BACH 1: SEM 2: PERSONENBELASTING
(BELASTINGSRECHT)
BASISBEGINSELEN VAN HET FISCAAL RECHT
BEGRIP EN KENMERKEN VAN DE BELASTING
o Een “belasting” is een bijdrage die volgens bepaalde rechtsregels door
een overheid wordt opgelegd met als doel het verzamelen van financiële
middelen die nodig zijn om uitgaven te doen in het algemeen belang en voor
zover die bijdrage bij wet (decreet, besluit,...) als belasting wordt erkend.
Bijdrage moet in geld gebeuren
Er wordt iets afgenomen van uw individuele vrijheid rechtsregels nodig
Rechtsregel kan enkel worden uitgevaardigd door de overheid welke
autonomie heeft die overheid ? ( Kunnen al de overheden belastingen
opleggen?)
Gelden gaan naar algemeen belang ( individueel belang) dat door
politici en critici wordt beslist
Geen belasting zonder wet wettekst nodig (legaliteitsbeginsel)
o Hoofdkenmerken van “een belasting”
Het financieel doel – het dekken en financieren van overheidsuitgaven
Betreft diensten van openbaar nut (inrichten van onderwijs, voorzien
van gezondheidszorg, binnenlandse/ buitenlandse veiligheid,...)
Beoogt geen ‘individueel’ toewijsbare tegenprestatie
Het dwingend karakter: afdwingbaar via administratieve ofwel
strafrechtelijke sancties
Je kan niet ontsnappen aan deze belasting
Europees Hof voor de Rechten van de Mens hanteert principe “non
bis in idem”
Wet 20 september 2012 bevestigt het “una via”-principe
o Een overtreding = 1 sanctie (una via = 1 weg) ofwel
administratieve ofwel strafrechtelijke sanctie voor 1 feit niet
allebei toepassen op 1 overtreding
o Belastingdruk in België is zeer hoog (wereldtop) Fiscale druk = inkomen
* tarief wij als Belgen betalen de hoogste belastingen
o Overheidsinkomsten die geen belastingen zijn
Retributies (verhaalbelasting) (Examenvraag)
Een retributie is een vergoeding die de overheid van bepaalde
heffingsplichtigen vordert als tegenprestatie voor de levering van
een bijzondere dienst in hun persoonlijk belang of de
toestemming voor een rechtstreeks bijzonder voordeel.
(tegenprestatie vereist gewone belasting)
Voorbeelden:
o Het gebruik van de sporthal of de toegang tot een museum
o De inname van een standplaats op een kermis
o De parkeerretributie
o Tolgelden voor gebruik van bruggen, enz. ...) tegenprestatie: u
mag die brug overrijden, u mag die tunnel doorrijden
1
, Verschil met een belasting soms moeilijk te maken bv.
”urbanisatiebelasting”: deze verhaalbelasting wordt forfaitair
doorgerekend aan een groep van mensen en is niet steeds gebonden
aan specifieke werken
o Belastingen die we gaan heffen wanneer we in een wijk/ straat
nieuwe rioleringen/ straten gaan aanleggen kost moet verhaald
worden van de mensen die daar wonen
Verschil met gewone belastingen is belangrijk want de
verhaalbelastingen volgen andere procedures en waarborgen
‘Toetsing’ van deze administratieve maatregel mogelijk door Raad van
State
o Bv. Vernietiging van de retributies voor vreemdelingen voor de
behandeling van aanvragen voor een machtiging tot verblijf.
Het bedrag van een retributie moet in redelijke verhouding
staan tot de kostprijs van de geleverde dienst dit was niet
het geval hier
o Raad van State hoogste administratieve rechtbank !!!
Parafiscale of sociale bijdragen
De lasten van de sociale zekerheid worden niet alleen door de
werkgevers en de werknemers gedragen. De federale overheid betaalt
jaarlijks een forfaitaire som aan de RSZ. Daarnaast bestaat er sinds
enkele jaren ook een alternatieve financiering van de sociale
zekerheid.
o Verzekeringssysteem: wanneer u arbeid levert, levert u bijdrages
om ooit in geval van stopzetting van die arbeid u financiële
zekerheid te krijgen: werkloosheid, ziekte, zwangerschap…
In 2024 bedroegen de totale uitgaven voor sociale bescherming in
België ongeveer 100 miljard
Pensioenen in België zijn zeer laag resultaat voor steeds langer te
werken (pensioensleeftijd: 67 jaar Nederland: 70 jaar)
Evolutie sociale zekerheid: sociale bijdrage zal steeds blijven
toenemen
Andere
Inkomsten die voortkomen uit de cessie en de concessie van openbare
domeingoederen
o Cessie: juridische overdracht
o Concessie: U staat de tegenpartij toe iets uit te oefenen (bv. iets
uitbaten), gebruiksrecht dat je toestaat, eigendom gaat niet over,
blijft bij eigenaar
Inkomsten voortkomend uit het verstrekken van specifieke diensten
(bv. vervoer)
o Geen verhaalbelasting om dat het ook een deel privaat is
(overheid participeert)
Boetes en strafrechtelijke verbeurdverklaringen blijven stijgen
FUNCTIES VAN DE BELASTING
2
,o De financiële functie van de belasting
Betreft de hoofdfunctie van de belastingen (ong. 97% van de
overheidsinkomsten)
Wordt gerealiseerd door geldelijke bijdragen en geregeld via de techniek
van voorschotten (evt. verrekenbaarheid en terugbetaalbaarheid)
In België hebben we op het einde van de rekening steeds een tekort
(in het rood)
Evolutie van de Belgisch Staatsschuld = evolutie van de schuldgraad
Prognose: Als België geen ingrijpende maatregelen neemt, krijgen we
nog eens boetes van Europese Unie bovenop de huidige staatsschuld
o De economische functie van de belasting laat haar invloed gelden
Op de prijsvorming bv. brandstof (1/3 productiekost maar en 2/3 voor
overheid), sigaretten (rookwaren), verzekeringsdiensten (verzekering
rechtsbijstand),…
Op het spaarwezen bv. vrijstelling van interesten op spaardeposito’s
en dividenden, verhoging roerende voorheffing, belastingvoordelen voor
pensioensparen …
Dividenden: samenwerkingsverband (vennootschap) om activiteit te
doen die winst maakt (aandeel in vennootschap = onverdeeldheid)
dividenden = vergoeding voor de aandeelhouders, roerend inkomen
Sparen: geven mogelijkheden om later meer uit te geven?
o Als we sparen krijgen we inkomen terug (meestal (intrest bij
spaarboekje of evidente bij aandelen))
o Pensioensparen: een vorm van lange termijn sparen die u toelaat
om bovenop uw wettelijk pensioen een aanvullend pensioen op te
bouwen en onder bepaalde voorwaarden een belastingvoordeel te
krijgen
Op het consumptiegedrag bv. invoerrechten, toepassing
verschillende btw-tarieven (nieuwbouw versus vernieuwbouw),
registratierechten bij aankoop woning met beperkt KI,…
Renovatie attractiever gemaakt door BTW van 21% naar 6% te
brengen
o De sociale functie van de belasting
Inkomens-herverdelend via progressieve belastingtarieven in de
personenbelasting
Progressief tarief: tarief stijgt naarmate inkomen stijgt maar procenten
op schijven blijven hetzelfde : dit is herverdelend
o Sterkste schouders dragen de zwaarste lasten, hogere inkomens
zwaarder belasten
o Via progressieve belastingen = heffingen waarbij het
belastingpercentage stijgt naarmate het inkomen hoger wordt
Via een schijvensysteem betalen hogere inkomens procentueel
meer belasting dan lagere
Verlenen van specifieke verminderingen (bv. handicap, personen ten laste,
…)
Personaliseren: geen gelijkheidsbeginsel ???
3
, Elk kind gelijk of meer voordelen als je meer kinderen hebt?
Belastingsvrijesom: op eerste deel van uw loon wordt u niet belast
o Moet dit voor iedereen gelijk gesteld worden ?
Kinderen ten laste = fiscaal voordeel (belastingvoordeel)?
WIE (OVERHEDEN) MAG BELASTING HEFFEN
o De overheden die bevoegd zijn om belastingen te heffen zijn vastgelegd in de
art. 170 en 173 Grondwet. Het gaat i.c. over volgende instanties:
Federale overheid (bv. personenbelasting en vennootschapsbelasting)
Lokale en regionale overheden (bv. gewesten, gemeenschappen,
gemeenten, provincies en de agglomeratie Brussel) – ook met betrekking
tot de personenbelasting
Supranationale overheden (bv. Europa)
Publiekrechtelijke instellingen (bv. Polders en Wateringen)
o Personenbelasting is een belasting met gedeelde bevoegdheid (=
geen exclusieve)
Personenbelasting is in essentie een federale belasting
Gemeenschappen, gewesten, provincies en gemeenten hebben geen
autonome maar wel een toegewezen fiscale bevoegdheid
Voor gewesten en gemeenschappen Bijzondere Financieringswet 16
januari 1989
Voor provincies en gemeenten art. 465 WIB
o Fiscale bevoegdheid van de gemeenschappen en de gewesten ten
aanzien van de PB (niet kennen in detail, gewoon lezen ! )
Bijzondere wet 13 juli 2001 tot financiering van de gemeenschappen en
uitbreiding van de fiscale bevoegdheden van de gewesten (BS 3 augustus
2001)
Gewesten mogen opcentiemen heffen of kortingen toestaan alsook
algemene belastingverminderingen en –vermeerderingen invoeren
Bijzondere wet 6 januari 2014 tot hervorming van de financiering van de
gemeenschappen en de gewesten tot uitbreiding van de fiscale
bevoegdheden van de gewesten (BS 31 januari 2014)
Binnen ‘autonomiefactor’ (24,957%) grotere fiscale autonomie voor
gewesten
Toekenning nieuwe bevoegdheden aan gewesten (huisvesting,
tewerkstelling en grootstedenbeleid)
o De fiscale bevoegdheid van lokale besturen ten aanzien van de
personenbelasting
Overeenkomstig art. 465 WIB kunnen gemeenten en steden aanvullende
gemeentebelastingen op de PB heffen (maximaal 9%)
GRONDWETTELIJKE BEGINSELEN VAN DE BELASTINGSHEFFING
o Het legaliteitsbeginsel (= wettelijkheidsbeginsel) (art. 170 Gw.)
(Examen)
Principiële belastingvrijdom: geen belastingheffing tenzij de wetgever
(wetgevende macht) anders bepaalt
De invoering van een belasting bevat noodzakelijkerwijze een
aantal facetten:
4
(BELASTINGSRECHT)
BASISBEGINSELEN VAN HET FISCAAL RECHT
BEGRIP EN KENMERKEN VAN DE BELASTING
o Een “belasting” is een bijdrage die volgens bepaalde rechtsregels door
een overheid wordt opgelegd met als doel het verzamelen van financiële
middelen die nodig zijn om uitgaven te doen in het algemeen belang en voor
zover die bijdrage bij wet (decreet, besluit,...) als belasting wordt erkend.
Bijdrage moet in geld gebeuren
Er wordt iets afgenomen van uw individuele vrijheid rechtsregels nodig
Rechtsregel kan enkel worden uitgevaardigd door de overheid welke
autonomie heeft die overheid ? ( Kunnen al de overheden belastingen
opleggen?)
Gelden gaan naar algemeen belang ( individueel belang) dat door
politici en critici wordt beslist
Geen belasting zonder wet wettekst nodig (legaliteitsbeginsel)
o Hoofdkenmerken van “een belasting”
Het financieel doel – het dekken en financieren van overheidsuitgaven
Betreft diensten van openbaar nut (inrichten van onderwijs, voorzien
van gezondheidszorg, binnenlandse/ buitenlandse veiligheid,...)
Beoogt geen ‘individueel’ toewijsbare tegenprestatie
Het dwingend karakter: afdwingbaar via administratieve ofwel
strafrechtelijke sancties
Je kan niet ontsnappen aan deze belasting
Europees Hof voor de Rechten van de Mens hanteert principe “non
bis in idem”
Wet 20 september 2012 bevestigt het “una via”-principe
o Een overtreding = 1 sanctie (una via = 1 weg) ofwel
administratieve ofwel strafrechtelijke sanctie voor 1 feit niet
allebei toepassen op 1 overtreding
o Belastingdruk in België is zeer hoog (wereldtop) Fiscale druk = inkomen
* tarief wij als Belgen betalen de hoogste belastingen
o Overheidsinkomsten die geen belastingen zijn
Retributies (verhaalbelasting) (Examenvraag)
Een retributie is een vergoeding die de overheid van bepaalde
heffingsplichtigen vordert als tegenprestatie voor de levering van
een bijzondere dienst in hun persoonlijk belang of de
toestemming voor een rechtstreeks bijzonder voordeel.
(tegenprestatie vereist gewone belasting)
Voorbeelden:
o Het gebruik van de sporthal of de toegang tot een museum
o De inname van een standplaats op een kermis
o De parkeerretributie
o Tolgelden voor gebruik van bruggen, enz. ...) tegenprestatie: u
mag die brug overrijden, u mag die tunnel doorrijden
1
, Verschil met een belasting soms moeilijk te maken bv.
”urbanisatiebelasting”: deze verhaalbelasting wordt forfaitair
doorgerekend aan een groep van mensen en is niet steeds gebonden
aan specifieke werken
o Belastingen die we gaan heffen wanneer we in een wijk/ straat
nieuwe rioleringen/ straten gaan aanleggen kost moet verhaald
worden van de mensen die daar wonen
Verschil met gewone belastingen is belangrijk want de
verhaalbelastingen volgen andere procedures en waarborgen
‘Toetsing’ van deze administratieve maatregel mogelijk door Raad van
State
o Bv. Vernietiging van de retributies voor vreemdelingen voor de
behandeling van aanvragen voor een machtiging tot verblijf.
Het bedrag van een retributie moet in redelijke verhouding
staan tot de kostprijs van de geleverde dienst dit was niet
het geval hier
o Raad van State hoogste administratieve rechtbank !!!
Parafiscale of sociale bijdragen
De lasten van de sociale zekerheid worden niet alleen door de
werkgevers en de werknemers gedragen. De federale overheid betaalt
jaarlijks een forfaitaire som aan de RSZ. Daarnaast bestaat er sinds
enkele jaren ook een alternatieve financiering van de sociale
zekerheid.
o Verzekeringssysteem: wanneer u arbeid levert, levert u bijdrages
om ooit in geval van stopzetting van die arbeid u financiële
zekerheid te krijgen: werkloosheid, ziekte, zwangerschap…
In 2024 bedroegen de totale uitgaven voor sociale bescherming in
België ongeveer 100 miljard
Pensioenen in België zijn zeer laag resultaat voor steeds langer te
werken (pensioensleeftijd: 67 jaar Nederland: 70 jaar)
Evolutie sociale zekerheid: sociale bijdrage zal steeds blijven
toenemen
Andere
Inkomsten die voortkomen uit de cessie en de concessie van openbare
domeingoederen
o Cessie: juridische overdracht
o Concessie: U staat de tegenpartij toe iets uit te oefenen (bv. iets
uitbaten), gebruiksrecht dat je toestaat, eigendom gaat niet over,
blijft bij eigenaar
Inkomsten voortkomend uit het verstrekken van specifieke diensten
(bv. vervoer)
o Geen verhaalbelasting om dat het ook een deel privaat is
(overheid participeert)
Boetes en strafrechtelijke verbeurdverklaringen blijven stijgen
FUNCTIES VAN DE BELASTING
2
,o De financiële functie van de belasting
Betreft de hoofdfunctie van de belastingen (ong. 97% van de
overheidsinkomsten)
Wordt gerealiseerd door geldelijke bijdragen en geregeld via de techniek
van voorschotten (evt. verrekenbaarheid en terugbetaalbaarheid)
In België hebben we op het einde van de rekening steeds een tekort
(in het rood)
Evolutie van de Belgisch Staatsschuld = evolutie van de schuldgraad
Prognose: Als België geen ingrijpende maatregelen neemt, krijgen we
nog eens boetes van Europese Unie bovenop de huidige staatsschuld
o De economische functie van de belasting laat haar invloed gelden
Op de prijsvorming bv. brandstof (1/3 productiekost maar en 2/3 voor
overheid), sigaretten (rookwaren), verzekeringsdiensten (verzekering
rechtsbijstand),…
Op het spaarwezen bv. vrijstelling van interesten op spaardeposito’s
en dividenden, verhoging roerende voorheffing, belastingvoordelen voor
pensioensparen …
Dividenden: samenwerkingsverband (vennootschap) om activiteit te
doen die winst maakt (aandeel in vennootschap = onverdeeldheid)
dividenden = vergoeding voor de aandeelhouders, roerend inkomen
Sparen: geven mogelijkheden om later meer uit te geven?
o Als we sparen krijgen we inkomen terug (meestal (intrest bij
spaarboekje of evidente bij aandelen))
o Pensioensparen: een vorm van lange termijn sparen die u toelaat
om bovenop uw wettelijk pensioen een aanvullend pensioen op te
bouwen en onder bepaalde voorwaarden een belastingvoordeel te
krijgen
Op het consumptiegedrag bv. invoerrechten, toepassing
verschillende btw-tarieven (nieuwbouw versus vernieuwbouw),
registratierechten bij aankoop woning met beperkt KI,…
Renovatie attractiever gemaakt door BTW van 21% naar 6% te
brengen
o De sociale functie van de belasting
Inkomens-herverdelend via progressieve belastingtarieven in de
personenbelasting
Progressief tarief: tarief stijgt naarmate inkomen stijgt maar procenten
op schijven blijven hetzelfde : dit is herverdelend
o Sterkste schouders dragen de zwaarste lasten, hogere inkomens
zwaarder belasten
o Via progressieve belastingen = heffingen waarbij het
belastingpercentage stijgt naarmate het inkomen hoger wordt
Via een schijvensysteem betalen hogere inkomens procentueel
meer belasting dan lagere
Verlenen van specifieke verminderingen (bv. handicap, personen ten laste,
…)
Personaliseren: geen gelijkheidsbeginsel ???
3
, Elk kind gelijk of meer voordelen als je meer kinderen hebt?
Belastingsvrijesom: op eerste deel van uw loon wordt u niet belast
o Moet dit voor iedereen gelijk gesteld worden ?
Kinderen ten laste = fiscaal voordeel (belastingvoordeel)?
WIE (OVERHEDEN) MAG BELASTING HEFFEN
o De overheden die bevoegd zijn om belastingen te heffen zijn vastgelegd in de
art. 170 en 173 Grondwet. Het gaat i.c. over volgende instanties:
Federale overheid (bv. personenbelasting en vennootschapsbelasting)
Lokale en regionale overheden (bv. gewesten, gemeenschappen,
gemeenten, provincies en de agglomeratie Brussel) – ook met betrekking
tot de personenbelasting
Supranationale overheden (bv. Europa)
Publiekrechtelijke instellingen (bv. Polders en Wateringen)
o Personenbelasting is een belasting met gedeelde bevoegdheid (=
geen exclusieve)
Personenbelasting is in essentie een federale belasting
Gemeenschappen, gewesten, provincies en gemeenten hebben geen
autonome maar wel een toegewezen fiscale bevoegdheid
Voor gewesten en gemeenschappen Bijzondere Financieringswet 16
januari 1989
Voor provincies en gemeenten art. 465 WIB
o Fiscale bevoegdheid van de gemeenschappen en de gewesten ten
aanzien van de PB (niet kennen in detail, gewoon lezen ! )
Bijzondere wet 13 juli 2001 tot financiering van de gemeenschappen en
uitbreiding van de fiscale bevoegdheden van de gewesten (BS 3 augustus
2001)
Gewesten mogen opcentiemen heffen of kortingen toestaan alsook
algemene belastingverminderingen en –vermeerderingen invoeren
Bijzondere wet 6 januari 2014 tot hervorming van de financiering van de
gemeenschappen en de gewesten tot uitbreiding van de fiscale
bevoegdheden van de gewesten (BS 31 januari 2014)
Binnen ‘autonomiefactor’ (24,957%) grotere fiscale autonomie voor
gewesten
Toekenning nieuwe bevoegdheden aan gewesten (huisvesting,
tewerkstelling en grootstedenbeleid)
o De fiscale bevoegdheid van lokale besturen ten aanzien van de
personenbelasting
Overeenkomstig art. 465 WIB kunnen gemeenten en steden aanvullende
gemeentebelastingen op de PB heffen (maximaal 9%)
GRONDWETTELIJKE BEGINSELEN VAN DE BELASTINGSHEFFING
o Het legaliteitsbeginsel (= wettelijkheidsbeginsel) (art. 170 Gw.)
(Examen)
Principiële belastingvrijdom: geen belastingheffing tenzij de wetgever
(wetgevende macht) anders bepaalt
De invoering van een belasting bevat noodzakelijkerwijze een
aantal facetten:
4
