Samenvatting Medische plichtenleer | Arts in de samenleving | KU Leuven | 2025/26

Medische deontologie
I. DEFINITIE DEONTOLOGIE
= leer over de goede uitoefening van GNK (goed handelen = plicht)
 Persoonlijk, sociaal, maatschappelijk aspect
= Plicht-ethiek

GNK = behoeder van gezondheid  lichamelijk, geestelijk en sociaal welzijn

Art 1
- Waken over handhaving van morele integriteit van beroep arts, in belang
van pt, volksgezondheid en algemeen welzijn
- Waken over handhaving van vertrouwen van burger in de arts
- Waken over bijzondere vertrouwensrelatie van arts – pt
 Niet statisch

Bronnen deontologie
ALGEMEEN
- Moraalfilosofie: handelen volgens ethische principes/algemeen geldende
regels
o Op grond van rede: komen tot universele waarden, tot principes, waar
we moeten naar handelen en die algemeen geldig zijn (morele plicht;
absolute, vaste gedragsregels)
 Morele handelingen = gebaseerd op absolute plichten, ongeacht
gevolgen
o ‘mijn handelen moet iets reflecteren van wat ik zou willen dat een
natuurwet is, dat het geldt voor iedereen en dat iedereen op die manier
handelt.’ (principe formuleren)
o Categorisch imperatief: fundamenteel principe om te bepalen of
handeling moreel juist is
 ‘handel alleen volgens die stelregel waarvan je tegelijkertijd kunt
willen dat zij een algemene wet wordt.”
 ‘de ander nooit alleen als middel zien, maar ook altijd als doel op
zich.’
 ‘anderen behandelen zoals je zelf behandeld wil worden
- Medische ethiek/ bio-ethiek
o Principlisme
 Benificence: welzijn van pt bevorderen (actief)
 Non-malificence: primum non nocere (passief)
 Self-disposal: respect voor autonomie en welzijn
 Justice: eerlijk verdelen van middelen
o Personalisme: menselijke persoon = centraal
 Uniek, onschendbare waardigheid
 Relationeel mensbeeld: gevormd en vervuld in relatie met
anderen, wereld, evt spirituele dimensie
 Vrijheid en verantwoordelijkheid: zelfbewust, vrij en moreel
verantwoordelijk voor zijn keuzes
 Tgo collectieve systemen
- Wetgeving:
o Universele Verklaring Rechten van de Mens (UVRM) (1948)
 Art 5: Niemand zal onderworpen worden aan folteringen, noch aan
een wrede, onmenselijke of onterende behandeling of bestraffing

,  Art 12: Niemand zal onderworpen worden aan willekeurige
inmenging in zijn persoonlijke aangelegenheden, in zijn gezin, zijn
tehuis of zijn briefwisseling, noch aan enige aantasting van zijn eer
of goede naam. Tegen een dergelijke inmenging of aantasting heeft
eenieder recht op bescherming door de wet
 Art 18: Eenieder heeft recht op vrijheid van gedachte, geweten en
godsdienst; dit recht omvat tevens de vrijheid om van godsdienst of
overtuiging te veranderen, alsmede de vrijheid hetzij alleen, hetzij

met anderen zowel in het openbaar als in zijn sparticuliere leven
zijn godsdienst of overtuiging te belijden door het onderwijzen
ervan, door de praktische toepassing, door eredienst en de
inachtneming van de geboden en voorschriften.
 Art 24: Eenieder heeft recht op rust en op eigen vrije tijd, met
inbegrip van een redelijke beperking van de arbeidstijd, en op
periodieke vakanties met behoud van loon
 Art 25: Eenieder heeft recht op een levensstandaard, die hoog
genoeg is voor de gezondheid en het welzijn van zichzelf en zijn
gezin, waaronder inbegrepen voeding, kleding, huisvesting en
geneeskundige verzorging en de noodzakelijke sociale diensten, […]
Moeder en kind hebben recht op bijzondere zorg en bijstand. Alle
kinderen, al dan niet wettig, zullen dezelfde sociale bescherming
genieten
 Art 29: Eenieder heeft plichten jegens de gemeenschap, zonder
welke de vrije en volledige ontplooiing van zijn persoonlijkheid niet
mogelijk is.
o Medisch recht: WUG, KwW, WPR…
o Strafwetsartikelen
 Art. 458 en 458 bis SW (medisch beroepsgeheim)
 Schuldig verzuim
 Wet van 22 augustus 2002 betreffende rechten van patiënten
 Euthanasiewet (28 mei 2002)
 Orgaandonatie (wet van 13 juni 1986 betreffende het wegnemen en
transplanteren van organen)
 Bescherming van psychiatrische patiënt (gedwongen opname)
 Zwangerschapsafbreking (art. 350 SW)
 Controle-, arbeids- en schoolgeneeskunde
 Wet van 23 mei 2013 tot regeling van vereiste kwalificaties om
ingrepen van niet-heelkundige (niet-invasieve) esthetische
geneeskunde en (invasieve) esthetische heelkunde uit te voeren
o Wet van 7 mei 2004 inzake experimenten op de menselijke persoon
(medische experimenten)
o Wet van 19 december 2008 inzake menselijk lichaamsmateriaal
 Beheerder = arts
o Schadevergoeding:
 Medische aansprakelijkheid
 Strafrecht
 Burgerlijk recht
 Fonds voor Medische Ongevallen (FMO)

SPECIFIEK → deontologische regels (handleidingen)
- Eed van Hippocrates
- WMA Verklaring van Geneva (2017, v.7): ‘moderne eed van H’
- WMA Verklaring van Helsinki (2024, v.10) → experimenten
- Europese Handleiding voor Medische Ethiek (1987)
- Code van Medische Deontologie (2018)
o 45 belangrijke artikels  ordomedic.be/nl/code-2018

,
, II. UITOEFENING VAN GNK (WUG)
Art 3 §1
GNK = handelingen die tot doel hebben:
- Onderzoeken van GZH-toestand
- Opsporen van ziekten en gebrekkigheden
- Stellen van D/
- Instellen of uitvoeren van R/ van fysische/psychische werkelijke/vermeende
pathologische toestand
- Inenting
- Medisch technische ingrepen om louter esthetische redenen
Code: Art 2

Wettelijke vereisten
1. Artsendiploma (art 3)
2. Visum van DG FOD Volksgezondheid
3. Inschrijving op lijst van Orde der Artsen
Art 35

KwW (2022): betrekking op
- Diagnostische en therapeutische vrijheid
- Feitelijke bekwaamheid en expertise tot uitoefening via verplicht portfolio
- Visum = licence to practice
- Risicovolle verstrekkingen met anxiolyse/ANE
- Pt-karakterisatie
- Zorgcontinuiteit: gn onderbreking, doorverwijzing, adequate info
- Regeling voor permanentie
o Vrijstelling obv lft, gezinssituatie,… door Toezichtscommissie
- Kwaliteitscontrole (door peers)
- Register van praktijkvoering bij FOD
 Vastgelegd voor:
- Meedelen van praktijkinfo (‘reclame’)
- Minimale inhoud van pten-dossier (elektronisch dossier)
- Voorschrift
- Omkadering, structuur en organisatie van praktijkvoering
o Evt in samenwerking met andere zorgverleners
- Uitwisseling van gezondheidsgegevens ts GZHZ- beoefenaars/ EMD
- Toezichtcommissie (federaal) = toezichthoudende instantie
o Ter vervanging van provinciale geneeskundige commissies (PGC)
o Ondersteunt zorgverleners bij garanderen van kwaliteitsvolle
praktijkvoering door aanwijzingen te geven ovv van verbeterplan
op ogenblik dat men schending van kwaliteitsvereisten vaststelt

Strafrechterlijke vervolging: geldboete/gevangenisstraf
- Onwettig uitoefenen GNK (art 122 §1)
- Schending beroepsgeheim (art. 458 Sw)
- Onopzettelijke doding/slagen en verwondingen (art. 418-421 Sw)
o Onvoorzichtigheid
o Gebrek aan voorzorg (grove nalatigheid)
- Schuldig verzuim (gn hulp bij iemand in groot gevaar) (art 422 bis/ter)
- Schriftvervalsing (art. 204 Sw)

Burgerrechtelijke aansprakelijkheid