Farynx
FUNCTIE VAN FARYNX, RING VAN WALDEYER
Waldeyer’s ring
- Tonsilla pharyngea (adenoid, neusamandel, ‘poliepen’)
- Tonsillae palatina (keelamandelen)
- Tonsilla lingualis (tongamandel)
- < MALT:
o 1elijnsdefensie tg Ag (inhalatie/ingestie)
o Activatie BC en productie IgM en IgA
ONDERZOEK VAN FARYNX
Nasofarynx: neusendoscopie (achterste rhinoscopie): niet direct
Orofarynx: tongspatel
Hypofarynx: indirecte laryngoscopie
NASOFARYNX
< choanae, tuba, adenoid, velum
- Hard verhemelte scheidt mond – neusholte: passief tussenschot
- Week verhemelte = actief velo-pharyngeale sfincter
Fysiologie
- Ademhaling
- Slikken
o Velofaryngeaal sluitingsmechanisme
= gecoordineerde beweging
Velum: achter en boven
M levator veli palatini
M uvulae
Posterieure farynxwand: voor
Laterale farynxwanden: mediaal
M contrictor faryngis sup
M palatofaryngeus (horizontale vezels)
<> Openen: relax spieren, Fz, m. palatoglossus
- Spreken: gesloten <> open neusspraak
- Tuba
Velofaryngeale functie
- Openen (passief) = relaxatie
o Neusademhaling
o Spraak: nasale medeklinkers n, m, ng
Verkoudheid moeilijker verstaanbaar
- Sluiten: velum (zacht verhemelte) sluit verbinding ts mond en neus
o Slikken Nasale regurgitatie: voedsel via neus
o Spraak: alle andere spraakklanken
Open neusspraak: te veel lucht via neus
Klinkerspraak: enkel nasale medeklinkers
Dichtknijpen neus: verbetering
R/: logopedie
o Openen van buis van Eustachius Middenoorproblemen
o Krachtig blazen Middenoorproblemen
- Velopharyngeale insuff: niet goed sluiten van sfincter
o Structureel
, Verhemeltespleet
Disproportie lengte velum – diepte nasofarynx
Na adenotomie
Oncologie
o Functioneel: neuromusculaire aandoeningen
ALS, neurofibromatose
Pathologie neusobstructie
- Juveniel angiofibroom: zz, goedaardige tumor
o Vnl adolescenten: hevige epistaxis, neusobstructie
o R.: HK resectie, evt eerst embolisatie (beperking bloeding)
- Nasofarynxcracinoma: 1e S/ verstopping buis van Eustachius
- Adenoidhypertrofie: frequente oorzaak neusobstructie kinderen
- Choanaalatresie:
o Bilateraal: pasgeborenen obligaat neusAH urgentie
o Unilateraal: 1 neusgat nog open om te ademen
OROFARYNX
Oefeningen: Sofia module 6
2.2 casus 1 - 2.3 casus 2 - 3.2 casus 3
Palatoschisis
- 1/800 geboortes
- S/: velo-pharyngeale insuff
- R/: Ingrijpen voor start van spraakontwikkeling (10m)
- Pierre Robin sequentie
o Micrognathie – te kleine onderkaak
o Glossoptose – tong ligt te ver naar achteren en zakt in keel
o Gehemeltespleet –U-vormig van zachte en harde gehemelte
Patiënt met acute keelpijn
Frequente klacht
Acute vs chronische keelpijn
Etiologie: meestal infectieus (viraal/bacterieel)
Ernst: faryngitis < acute tonsillitis < peritonsillair abces
Acute (rhino)faryngitis
- Virale ontsteking, banaal
- S/: verkoudheid, malaise, geen koorts, slikken doet deugd
- R/: symptomatisch
Acute tonsillitis (angina tonsillaris)
- Viraal/bacterieel
o Beta-hemolytische strep A (< normale flora)
o Verkoudheidsvirussen: rhinovirus, coronavirus, adenovirus
o EBV: Mononucleosis infectiosa/ziekte van Pfeiffer
Meer uitgesproken, confluerend beslag op tonsillen
- S/:
o Hevige keelpijn
o Slikpijn
o Ziektegevoel, koortsig
- KO:
o Gezwollen tonsillen
, o Rood/witte punten
o Halsklieren
- Complicaties (0,03%)
o AGR, GN, Roodvonk
- D/: kliniek
- R/:
o Symptomatisch: pijnstilling, zachte voeding
o Tonsillectomie bij recidieven
o AB
Aanslepende klachten, erg zieke pten
↓algemene weerstand
Recidiverende streptococcenangina
↑risico op endocarditis
- DD/:
o Angina van Plaut-Vincent: unilaterale tonsillitis
R/: AB
DD maligniteit
Peritonsillair abces
- S/:
o Unilaterale zwelling verplaatsing uvula
o Trismus
o ‘hete aardappelspraak’
o Unilaterale oorpijn
- R/: IV AB + drainage ettercollectie of tonsillectomie a chaud
Acute ontstekingen van larynx
(Adeno)tonsillectomie
- Klassiek: extracapsulaire dissectie
o Tonsil uit loge dissecteren
- Intracapsulair: coblatie
o Minder postop pijn
o Klein risico op recidief: kapsel blijft zitten
Indicaties tonsillectomie (keelamandel)
- Recidiverende acute tonsillitis
o 3-5/j; 4/j voor 2j,…
o DD faryngitis geen effect tonsillectomie
- Peritonsillair abces: a chaud
- Hypertrofie van tonsillen
o Obstructieve AH: slaapapnee
- Voedselretentie in crypten
Indicaties adenotomie (neusamandel)
- Hypertrofie van tonsillen
o Obstructieve AH: slaapapnee
o Chronische neusobstructie + open mond AH
o Chronische otitis media serosa (+trommelvliesbuisjes)
Nazorg
- Observatie op bloeding
- Pijnstilling
- Vochtinname, voeding
, Nadelen
- Ingreep: nalast 1-2w
o ANE
o Bloeding: tonsillectomie > adenectomie
o Functiestoornis: adenectomie tijdelijk open neusspraak
- Immunologisch? Deel 1e lijnsdefensie wegnemen
o Ring van Waldeyer belangrijkste in 1e levensjaren
Ingreep vermijden <3j
- Recidief:
o Tonsillectomie: intracapsulair
o Adenoid: niet omkapseld kan teruggroeien
Patiënt met chronische irritatieklachten in keel
Langdurige irritatie van faryngeale slijmvlies
Chronische faryngitis
- S/
o Globusgevoel, rauwe keel
o Kuchen, schrapen
- Farynxbeeld: normaal, hyperemisch, follikels, droog
- O/:
o Postnasale drip
o Reflux: GERD
Oesfagitis/pyrosis: chronische irritatie door zuur
O/: insuff werkende onderste/bovenste sfincter
Keelklachten op voorgrond
Globus, irritatie, slijm, kuchen, schrapen, heesheid
D/: inspectie farynx/larynx, 24u pHmetrie
Laryngoscopie: rode, oedemateuze achterste
commissuur
R/: dieet, slaaphouding, medicatie
o Roken
o Uitdroging
o Zz: tumor altijd uitsluiten
Snurken en slaapapnee bij volwassenen en kinderen: symptomatologie,
diagnostiek en behandeling
Sofia module 7
Kennisclip 1.1
1.2 Casus 1 - 1.3 Casus 2
Inleiding
- 30% volwassenen en 12% kinderen snurkt niet erg
- 2-4%: obstructief slaapapneusyndroom
o Ernstig klinisch beeld aantasting slaapkwaliteit
o Orgaanschade door LW- obstructie en hypoxemie
o Behandeling altijd aangewezen
o Centrale vorm (CZS)
o HS (= AH centrum) stuurt tijdelijk geen AH- signalen naar AH-
spieren
o Vb neurologische pathologie
FUNCTIE VAN FARYNX, RING VAN WALDEYER
Waldeyer’s ring
- Tonsilla pharyngea (adenoid, neusamandel, ‘poliepen’)
- Tonsillae palatina (keelamandelen)
- Tonsilla lingualis (tongamandel)
- < MALT:
o 1elijnsdefensie tg Ag (inhalatie/ingestie)
o Activatie BC en productie IgM en IgA
ONDERZOEK VAN FARYNX
Nasofarynx: neusendoscopie (achterste rhinoscopie): niet direct
Orofarynx: tongspatel
Hypofarynx: indirecte laryngoscopie
NASOFARYNX
< choanae, tuba, adenoid, velum
- Hard verhemelte scheidt mond – neusholte: passief tussenschot
- Week verhemelte = actief velo-pharyngeale sfincter
Fysiologie
- Ademhaling
- Slikken
o Velofaryngeaal sluitingsmechanisme
= gecoordineerde beweging
Velum: achter en boven
M levator veli palatini
M uvulae
Posterieure farynxwand: voor
Laterale farynxwanden: mediaal
M contrictor faryngis sup
M palatofaryngeus (horizontale vezels)
<> Openen: relax spieren, Fz, m. palatoglossus
- Spreken: gesloten <> open neusspraak
- Tuba
Velofaryngeale functie
- Openen (passief) = relaxatie
o Neusademhaling
o Spraak: nasale medeklinkers n, m, ng
Verkoudheid moeilijker verstaanbaar
- Sluiten: velum (zacht verhemelte) sluit verbinding ts mond en neus
o Slikken Nasale regurgitatie: voedsel via neus
o Spraak: alle andere spraakklanken
Open neusspraak: te veel lucht via neus
Klinkerspraak: enkel nasale medeklinkers
Dichtknijpen neus: verbetering
R/: logopedie
o Openen van buis van Eustachius Middenoorproblemen
o Krachtig blazen Middenoorproblemen
- Velopharyngeale insuff: niet goed sluiten van sfincter
o Structureel
, Verhemeltespleet
Disproportie lengte velum – diepte nasofarynx
Na adenotomie
Oncologie
o Functioneel: neuromusculaire aandoeningen
ALS, neurofibromatose
Pathologie neusobstructie
- Juveniel angiofibroom: zz, goedaardige tumor
o Vnl adolescenten: hevige epistaxis, neusobstructie
o R.: HK resectie, evt eerst embolisatie (beperking bloeding)
- Nasofarynxcracinoma: 1e S/ verstopping buis van Eustachius
- Adenoidhypertrofie: frequente oorzaak neusobstructie kinderen
- Choanaalatresie:
o Bilateraal: pasgeborenen obligaat neusAH urgentie
o Unilateraal: 1 neusgat nog open om te ademen
OROFARYNX
Oefeningen: Sofia module 6
2.2 casus 1 - 2.3 casus 2 - 3.2 casus 3
Palatoschisis
- 1/800 geboortes
- S/: velo-pharyngeale insuff
- R/: Ingrijpen voor start van spraakontwikkeling (10m)
- Pierre Robin sequentie
o Micrognathie – te kleine onderkaak
o Glossoptose – tong ligt te ver naar achteren en zakt in keel
o Gehemeltespleet –U-vormig van zachte en harde gehemelte
Patiënt met acute keelpijn
Frequente klacht
Acute vs chronische keelpijn
Etiologie: meestal infectieus (viraal/bacterieel)
Ernst: faryngitis < acute tonsillitis < peritonsillair abces
Acute (rhino)faryngitis
- Virale ontsteking, banaal
- S/: verkoudheid, malaise, geen koorts, slikken doet deugd
- R/: symptomatisch
Acute tonsillitis (angina tonsillaris)
- Viraal/bacterieel
o Beta-hemolytische strep A (< normale flora)
o Verkoudheidsvirussen: rhinovirus, coronavirus, adenovirus
o EBV: Mononucleosis infectiosa/ziekte van Pfeiffer
Meer uitgesproken, confluerend beslag op tonsillen
- S/:
o Hevige keelpijn
o Slikpijn
o Ziektegevoel, koortsig
- KO:
o Gezwollen tonsillen
, o Rood/witte punten
o Halsklieren
- Complicaties (0,03%)
o AGR, GN, Roodvonk
- D/: kliniek
- R/:
o Symptomatisch: pijnstilling, zachte voeding
o Tonsillectomie bij recidieven
o AB
Aanslepende klachten, erg zieke pten
↓algemene weerstand
Recidiverende streptococcenangina
↑risico op endocarditis
- DD/:
o Angina van Plaut-Vincent: unilaterale tonsillitis
R/: AB
DD maligniteit
Peritonsillair abces
- S/:
o Unilaterale zwelling verplaatsing uvula
o Trismus
o ‘hete aardappelspraak’
o Unilaterale oorpijn
- R/: IV AB + drainage ettercollectie of tonsillectomie a chaud
Acute ontstekingen van larynx
(Adeno)tonsillectomie
- Klassiek: extracapsulaire dissectie
o Tonsil uit loge dissecteren
- Intracapsulair: coblatie
o Minder postop pijn
o Klein risico op recidief: kapsel blijft zitten
Indicaties tonsillectomie (keelamandel)
- Recidiverende acute tonsillitis
o 3-5/j; 4/j voor 2j,…
o DD faryngitis geen effect tonsillectomie
- Peritonsillair abces: a chaud
- Hypertrofie van tonsillen
o Obstructieve AH: slaapapnee
- Voedselretentie in crypten
Indicaties adenotomie (neusamandel)
- Hypertrofie van tonsillen
o Obstructieve AH: slaapapnee
o Chronische neusobstructie + open mond AH
o Chronische otitis media serosa (+trommelvliesbuisjes)
Nazorg
- Observatie op bloeding
- Pijnstilling
- Vochtinname, voeding
, Nadelen
- Ingreep: nalast 1-2w
o ANE
o Bloeding: tonsillectomie > adenectomie
o Functiestoornis: adenectomie tijdelijk open neusspraak
- Immunologisch? Deel 1e lijnsdefensie wegnemen
o Ring van Waldeyer belangrijkste in 1e levensjaren
Ingreep vermijden <3j
- Recidief:
o Tonsillectomie: intracapsulair
o Adenoid: niet omkapseld kan teruggroeien
Patiënt met chronische irritatieklachten in keel
Langdurige irritatie van faryngeale slijmvlies
Chronische faryngitis
- S/
o Globusgevoel, rauwe keel
o Kuchen, schrapen
- Farynxbeeld: normaal, hyperemisch, follikels, droog
- O/:
o Postnasale drip
o Reflux: GERD
Oesfagitis/pyrosis: chronische irritatie door zuur
O/: insuff werkende onderste/bovenste sfincter
Keelklachten op voorgrond
Globus, irritatie, slijm, kuchen, schrapen, heesheid
D/: inspectie farynx/larynx, 24u pHmetrie
Laryngoscopie: rode, oedemateuze achterste
commissuur
R/: dieet, slaaphouding, medicatie
o Roken
o Uitdroging
o Zz: tumor altijd uitsluiten
Snurken en slaapapnee bij volwassenen en kinderen: symptomatologie,
diagnostiek en behandeling
Sofia module 7
Kennisclip 1.1
1.2 Casus 1 - 1.3 Casus 2
Inleiding
- 30% volwassenen en 12% kinderen snurkt niet erg
- 2-4%: obstructief slaapapneusyndroom
o Ernstig klinisch beeld aantasting slaapkwaliteit
o Orgaanschade door LW- obstructie en hypoxemie
o Behandeling altijd aangewezen
o Centrale vorm (CZS)
o HS (= AH centrum) stuurt tijdelijk geen AH- signalen naar AH-
spieren
o Vb neurologische pathologie
