Levenslooppsychologie 2025-2026
Persoonlijkheidspsychologie
HC 1
Waarom is persoonlijkheidspsychologie nuttig?
Vertaling naar andere vakgebieden, zoals arbeids- en organisatiepsychologie, sociale psychologie, in
kaart brengen van persoonlijkheid
- Welke opleiding past bij mij?
- Welke job past bij mij?
- Hoe komt het dat ik het zo moeilijk heb met contact maken in groepen, terwijl ik één-op-één
heel vlot ben?
- Ik ben gevoelig aan stress, hoe komt het dat andere mensen hier minder last van hebben?
Kennis opdoen op 3 verschillende manieren:
- Beschrijven hoe iemand in elkaar zit
o Iemand zijn sterkte
o Zwakke punten
- Verklaren waarom iemand zich op een bepaalde, soms irrationele manier gedraagt
- Voorspellen of iemand gedrag nogmaals zal stellen
Cruciaal in de begeleiding van iemand!
Voorzichtig meer zijn, persoonlijkheid verteld niet alles over een persoon. Een bepaalde
persoonlijkheidstrek verklaart niet perse dat die dat gedrag gaat stellen, er is gewoon een kans.
CASUS
38-jarige vrouw komt op gesprek en vertelt al cocaïne te gebruiken sinds haar 15. Ze kan zich
geen leven zonder voorstellen, maar begint ook steeds meer op de nadelen te botsen. Zo kan ze
de zorg voor haar kinderen niet altijd meer opnemen, begint ze lichamelijk af te takelen en kost
het toch heel veel geld.
Welke persoonlijkheidstrekken spelen volgens jou een rol in het ontwikkelen van een
verslaving?
Impulsiviteit, nieuwsgierigheid, vatbaarheid voor groepsdruk, Minder stressbestendig, tekort aan
discipline, …
Welke persoonlijkheidstrekken spelen een rol in het ontwikkelen van een verslaving?
- De verslaafde persoonlijkheid is geen diagnose
o Vaak veel verschillende persoonlijkheidseigenschappen ervoor zorgen dat mensen
meer vatbaar zijn voor een verslaving.
,Levenslooppsychologie 2025-2026
- Traits = ontwikkeling
- Impulsiviteit, neiging naar sterke prikkels, angst, depressie, beloningsgevoeligheid, …
Wat is persoonlijkheidspsychologie niet?
Sterrenbeelden, astrologie, in roddelmagazine, …
- Cold reading -> VIDEO
o Iets positief over iemand zeggen wat je eigenlijk niet weet
o Video leunt aan bij Barnum Effect
- Barnum effect of Forer effect
o De neiging van individuen om algemeen geldende uitspraken te aanvaarden als zijnde
typerend voor zichzelf
Je wilt graag aardig gevonden worden en gerespecteerd worden door anderen,
maar je bent wel kritisch op jezelf. Je hebt veel capaciteiten die nog ongebruikt zijn
en nog ontwikkeld moeten worden. Aan de buitenkant laat je het niet altijd blijken,
maar je bent soms onzeker en bezorgd. Je vraagt je vaak af of je wel de goede
beslissing hebt genomen. Je wordt ontevreden als je wordt gehinderd door
beperkingen en regels. Je bent een onafhankelijke denker, je neemt niet klakkeloos
iets van anderen aan. Maar je hebt ook gemerkt dat het niet altijd verstandig is
alles te zeggen wat je denkt. Je bent vaak open en sociaal, maar op andere
momenten ben je gesloten en gereserveerd. Sommige van je ambities zijn wat
onrealistisch.
Risico’s Barnum effect?
- Invloed op individuele beslissingen
- Als mensen hier heel erg op gaan handelen
o Kreeft en schorpioen passen toch niet samen…
- Invloed op feedback in groep
o Die positieve feedback die over het hele team ging, ging zeker over mij!
o Die kritiek die over het hele team ging, ging zeker niet over mij!
ChatGPT
- Het lijkt alsof ChatGPT persoonlijke adviseur is die ons echt kent. Maar het zijn gewoon
logaritmes (als je 1 ding hebt gezocht vind je het andere bij passende ook leuk) het is geen
persoonlijke connectie ook al lijkt dit soms.
Hoe komt dat?
- Cognitieve bias: subjectieve validatie
o 2 dingen die niet gelinkt zijn toch een cognitieve link leggen.
- Vooral van toepassing op positieve uitspraken
,Levenslooppsychologie 2025-2026
o Logisch want… positieve feedback nemen we gemakkelijker aan dan kritiek
- Bedrijven maken hier gretig gebruik van
o Discover weekly (spotify)
o Just for you (netflix)
Persoonlijkheidspsychologie als wetenschap
Definitie = De persoonlijkheidspsychologie is de tak van de psychologie die zich bezighoudt met het
bestuderen van persoonlijkheid.
Drie analyseniveaus
Analyse van persoonlijkheid op 3 verschillende niveaus (Kluckhohn & Murray)
- Elk mens is zoals alle anderen
- Elk mens is zoals sommige anderen
- Elk mens is als geen ander
Universeel - Elk mens is zoals alle anderen
- Human nature
- Gemeenschappelijkheden
- Ergens bij willen horen
- Bv. Puberteit en seksuele interesse
Meer specifiek voor ons vakgebied
- Basisprocessen
o Zoals emoties, dingen die we moeten leren, …
- Fundamentele behoeften
o Behoefte aan verbondenheid, autonomie, competenties, …
- Algemene ontwikkelingsmechanismen
o Coping mechanismes, zelfregulatie
- Voorbeeld
o "Onder stress neemt de neiging tot piekeren toe".
Groepsniveau - Elk mens is zoals sommige anderen
- Individuele verschillen
o Bv. Iemand is introvert iemand anders is weer extrovert
- Verschillen tussen groepen
- Voorbeeld
o Mate van perfectionisme bij sporters
Meer specifiek voor ons vakgebied
- Traits
- Temperament, hechtingsstijl, coping stijl
- Rol van context en cultuur
, Levenslooppsychologie 2025-2026
- Voorbeeld
o "Dit profiel lijkt op een matig introvert patroon."
Uniek - Elk mens is als geen ander
- Uniciteit
- Iemands unieke manier van verdriet hebben
Meer specifiek voor ons vakgebied
- Persoonlijke levensgeschiedenis
- Persoonlijke waarden en normen
- Voorbeeld
o "Bij dreigende afwijzing zet X humor in als bescherming."
Voorbeeld: Yannick...
- Ervaart verdriet, boosheid, vreugde… net zoals iedereen
- Heeft een eerder extravert persoonlijkheidsprofiel
o Zo onderscheidt hij zich van introverte personen.
- Vindt het belangrijk om veel tijd voor zijn kinderen te maken
Zo onderscheidt hij zich van andere
Persoonlijkheidspsychologie als wetenschap
- Rijke geschiedenis
- 1937 als kantelpunt door Gordon Allport?
- Amerikaanse ontwikkelingen bouwden verder op filosofisch, psychologisch en psychiatrisch
gedachtengoed uit V.S. en Europa
- Persoonlijkheid kan:
o Nomothetisch onderzocht worden
Je kan niks zeggen over de dynamieken binnen een bepaalde persoon. Alleen
vergelijken met andere.
o Idiografisch onderzocht worden
Nomothetisch Idiografisch
Wat? Bestuderen van groepen Bestuderen van één individu
Focus "Between persons – Inter" "Within person – Intra"
Hoe verschillen mensen van/lijken mensen op Individuele patronen
elkaar?
Waarom? Universele wetmatigheden ontdekken over de Dieper begrip van het individu
mens
Persoonlijkheidspsychologie
HC 1
Waarom is persoonlijkheidspsychologie nuttig?
Vertaling naar andere vakgebieden, zoals arbeids- en organisatiepsychologie, sociale psychologie, in
kaart brengen van persoonlijkheid
- Welke opleiding past bij mij?
- Welke job past bij mij?
- Hoe komt het dat ik het zo moeilijk heb met contact maken in groepen, terwijl ik één-op-één
heel vlot ben?
- Ik ben gevoelig aan stress, hoe komt het dat andere mensen hier minder last van hebben?
Kennis opdoen op 3 verschillende manieren:
- Beschrijven hoe iemand in elkaar zit
o Iemand zijn sterkte
o Zwakke punten
- Verklaren waarom iemand zich op een bepaalde, soms irrationele manier gedraagt
- Voorspellen of iemand gedrag nogmaals zal stellen
Cruciaal in de begeleiding van iemand!
Voorzichtig meer zijn, persoonlijkheid verteld niet alles over een persoon. Een bepaalde
persoonlijkheidstrek verklaart niet perse dat die dat gedrag gaat stellen, er is gewoon een kans.
CASUS
38-jarige vrouw komt op gesprek en vertelt al cocaïne te gebruiken sinds haar 15. Ze kan zich
geen leven zonder voorstellen, maar begint ook steeds meer op de nadelen te botsen. Zo kan ze
de zorg voor haar kinderen niet altijd meer opnemen, begint ze lichamelijk af te takelen en kost
het toch heel veel geld.
Welke persoonlijkheidstrekken spelen volgens jou een rol in het ontwikkelen van een
verslaving?
Impulsiviteit, nieuwsgierigheid, vatbaarheid voor groepsdruk, Minder stressbestendig, tekort aan
discipline, …
Welke persoonlijkheidstrekken spelen een rol in het ontwikkelen van een verslaving?
- De verslaafde persoonlijkheid is geen diagnose
o Vaak veel verschillende persoonlijkheidseigenschappen ervoor zorgen dat mensen
meer vatbaar zijn voor een verslaving.
,Levenslooppsychologie 2025-2026
- Traits = ontwikkeling
- Impulsiviteit, neiging naar sterke prikkels, angst, depressie, beloningsgevoeligheid, …
Wat is persoonlijkheidspsychologie niet?
Sterrenbeelden, astrologie, in roddelmagazine, …
- Cold reading -> VIDEO
o Iets positief over iemand zeggen wat je eigenlijk niet weet
o Video leunt aan bij Barnum Effect
- Barnum effect of Forer effect
o De neiging van individuen om algemeen geldende uitspraken te aanvaarden als zijnde
typerend voor zichzelf
Je wilt graag aardig gevonden worden en gerespecteerd worden door anderen,
maar je bent wel kritisch op jezelf. Je hebt veel capaciteiten die nog ongebruikt zijn
en nog ontwikkeld moeten worden. Aan de buitenkant laat je het niet altijd blijken,
maar je bent soms onzeker en bezorgd. Je vraagt je vaak af of je wel de goede
beslissing hebt genomen. Je wordt ontevreden als je wordt gehinderd door
beperkingen en regels. Je bent een onafhankelijke denker, je neemt niet klakkeloos
iets van anderen aan. Maar je hebt ook gemerkt dat het niet altijd verstandig is
alles te zeggen wat je denkt. Je bent vaak open en sociaal, maar op andere
momenten ben je gesloten en gereserveerd. Sommige van je ambities zijn wat
onrealistisch.
Risico’s Barnum effect?
- Invloed op individuele beslissingen
- Als mensen hier heel erg op gaan handelen
o Kreeft en schorpioen passen toch niet samen…
- Invloed op feedback in groep
o Die positieve feedback die over het hele team ging, ging zeker over mij!
o Die kritiek die over het hele team ging, ging zeker niet over mij!
ChatGPT
- Het lijkt alsof ChatGPT persoonlijke adviseur is die ons echt kent. Maar het zijn gewoon
logaritmes (als je 1 ding hebt gezocht vind je het andere bij passende ook leuk) het is geen
persoonlijke connectie ook al lijkt dit soms.
Hoe komt dat?
- Cognitieve bias: subjectieve validatie
o 2 dingen die niet gelinkt zijn toch een cognitieve link leggen.
- Vooral van toepassing op positieve uitspraken
,Levenslooppsychologie 2025-2026
o Logisch want… positieve feedback nemen we gemakkelijker aan dan kritiek
- Bedrijven maken hier gretig gebruik van
o Discover weekly (spotify)
o Just for you (netflix)
Persoonlijkheidspsychologie als wetenschap
Definitie = De persoonlijkheidspsychologie is de tak van de psychologie die zich bezighoudt met het
bestuderen van persoonlijkheid.
Drie analyseniveaus
Analyse van persoonlijkheid op 3 verschillende niveaus (Kluckhohn & Murray)
- Elk mens is zoals alle anderen
- Elk mens is zoals sommige anderen
- Elk mens is als geen ander
Universeel - Elk mens is zoals alle anderen
- Human nature
- Gemeenschappelijkheden
- Ergens bij willen horen
- Bv. Puberteit en seksuele interesse
Meer specifiek voor ons vakgebied
- Basisprocessen
o Zoals emoties, dingen die we moeten leren, …
- Fundamentele behoeften
o Behoefte aan verbondenheid, autonomie, competenties, …
- Algemene ontwikkelingsmechanismen
o Coping mechanismes, zelfregulatie
- Voorbeeld
o "Onder stress neemt de neiging tot piekeren toe".
Groepsniveau - Elk mens is zoals sommige anderen
- Individuele verschillen
o Bv. Iemand is introvert iemand anders is weer extrovert
- Verschillen tussen groepen
- Voorbeeld
o Mate van perfectionisme bij sporters
Meer specifiek voor ons vakgebied
- Traits
- Temperament, hechtingsstijl, coping stijl
- Rol van context en cultuur
, Levenslooppsychologie 2025-2026
- Voorbeeld
o "Dit profiel lijkt op een matig introvert patroon."
Uniek - Elk mens is als geen ander
- Uniciteit
- Iemands unieke manier van verdriet hebben
Meer specifiek voor ons vakgebied
- Persoonlijke levensgeschiedenis
- Persoonlijke waarden en normen
- Voorbeeld
o "Bij dreigende afwijzing zet X humor in als bescherming."
Voorbeeld: Yannick...
- Ervaart verdriet, boosheid, vreugde… net zoals iedereen
- Heeft een eerder extravert persoonlijkheidsprofiel
o Zo onderscheidt hij zich van introverte personen.
- Vindt het belangrijk om veel tijd voor zijn kinderen te maken
Zo onderscheidt hij zich van andere
Persoonlijkheidspsychologie als wetenschap
- Rijke geschiedenis
- 1937 als kantelpunt door Gordon Allport?
- Amerikaanse ontwikkelingen bouwden verder op filosofisch, psychologisch en psychiatrisch
gedachtengoed uit V.S. en Europa
- Persoonlijkheid kan:
o Nomothetisch onderzocht worden
Je kan niks zeggen over de dynamieken binnen een bepaalde persoon. Alleen
vergelijken met andere.
o Idiografisch onderzocht worden
Nomothetisch Idiografisch
Wat? Bestuderen van groepen Bestuderen van één individu
Focus "Between persons – Inter" "Within person – Intra"
Hoe verschillen mensen van/lijken mensen op Individuele patronen
elkaar?
Waarom? Universele wetmatigheden ontdekken over de Dieper begrip van het individu
mens
