0. Inleiding
0.1. Waarom zingeving?
Mensen in alle culturen en doorheen de tijden zochten naar een
toegevoegde waarde boven op de essentiële levensbehoeften.
Alle zingeving begint met de bewustwording van onze eigen sterfelijkheid.
o Heel wat mythen zijn hierop gericht.
o Alchemisme zoektocht naar het eeuwige leven.
0.2. Gilgamesh-epos
Oudste overgeleverde verhaal dat we kennen
4500 jaar oud
Vertelt het verhaal over de zoektocht van koning Gilgamesh naar
onsterfelijkheid.
0.3. Religie, zingeving en levensbeschouwing
Welbevinden: Verlangen naar zin en zingeving is een basisbehoefte net zoals
voeding.
Zingeving: Een doorlopend psychologisch proces van de wereld en onszelf
betekenis geven.
Levensbeschouwing: Samenvattend verhaal over de opvatting over het leven.
Spiritualiteit: bijzondere vorm van zingeving die de concrete materialiteit
overstijgt en verbinding zoekt met ultieme betekenis.
Bestaansvragen: Vragen m.b.t. het bestaan van de mens.
0.4. Wat is zingeving?
Zingeving doordesemt de wereld
Vacuüm op vlak van zingeving nu religieuze instituten minder relevant
worden
Dit vraagt om een oplossing: Zoektocht naar zin blijkt essentieel voor een
mensenleven
Burn-outpreventie: waardering, wat ik doe heeft betekenis
Zin is wezenlijk voor de hechting in een gezin. Kind moet zich veilig voelen
in het gezin.
,0.5. Zingeving als motor van het mens zijn
Zingeving en zinvinding is een dynamisch vermogen dat bestaat uit 4
kernactiviteiten:
1. Structureren: Samenhang creëren d.m.v. interpretatie in de chaotische
wereld.
2. Situeren: We zijn geen individuen, maar relationeel verbonden met
anderen.
We nemen een plek in in de zingevingskaders van de context waarin we
geboren zijn, opgroeien en wonen.
3. Oriënteren: Plaats innemen op een denkbeeldige tijdlijn van verleden,
heden en toekomst
4. Evalueren: we bepalen voortdurend wat waardevol is, wat niet van
belang is, en hoe daarop te reageren (ethisch kompas ligt aan de
grondslag).
0.6. Existentiële eenzaamheid en wanhoop
Existentiële twijfel of existentiële eenzaamheid is erg aanwezig in onze
samenleving.
Welzijn van de Belgen zakt naar laagste punt sinds 20 jaar.
Spoeddiensten zien onrustwekkende toename van aantal suïcidepogingen
bij tieners.
Existentiële eenzaamheid (≠ sociale eenzaamheid).
Besef dat het leven eindig is creëert een gevoel van isolement.
Geen snelle antwoorden/oplossingen.
Crisissituatie als ‘existentiële ruptuur’ Dan pas gaan mensen ervaren
dat hun zingevingskader al dan niet voldoende veerkrachtig is
0.7. Religie
Religie reikt antwoorden aan op voornamelijk 7 fundamentele existentiële
vragen:
1. Waar kom ik vandaan?
2. Waarom ben ik hier?
3. Hoe moet ik leven?
4. Waarom is er kwaad en lijden?
a. Beproeving, gevolg van eigen vrije wil, onderdeel van karma, …
5. Is met de dood alles voorgoed voorbij?
6. Is er iets dat onze werkelijkheid overstijgt?
7. Heeft mijn leven betekenis, ook als ik lijd?
Wie religie dogmatisch en literalistisch invult komt sneller tot een conflict dan
wie religieuze beleving beschouwt als het resultaat van een interpretatieve
gemeenschap.
Zowel binnen het christendom, het jodendom en de islam zijn er theologen die
wetenschap omarmen en anderen die waarschuwen voor eenzijdige,
,sciëntistische benaderingen van de werkelijkheid die wetenschap met zich mee
zou brengen.
, 0.8. Geloofsbeleving de dag van vandaag
Ongebonden gelovigen
Christelijk opgevoed, maar Kerk verlaten
Geprivatiseerde vorm van geloof – “believing without belonging”
Weten hun geloofsvoorstellingen beter vast te houden dan katholieke
kerkgangers
spreken wel minder over een persoonlijk godsbeeld
Ongebonden spirituelen
Spreken nauwelijks over God
Spreken vooral in mystieke termen (‘levensenergie’, ‘machten’ en
‘krachten’, ‘iets’)
Sprake van positieve gevoelens: ervaringen van sturing of
voorbestemming, liefde, hulp, steun of holisme (deel uitmaken van een
groter geheel)
Nieuwe spiritualiteit
Gericht op horizontale transcendentie
o (horizontaal: zingeving vinden uit sporten, natuur, familie, vrienden)
o (verticaal: zingeving uit het religieuze, het overstijgende, geloven in
een god)
Streven naar zelfinzicht
Verbinding met mens, wereld en natuur
Geloof en spiritualiteit zijn diffuser geworden, of grenzeloos.
Levensbeschouwelijk profiel student hoger onderwijs.
Algemeen religieus: Niet specifiek religieus bewustzijn. Ze zoeken vandaag
actief of passief naar ‘iets diepers’, ‘iets hogers’ dat zin en betekenis geeft aan
hun leven.
Nominaal-christelijk: Ze hebben nog wel affiniteit met het Vlaamse
christendom, maar niet al te diep en eerder oppervlakkig. Als het erop aankomt,
grijpen ze terug naar christelijke rituelen, tradities en waarden.
Pluralistisch-atheïstisch: Zijn atheïstisch in die zin dat ze geen geloof hechten
in een over-stijgende dimensie. Ze zijn wel geïnteresseerd in ontmoeting en
0.1. Waarom zingeving?
Mensen in alle culturen en doorheen de tijden zochten naar een
toegevoegde waarde boven op de essentiële levensbehoeften.
Alle zingeving begint met de bewustwording van onze eigen sterfelijkheid.
o Heel wat mythen zijn hierop gericht.
o Alchemisme zoektocht naar het eeuwige leven.
0.2. Gilgamesh-epos
Oudste overgeleverde verhaal dat we kennen
4500 jaar oud
Vertelt het verhaal over de zoektocht van koning Gilgamesh naar
onsterfelijkheid.
0.3. Religie, zingeving en levensbeschouwing
Welbevinden: Verlangen naar zin en zingeving is een basisbehoefte net zoals
voeding.
Zingeving: Een doorlopend psychologisch proces van de wereld en onszelf
betekenis geven.
Levensbeschouwing: Samenvattend verhaal over de opvatting over het leven.
Spiritualiteit: bijzondere vorm van zingeving die de concrete materialiteit
overstijgt en verbinding zoekt met ultieme betekenis.
Bestaansvragen: Vragen m.b.t. het bestaan van de mens.
0.4. Wat is zingeving?
Zingeving doordesemt de wereld
Vacuüm op vlak van zingeving nu religieuze instituten minder relevant
worden
Dit vraagt om een oplossing: Zoektocht naar zin blijkt essentieel voor een
mensenleven
Burn-outpreventie: waardering, wat ik doe heeft betekenis
Zin is wezenlijk voor de hechting in een gezin. Kind moet zich veilig voelen
in het gezin.
,0.5. Zingeving als motor van het mens zijn
Zingeving en zinvinding is een dynamisch vermogen dat bestaat uit 4
kernactiviteiten:
1. Structureren: Samenhang creëren d.m.v. interpretatie in de chaotische
wereld.
2. Situeren: We zijn geen individuen, maar relationeel verbonden met
anderen.
We nemen een plek in in de zingevingskaders van de context waarin we
geboren zijn, opgroeien en wonen.
3. Oriënteren: Plaats innemen op een denkbeeldige tijdlijn van verleden,
heden en toekomst
4. Evalueren: we bepalen voortdurend wat waardevol is, wat niet van
belang is, en hoe daarop te reageren (ethisch kompas ligt aan de
grondslag).
0.6. Existentiële eenzaamheid en wanhoop
Existentiële twijfel of existentiële eenzaamheid is erg aanwezig in onze
samenleving.
Welzijn van de Belgen zakt naar laagste punt sinds 20 jaar.
Spoeddiensten zien onrustwekkende toename van aantal suïcidepogingen
bij tieners.
Existentiële eenzaamheid (≠ sociale eenzaamheid).
Besef dat het leven eindig is creëert een gevoel van isolement.
Geen snelle antwoorden/oplossingen.
Crisissituatie als ‘existentiële ruptuur’ Dan pas gaan mensen ervaren
dat hun zingevingskader al dan niet voldoende veerkrachtig is
0.7. Religie
Religie reikt antwoorden aan op voornamelijk 7 fundamentele existentiële
vragen:
1. Waar kom ik vandaan?
2. Waarom ben ik hier?
3. Hoe moet ik leven?
4. Waarom is er kwaad en lijden?
a. Beproeving, gevolg van eigen vrije wil, onderdeel van karma, …
5. Is met de dood alles voorgoed voorbij?
6. Is er iets dat onze werkelijkheid overstijgt?
7. Heeft mijn leven betekenis, ook als ik lijd?
Wie religie dogmatisch en literalistisch invult komt sneller tot een conflict dan
wie religieuze beleving beschouwt als het resultaat van een interpretatieve
gemeenschap.
Zowel binnen het christendom, het jodendom en de islam zijn er theologen die
wetenschap omarmen en anderen die waarschuwen voor eenzijdige,
,sciëntistische benaderingen van de werkelijkheid die wetenschap met zich mee
zou brengen.
, 0.8. Geloofsbeleving de dag van vandaag
Ongebonden gelovigen
Christelijk opgevoed, maar Kerk verlaten
Geprivatiseerde vorm van geloof – “believing without belonging”
Weten hun geloofsvoorstellingen beter vast te houden dan katholieke
kerkgangers
spreken wel minder over een persoonlijk godsbeeld
Ongebonden spirituelen
Spreken nauwelijks over God
Spreken vooral in mystieke termen (‘levensenergie’, ‘machten’ en
‘krachten’, ‘iets’)
Sprake van positieve gevoelens: ervaringen van sturing of
voorbestemming, liefde, hulp, steun of holisme (deel uitmaken van een
groter geheel)
Nieuwe spiritualiteit
Gericht op horizontale transcendentie
o (horizontaal: zingeving vinden uit sporten, natuur, familie, vrienden)
o (verticaal: zingeving uit het religieuze, het overstijgende, geloven in
een god)
Streven naar zelfinzicht
Verbinding met mens, wereld en natuur
Geloof en spiritualiteit zijn diffuser geworden, of grenzeloos.
Levensbeschouwelijk profiel student hoger onderwijs.
Algemeen religieus: Niet specifiek religieus bewustzijn. Ze zoeken vandaag
actief of passief naar ‘iets diepers’, ‘iets hogers’ dat zin en betekenis geeft aan
hun leven.
Nominaal-christelijk: Ze hebben nog wel affiniteit met het Vlaamse
christendom, maar niet al te diep en eerder oppervlakkig. Als het erop aankomt,
grijpen ze terug naar christelijke rituelen, tradities en waarden.
Pluralistisch-atheïstisch: Zijn atheïstisch in die zin dat ze geen geloof hechten
in een over-stijgende dimensie. Ze zijn wel geïnteresseerd in ontmoeting en
