatting ernst van de situatie.......................................................................................................... 13
Stap 4: Klinisch beleid ..................................................................................................................................... 14
4.1 Interventies ............................................................................................................................................. 14
4.2 Critical Appraisal of a topic................................................................................................................... 16
Stap 5: Klinisch verloop ................................................................................................................................... 19
5.1 Verloop van maligniteit en zorgproces op korte en lange termijn .................................................. 19
5.2 Bijdrage onderzochte interventie......................................................................................................... 19
6.1 Resultaten en bevindingen .................................................................................................................. 20
6.2 Waarborging kwaliteit van oncologische zorg ................................................................................... 20
Literatuurlijst ...................................................................................................................................................... 21
Bijlage 1: Casuïstiek ........................................................................................................................................ 24
Bijlage 2: Uitwerking meet-/screeninstrumenten ......................................................................................... 25
2.1 Pijnanamnese ........................................................................................................................................ 25
2.2 DSM-IV-criteria voor de diagnose depressieve stoornis ................................................................. 27
2.3 SCEGS en Lastmeter ........................................................................................................................... 28
2.4 RAND-36 ................................................................................................................................................. 29
Bijlage 4: Zoekstrategie en analyse CAT ..................................................................................................... 41
4.1 Zoekplan ................................................................................................................................................. 41
4.2 Zoektermen en synoniemen ................................................................................................................ 42
4.3 Flowdiagram: analyse van artikelen ................................................................................................... 43
Bijlage 5: Leerrendement ................................................................................................................................ 44
Bijlage 6: Individuele reflecties ....................................................................................................................... 45
2
,Inleiding
Voor u ligt het beroepsproduct van de keuzecursus Oncologische zorg. In dit beroepsproduct
wordt de casus van Mevrouw Anders van 51 jaar oud beschreven door middel van de zes stappen
van klinisch redeneren. Mevrouw Anders is gediagnosticeerd met een adeno- niet-kleincellig
longcarcinoom. De volledige casuïstiek is terug te vinden in bijlage 1.
Allereerst worden de verschillende algemene aspecten van de ziekte longkanker beschreven.
Vervolgens richten wij ons op de problematiek van mevrouw Anders, zoals de orgaansystemen,
mogelijke verpleegproblemen en nieuwe differentiaal diagnoses die worden geformuleerd. In stap
vier worden aan de geformuleerde diagnoses wetenschappelijk onderbouwde interventies
gekoppeld, waarvan er één wordt uitgewerkt in een critical appraisal of a topic (CAT). De
onderzochte interventie wordt gekoppeld aan de casus, waarbij er wordt omschreven hoe de
interventie bij zou kunnen dragen aan het ziekteproces en het klinische verloop van de ziekte.
Daarnaast wordt de ziekteverloop op zowel lange als korte termijn beschreven.
In het laatste onderdeel, stap zes van het beroepsproduct worden de resultaten en bevindingen
van het werkveldbezoek dat heeft plaatsgevonden in het Diakonessenziekenhuis te Utrecht
weergegeven. De evaluatie van het werkveldbezoek en het leerrendement ten aanzien van het
verpleegkundige beroep worden als laatste beschreven.
3
, Stap 1: Probleemoriëntatie /klinisch beeld
1.1 Epidemiologie
Incidentie en prevalentie
In 2018 is gebleken dat er ruim 13.000 nieuwe patiënten met longkanker gediagnosticeerd zijn,
waarvan ongeveer 7.200 mannen en 6.100 vrouwen. De prevalentie van longkanker was op 1
januari 2018 ruim 28.500 mensen, waarvan 14.800 mannen en 13.700 vrouwen. Dit komt overeen
met 1,7 per 1.000 mannen en 1,6 per 1.000 vrouwen (Gommer & Poos, 2020). De incidentie en
mortaliteit van longkanker is weergegeven in figuur 1.
Figuur 1. Incidentie en mortaliteit longkanker. Aangepast overgenomen uit: Cijfers over longkanker van Longkanker Nederland, 2019
(https://www.longkankernederland.nl/wp-content/uploads/2020/02/191105-factsheet-longkanker_algemeen_def.pdf).
Leeftijdscategorie
Uit het tabel van Gommer & Poos (2020) is te halen dat longkanker weinig voorkomt bij personen
jonger dan 40 jaar. Vanaf deze leeftijd stijgt het aantal nieuwe gevallen. In de leeftijdsgroep tot
64 jaar komt longkanker vaker voor bij vrouwen dan bij mannen. Boven de 64 jaar is het aantal
nieuwe gevallen bij mannen hoger dan bij vrouwen.
Geslacht
In de periode van 1990 tot 2018 is het aantal nieuwe gevallen van longkanker onder de mannen
met ongeveer 50% gedaald. De daling is ten gevolge van een daling van het aantal rokers onder
mannen in de periode van 1960 tot 1990. In vergelijking met vrouwen, waarbij het aantal nieuwe
gevallen van longkanker over de periode van 1990 en 2018 is gestegen. Vanaf de jaren zestig
van de vorige eeuw zijn meer vrouwen gaan roken in tegenstelling tot mannen (Gommer & Poos,
2020).
Mogelijke risicofactoren
Er zijn meerdere risicofactoren bekend bij het ontstaan van longkanker. De meest gerelateerde
risicofactor is roken. Geschat wordt dat in 80% van alle gevallen het ontstaan van longkanker
verklaard kan worden door roken. Meeroken is ook een risicofactor, ongeveer 20% van de sterfte
door longkanker onder niet-rokers wordt veroorzaakt door meeroken (Van Spil & van Muilekom,
2015). Daarnaast blijkt dat het hebben van een andere longziekte een onafhankelijke risicofactor
is voor het krijgen van longkanker. Omgevingsfactoren hebben ook invloed op het ontstaan van
longkanker, zoals blootstelling aan asbest of radon en werken in een staal/chemische industrie.
Door het langdurig inademen van schadelijke stoffen verandert het genetische materiaal van de
cellen in de longen (Longkanker Nederland, 2019). In figuur 2 worden de risicofactoren nogmaals
naast elkaar weergegeven.
Figuur 2. Risicofactoren longkanker. Aangepast overgenomen uit: Cijfers over longkanker van Longkanker Nederland, 2019
(https://www.longkankernederland.nl/wp-content/uploads/2020/02/191105-factsheet-longkanker_algemeen_def.pdf).
4
