Sociale- en gedragswetenschappen
H7: internationale politiek
1. Kiessystemen en stelsels
= manier waarop vertegenwoordigers worden verkozen
→ invloed op manier waarop parlement is samengesteld en soort bestuur van het land
1.1 soorten kiessystemen
winnaar heeft meer
stemmen dan
1 zetel per andere kandidaten
kieskring
Relatieve meerderheid winnaar heeft
toewijzing meeste stemmen én
aantal Absolute meerderheid
meer dan de helft
zetels Relatieve meerderheid van alle stemmen
Evenredige vertegenwoordiging
Alle uitgebrachte
meerdere zetels stemmen bepalen
per kieskring de zetelverdeling
Unominaal met relatieve meerderheid
▪ Verenigd Koninkrijk
- wordt ook wel first past the post genoemd
- heel eenvoudig systeem
- uninominaal
➢ grondgebied opgedeeld in verschillende kiesdistricten
➢ per kiesdistrict telkens 1 zetel → kleine kieskringen
➢ in totaal: 650 kiesdistricten = 650 zetels
o 533 Engeland
o 59 Schotland
o 40 Wales
o 18 Noord-Ierland
, - relatieve meerderheid:
o kandidaat met meeste stemmen krijgt zetel toegewezen
→ niet noodzakelijk meer dan de helft van de stemmen
Wat valt er op aan het parlement? = House of Parliament
→ parlementsleden zitten tegenover elkaar
- benadrukt regering/meerderheid vs oppositie
- past bij first past the post, waar per kiesdistrict
maar 1 winnaar is
➔ twee grote blokken en harde tegenstelling
Kijk extra artikel: 34 procent van de stemmen…
▪ gevolgen first past the post
- systeem is in het voordeel van grote partijen
➢ Conservatives / Tories
➢ Labour
- systeem is in het nadeel van kleinere partijen
➢ zij zijn vaak ondervertegenwoordigd
- veel stemmen gaan verloren: als partij niet grootste wordt in kiesdistrict, levert
die stem geen zetel op
- zorgt vaak voor grote en stabiele meerderheden
- Britse regering bestaat vaak uit 1 partij → weinig coalitieregeringen
▪ verkiezingen 2024
Vgl aantal zetels & stemmen Labour:
haalde 34% v/d stemmen, maar
64% v/d zetels
→ aandeel zetels is dus veel groter
dan aandeel stemmen
→ kreeg daardoor absolute
meerderheid in parlement, zonder
meerderheid v/d stemmen in totaal
Reform Party vs. Liberal Democrats
Liberal Democrats halen 2% meer stemmen, maar meer dan 4 keer zetels dan Reform
→ kleinere partijen benadeeld als stemmen verspreid
H7: internationale politiek
1. Kiessystemen en stelsels
= manier waarop vertegenwoordigers worden verkozen
→ invloed op manier waarop parlement is samengesteld en soort bestuur van het land
1.1 soorten kiessystemen
winnaar heeft meer
stemmen dan
1 zetel per andere kandidaten
kieskring
Relatieve meerderheid winnaar heeft
toewijzing meeste stemmen én
aantal Absolute meerderheid
meer dan de helft
zetels Relatieve meerderheid van alle stemmen
Evenredige vertegenwoordiging
Alle uitgebrachte
meerdere zetels stemmen bepalen
per kieskring de zetelverdeling
Unominaal met relatieve meerderheid
▪ Verenigd Koninkrijk
- wordt ook wel first past the post genoemd
- heel eenvoudig systeem
- uninominaal
➢ grondgebied opgedeeld in verschillende kiesdistricten
➢ per kiesdistrict telkens 1 zetel → kleine kieskringen
➢ in totaal: 650 kiesdistricten = 650 zetels
o 533 Engeland
o 59 Schotland
o 40 Wales
o 18 Noord-Ierland
, - relatieve meerderheid:
o kandidaat met meeste stemmen krijgt zetel toegewezen
→ niet noodzakelijk meer dan de helft van de stemmen
Wat valt er op aan het parlement? = House of Parliament
→ parlementsleden zitten tegenover elkaar
- benadrukt regering/meerderheid vs oppositie
- past bij first past the post, waar per kiesdistrict
maar 1 winnaar is
➔ twee grote blokken en harde tegenstelling
Kijk extra artikel: 34 procent van de stemmen…
▪ gevolgen first past the post
- systeem is in het voordeel van grote partijen
➢ Conservatives / Tories
➢ Labour
- systeem is in het nadeel van kleinere partijen
➢ zij zijn vaak ondervertegenwoordigd
- veel stemmen gaan verloren: als partij niet grootste wordt in kiesdistrict, levert
die stem geen zetel op
- zorgt vaak voor grote en stabiele meerderheden
- Britse regering bestaat vaak uit 1 partij → weinig coalitieregeringen
▪ verkiezingen 2024
Vgl aantal zetels & stemmen Labour:
haalde 34% v/d stemmen, maar
64% v/d zetels
→ aandeel zetels is dus veel groter
dan aandeel stemmen
→ kreeg daardoor absolute
meerderheid in parlement, zonder
meerderheid v/d stemmen in totaal
Reform Party vs. Liberal Democrats
Liberal Democrats halen 2% meer stemmen, maar meer dan 4 keer zetels dan Reform
→ kleinere partijen benadeeld als stemmen verspreid
