Mens en Werk 1
Werkcollege 1: Afbakening A&O-Psychologie
In een organisatie zit je met minstens 2, je
hebt altijd mensen die samenwerken
Het gaat over afstemmingen tussen
mens en werk
Mens – mens:
- Relatie tussen mens is belangrijk
- Er zijn conflictsituatie,
Mens - arbeid:
- Werkdruk
- Als werk belastend is heeft dit
invloed op de mens
Arbeids en organisatie:
Gaat eerder over het mentale aspect. Soms moet de mens zich aanpassen aan het werk. En niet enkel
het werk aan de job. Als een job vaststaat ga je iemand zoeken die bij het werk al past. Bij A&O passen
we soms de arbeid aan, aan wat de mens nodig. Dit doen we met training. Beide aanpassingen zijn
belangrijk
Ergonomie:
Gaat eerder over het fysieke aspect. Dat iedereen de juiste middelen heeft. Ook hier passen we het
werk aan, aan de mens. Bv. Ergonomische bureaustoel
Inhoud van het vakgebied:
- Gedragingen, emoties en cognities van mensen in een “werk”setting
- Zowel individueel als in groep
- Niet over ziektebeelden, pathologieën (klinische psy); wel “gewone” mens in dagdagelijkse
leven op het werk
- Gedrag in organisaties verklaren én voorspellen
Betekenis van werk vandaag:
- Werken = leveren van prestatie
, - Werk = zingever
o Meer dan enkel financiële motieven
O.a. identiteit, macht, sociaal contact
o Werknemers willen (voor iedereen anders!):
Goede vakantieregeling /werktijden, interessante functie,
doorgroeimogelijkheden, loon, …
Werkcollege 2: Historiek
Voorgeschiedenis
- Adam Smith (1723-1790):
o Filosoof
o Grondlegger van de hedendaagse economie
o Hij is naar speldenfabriek gegaan. En zag dat iedereen dit van A tot B maakte. Hij zei
dat het beter was om dit op te splitsen tussen verschillende personen en samen tot 1
geheel maken. Zo kan er meer geproduceerd worden. Omdat iedereen steeds beter
wordt in zijn deeltaak.
o Boek: The wealth of nations:
Gehele taak in deeltaken verdelen (iedere medewerker één deeltaak)
Comparatieve voordelen (= voordelen door specialisatie)
‘Doe alleen hetgeen waar je goed in bent, de rest niet. Op deze wijze wordt de
welvaart maximaal’
Zijn werknemers van nature lui?
Mensen zijn van nature uit lui. Hierdoor ga je op een hele andere manier om met mensen dan als je
denkt van “nee ze zijn nie lui”.
Scientific management
Frederick Taylor (1856-1915):
Hij wilde zo efficiënt mogelijk zijn en zoveel mogelijk produceren.
In deze periode begonnen ze meer en meer oog te hebben voor het echt selecteren van werknemers.
Psychologen in deze tijd waren bezig met hoe snel iemand iets kan doen, hoe goed ze zijn, …
- Ingenieur
- Wetenschappelijke bedrijfsvoering
- The principles of scientific management:
o Productie efficiënter maken
o Aandacht van technologie naar de werknemers
- Tijds- en bewegingsstudies
- Medewerkers zijn van nature lui: prestatieloon
, o Dus loon geven vanuit presteren = prestatieloon
- Horizontale en verticale arbeidsdeling
o Horizontale: Het verdelen van de taken, degen die de taken echt uitvoert
o Verticale: Iemand die alles plant, in oog houdt en controleert
- Selectie van medewerkers
o Interindividuele verschillen
Tussen mensen
o Intra-individuele verschillen
Binnen jezelf
- Homo economicus:
o MWs willen zoveel mogelijk verdienen,
o Zo weinig mogelijk doen
o Graag geleid worden door andere
Henry Ford:
- Lopende band in autofabrieken
o Ford speelde grote rol bij de grote band
o Alle zwarte auto’s kwamen op de band en iedereen had zijn eigen handeling op de
band, waardoor iedereen goed werd hierin.
- Basisloon
- Machines en massaconsumptie
De auto wordt betaalbaar
- Mensen in de fabrieken waren minder tevreden
o Mens diende zich aan te passen aan de machine, aan de organisatie
o Hield geen rekening met sociale relaties, kwaliteit van het werk,
medewerkerstevredenheid
Mens is verlengstuk van machine
Human relations-beweging
Elton Mayo:
Mensen begonnen denken dat mensen zo niet gemotiveerd kunnen houden, zo is Mayo begonnen met
zijn experimenten. Hij toonde aan dat niet enkel arbeidsvoorwaarde belangrijk zijn.
- Hawthorne-experimenten (1924-1933):
o Aandacht voor mensen loont
Hawthorne-effect: de verbetering van de prestatie wordt niet veroorzaakt door de experimentele
manipulaties, maar door de extra aandacht die aan de medewerkers besteed wordt.
o Hij had experiment met licht. Ene met goed licht andere minder licht, in beide groep
kreeg je zelfde effect. Iedereen ging beter werken ongeacht welk licht doordat iedereen
aandacht kreeg.
- Homo sociologicus:
o Mens reageert niet alleen op financiële prikkels maar ook op grond van sociale normen
en regels
, o Belang van sociale relaties in ondernemingen
Leiderschapscursussen: de leider dient informele normen en waarden af te stemmen op de
ondernemingsdoelstellingen
Communicatietrainingen,
Groepstrainingen, …
Revisionisme
- = auteurs die zich afzetten tegen scientific management en human relations beweging
- Aandacht voor schrale arbeidsinhoud
o Het kan dat je nog steeds ongelukkig bent als je het inhoudelijk niet leuk vindt.
- Bijvoorbeeld Herzberg en Maslow (motivatietheorie 1943): de mens is op zoek naar
zelfontplooiing en zelfverwezenlijking
- Hedendaagse denken:
o Medewerkers zijn belangrijke activa van de organisatie (human resources) human
resource management (HRM)
o Organisaties zijn open systemen in nauwe relatie met de omgeving
o Optimale stijl van leiddinggeven is afhankelijk van de omstandigheden (zie MW2)
o Optimale organisatiestructuur is afhankelijk van de omstandigheden
Maatschappelijke ontwikkelingen
1. Industrialisering – rond de eeuwwisseling
Werknemer volgt slaafs de instructies en heeft geen eigen mening
2. Scientific management, taylorisme
Werknemers heeft vooral rationeel – economische motieven
3. Humanisering; Mayo, Hawthorne –
Werknemers hebben ook sociale behoeften
4. Revisionisme; Herzberg (MW2), Maslow (behoeftepiramide)
Werknemers willen ook iets opsteken van het werk, willen zich ontwikkelen en bijleren
- Aandacht voor welzijn en kwaliteit van de arbeid: De 5 A’s
o Arbeidsinhoud
o Arbeidsrelaties
o Arbeidsvoorwaarden
Loon, extra voordelen, …
o Arbeidsorganisatie
o Arbeidsomstandigheden
Werkcollege 1: Afbakening A&O-Psychologie
In een organisatie zit je met minstens 2, je
hebt altijd mensen die samenwerken
Het gaat over afstemmingen tussen
mens en werk
Mens – mens:
- Relatie tussen mens is belangrijk
- Er zijn conflictsituatie,
Mens - arbeid:
- Werkdruk
- Als werk belastend is heeft dit
invloed op de mens
Arbeids en organisatie:
Gaat eerder over het mentale aspect. Soms moet de mens zich aanpassen aan het werk. En niet enkel
het werk aan de job. Als een job vaststaat ga je iemand zoeken die bij het werk al past. Bij A&O passen
we soms de arbeid aan, aan wat de mens nodig. Dit doen we met training. Beide aanpassingen zijn
belangrijk
Ergonomie:
Gaat eerder over het fysieke aspect. Dat iedereen de juiste middelen heeft. Ook hier passen we het
werk aan, aan de mens. Bv. Ergonomische bureaustoel
Inhoud van het vakgebied:
- Gedragingen, emoties en cognities van mensen in een “werk”setting
- Zowel individueel als in groep
- Niet over ziektebeelden, pathologieën (klinische psy); wel “gewone” mens in dagdagelijkse
leven op het werk
- Gedrag in organisaties verklaren én voorspellen
Betekenis van werk vandaag:
- Werken = leveren van prestatie
, - Werk = zingever
o Meer dan enkel financiële motieven
O.a. identiteit, macht, sociaal contact
o Werknemers willen (voor iedereen anders!):
Goede vakantieregeling /werktijden, interessante functie,
doorgroeimogelijkheden, loon, …
Werkcollege 2: Historiek
Voorgeschiedenis
- Adam Smith (1723-1790):
o Filosoof
o Grondlegger van de hedendaagse economie
o Hij is naar speldenfabriek gegaan. En zag dat iedereen dit van A tot B maakte. Hij zei
dat het beter was om dit op te splitsen tussen verschillende personen en samen tot 1
geheel maken. Zo kan er meer geproduceerd worden. Omdat iedereen steeds beter
wordt in zijn deeltaak.
o Boek: The wealth of nations:
Gehele taak in deeltaken verdelen (iedere medewerker één deeltaak)
Comparatieve voordelen (= voordelen door specialisatie)
‘Doe alleen hetgeen waar je goed in bent, de rest niet. Op deze wijze wordt de
welvaart maximaal’
Zijn werknemers van nature lui?
Mensen zijn van nature uit lui. Hierdoor ga je op een hele andere manier om met mensen dan als je
denkt van “nee ze zijn nie lui”.
Scientific management
Frederick Taylor (1856-1915):
Hij wilde zo efficiënt mogelijk zijn en zoveel mogelijk produceren.
In deze periode begonnen ze meer en meer oog te hebben voor het echt selecteren van werknemers.
Psychologen in deze tijd waren bezig met hoe snel iemand iets kan doen, hoe goed ze zijn, …
- Ingenieur
- Wetenschappelijke bedrijfsvoering
- The principles of scientific management:
o Productie efficiënter maken
o Aandacht van technologie naar de werknemers
- Tijds- en bewegingsstudies
- Medewerkers zijn van nature lui: prestatieloon
, o Dus loon geven vanuit presteren = prestatieloon
- Horizontale en verticale arbeidsdeling
o Horizontale: Het verdelen van de taken, degen die de taken echt uitvoert
o Verticale: Iemand die alles plant, in oog houdt en controleert
- Selectie van medewerkers
o Interindividuele verschillen
Tussen mensen
o Intra-individuele verschillen
Binnen jezelf
- Homo economicus:
o MWs willen zoveel mogelijk verdienen,
o Zo weinig mogelijk doen
o Graag geleid worden door andere
Henry Ford:
- Lopende band in autofabrieken
o Ford speelde grote rol bij de grote band
o Alle zwarte auto’s kwamen op de band en iedereen had zijn eigen handeling op de
band, waardoor iedereen goed werd hierin.
- Basisloon
- Machines en massaconsumptie
De auto wordt betaalbaar
- Mensen in de fabrieken waren minder tevreden
o Mens diende zich aan te passen aan de machine, aan de organisatie
o Hield geen rekening met sociale relaties, kwaliteit van het werk,
medewerkerstevredenheid
Mens is verlengstuk van machine
Human relations-beweging
Elton Mayo:
Mensen begonnen denken dat mensen zo niet gemotiveerd kunnen houden, zo is Mayo begonnen met
zijn experimenten. Hij toonde aan dat niet enkel arbeidsvoorwaarde belangrijk zijn.
- Hawthorne-experimenten (1924-1933):
o Aandacht voor mensen loont
Hawthorne-effect: de verbetering van de prestatie wordt niet veroorzaakt door de experimentele
manipulaties, maar door de extra aandacht die aan de medewerkers besteed wordt.
o Hij had experiment met licht. Ene met goed licht andere minder licht, in beide groep
kreeg je zelfde effect. Iedereen ging beter werken ongeacht welk licht doordat iedereen
aandacht kreeg.
- Homo sociologicus:
o Mens reageert niet alleen op financiële prikkels maar ook op grond van sociale normen
en regels
, o Belang van sociale relaties in ondernemingen
Leiderschapscursussen: de leider dient informele normen en waarden af te stemmen op de
ondernemingsdoelstellingen
Communicatietrainingen,
Groepstrainingen, …
Revisionisme
- = auteurs die zich afzetten tegen scientific management en human relations beweging
- Aandacht voor schrale arbeidsinhoud
o Het kan dat je nog steeds ongelukkig bent als je het inhoudelijk niet leuk vindt.
- Bijvoorbeeld Herzberg en Maslow (motivatietheorie 1943): de mens is op zoek naar
zelfontplooiing en zelfverwezenlijking
- Hedendaagse denken:
o Medewerkers zijn belangrijke activa van de organisatie (human resources) human
resource management (HRM)
o Organisaties zijn open systemen in nauwe relatie met de omgeving
o Optimale stijl van leiddinggeven is afhankelijk van de omstandigheden (zie MW2)
o Optimale organisatiestructuur is afhankelijk van de omstandigheden
Maatschappelijke ontwikkelingen
1. Industrialisering – rond de eeuwwisseling
Werknemer volgt slaafs de instructies en heeft geen eigen mening
2. Scientific management, taylorisme
Werknemers heeft vooral rationeel – economische motieven
3. Humanisering; Mayo, Hawthorne –
Werknemers hebben ook sociale behoeften
4. Revisionisme; Herzberg (MW2), Maslow (behoeftepiramide)
Werknemers willen ook iets opsteken van het werk, willen zich ontwikkelen en bijleren
- Aandacht voor welzijn en kwaliteit van de arbeid: De 5 A’s
o Arbeidsinhoud
o Arbeidsrelaties
o Arbeidsvoorwaarden
Loon, extra voordelen, …
o Arbeidsorganisatie
o Arbeidsomstandigheden
