Internationaal en Europees recht
1. Europees recht
Europees recht= het recht van de Europese Unie (EU-recht of Unierecht)
dit steunt op 2 verdragen: 1) VWEU (Verdrag betreffende de werking van de
Europese Unie)
2) VEU (Verdrag betreffende de Europese Unie)
Hoorcollege 1: Het EU-integratieproces en de nieuwe rechtsorde
De Europese Unie: eerste kennismaking
in cijfers:
27 Lidstaten
o met alle hun eigen recht maar als dat in strijd is met EU-recht,
dan heeft EU-recht voorrang!
24 officiële talen
Oppervlakte van 4 miljoen km² (134 keer België)
Ca. 450 miljoen inwoners (38 keer België)
Budget van de EU als geheel is vergelijkbaar met dat van
Denemarken
De EU is geen staat op zich maar een organisatie met een bepaald
doel waar het een budget voor heeft
Voordeel lidstaten: ze krijgen een aantal subsidies terug
wie zit niet in de EU? Verenigd Koninkrijk, Zwitserland,
Noorwegen, Ijsland, Andorra, Sanmarino, Monaco, Vaticaanstad,
Oekraïne, Rusland, Balkanstaten (deze zitten wel in een proces om
lid te worden maar dat gaat zeer traag)
De EU begon als vredesproject
alles was kapot na WOII dus er moest iets veranderd worden aan de
agressieve staten die elkaar constant aanvalde. Er begonnen al vrij snel
samenwerkingen, het grootste plan was van Schuman: hij wilde er voor
zorgen dat Frankrijk en Duitsland door 1 door zouden kunnen. Hierdoor
1
,kwam de Schumanverklaring. Het heette toen nog niet de Europese Unie
maar wel de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal. Kolen waren
voor energie te geven aan de productie en staal was voor de productie van
wapens als deze 2 sectoren gemeenschappelijk zouden zijn (maw er is
geen productie als 1 van de staten er geen zin meer in heeft) kan men niet
zomaar iets doen tegen een andere staat en heeft men een reden om het
toch te doen werken, ook als er meningsverschillen zijn wil je dat de
productie van kolen en staal blijft draaien want het was enerzijds voor
wapens te produceren maar ook voor de wederopbouw van Europa.
Reactie op horror van Tweede Wereldoorlog
9 mei 1950: Schumanverklaring (Schuman-plan)
o Schuman lanceerde het voorstel om de sectoren kolen en staal
van de Europese staten onder een gemeenschappelijk beleid
te brengen. Dit zou het begin zijn van een hechtere
samenwerking tussen de Europese staten. De kolen-en
staalsector wordt beheerd door een onafhankelijk orgaan, de
Hoge Autoriteit.
1951: Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal (EGKS)
o Er gingen maar 5 staten ((in totaal zijn ze dus met 6) België,
Duitsland, Frankrijk, Italië, Luxemburg en Nederland) in op de
deelname aan het Schuman-plan die op 18 april 1951 in Parijs
ondertekenen om het Verdrag tot oprichting van de Europese
Gemeenschap Kolen en Staal (EGKS-verdrag) tot stand te
brengen.
o Het verdrag trad in werking op 23 juli 1952 voor een periode
van 50 jaar.
o Het zorgde voor een gemeenschappelijke markt voor kolen en
staal door alle in- en uitvoerrechten of heffingen met een
gelijkaardige werking en alle beperkingen van het
goederenverkeer af te schaffen en te verbieden.
o Het was een traité-loi
“De solidariteit van de produktie welke aldus tot stand zal komen, zal
tot
gevolg hebben, dat een oorlog tussen Frankrijk en Duitsland niet
alleen
ondenkbaar doch ook materieel onmogelijk wordt.”
De EU als economische samenwerking
1957: Verdragen van Rome= 2 verdragen: oprichting van
Europese Economische Gemeenschap (EEG) en Europese
Gemeenschap voor Atoomenergie (Euratom)
2
, o Art 2 EEG: vermeldde de ambitieuze doelstellingen die
moesten worden gerealiseerd door de instelling van een
gemeenschappelijke markt en door het nader tot elkaar
brengen van het economisch beleid van de lidstaten
o Art. 3 EEG: Realisatie van 4 economische vrijheden: een vrij
verkeer van goederen, diensten, kapitaal en personen
pijlers waarop de gemeenschappelijke markt steunt. Zorgt
voor het gemeenschappelijk beleid in de sectoren landbouw
en vervoer. Stelt dat de lidstaten hun economisch beleid
zouden coördineren
o EEG-Verdrag is een traité-cadre/ traité-constitution
o EEG-verdrag stelde in kader van een gemeenschappelijke
markt ook een douane-unie in
o De EEG en EGA bestaan uit een Commissie, een Raad, een
Vergadering en een HvJ
1992: formele oprichting van Europese Unie door Verdrag van
Maastricht
o Vanaf hier ontstond er een Europese Unie maar dit werd nog
gezien als een Europese Unie en daarnaast nog de Europese
Gemeenschappen
2007: recentste wijziging = Verdrag van Lissabon
o Pas vanaf hier spreken we enkel van de Europese Unie de
Europese Gemeenschap werd vervangen door de Europese
Unie (art. 1, derde alinea, VEU). Het Gemeenschapsrecht werd
dan ook het Unierecht
Het Unierecht/ Gemeenschapsrecht vloeit voort uit het
internationaal recht in die zin dat de Europese
Gemeenschap/ Europese Unie een ‘internationale’
organisatie vormen die gebaseerd is op verdragen
gesloten tussen soevereine staten.
Unie als economische samenwerking maar ook politieke eenmaking
o het succes zorgde ervoor dat binnen een supranationale
organisatie in andere politieke domeinen, zoals defensie en
buitenlands beleid, ook bevoegdheden werden overgedragen
aan een gemeenschappelijk orgaan
> 20 mei 1952 Verdrag tot oprichting van de Europese
Defensie-
Gemeenschap (EDG)
De Verdragsteksten bevatten de constitutionele regels van de Unie (ze
zijn dus een Gw voor de EU). Dit constitutioneel kader van de Unie bestaat
uit fundamentele waarde neergelegd in art 2 VEU, Handvest van
3
, grondrechten van de Europese Unie, de algemene beginselen van het
unierecht en de bepalingen van het VEU en VWEU
Enkele tegenslagen
1954: politieke en defensie-unie (met nog enkele pogingen nadien)
o Er was een Frans plan om een politieke Unie met een eigen
leger op te richten. Zo zou er 1 Europees leger zijn maar de
lidstaten waren er niet klaar voor.
1963 en 1967: Brits lidmaatschap, door Frans veto
o Franse zorgde er in 1963 en 1967 voor dat de Britten niet
konden toetreden tot de EU
2005: EU-grondwet, door referenda in Nederland en Frankrijk
2020: Brexit, door referendum in 2016
De EU als supranationale organisatie
Supranationaal <-> intergouvernementeel
o Supranationaal= boven de naties (boven de lidstaten).
De landen staan een deel van hun macht af aan een
hoger niveau
o Intergouvernementeel= met alle 27 lidstaten.
Alle staten werken samen maar behouden hun
soevereiniteit
Intergouvernementele samenwerking gebeurt buiten de
gewone EU-regels/ structuren
Besluiten van intergouvernementele organisaties krijgen
pas rechtskracht wanneer ze worden opgenomen in de
nationale rechtsorde
Besluiten van intergouvernementele organisaties
verlenen geen rechten aan particulieren (burgers kunnen
zich er dus niet rechtstreeks op beroepen)
EU als intergouvernementele samenwerking
1) politieke samenwerking
Fouchet-plan: de Franse president Gaulle stelde
voor dat de staatshoofden en regeringsleiders
binnen de ‘Raad van de Unie’ bij unanimiteit een
gemeenschappelijk buitenlands en defensiebeleid
kunnen voeren en samenwerken op het gebied van
cultuur, wetenschap en de verdediging van de
mensenrechten, fundamentele vrijheden en de
democratie. (randnr. 29)
4
1. Europees recht
Europees recht= het recht van de Europese Unie (EU-recht of Unierecht)
dit steunt op 2 verdragen: 1) VWEU (Verdrag betreffende de werking van de
Europese Unie)
2) VEU (Verdrag betreffende de Europese Unie)
Hoorcollege 1: Het EU-integratieproces en de nieuwe rechtsorde
De Europese Unie: eerste kennismaking
in cijfers:
27 Lidstaten
o met alle hun eigen recht maar als dat in strijd is met EU-recht,
dan heeft EU-recht voorrang!
24 officiële talen
Oppervlakte van 4 miljoen km² (134 keer België)
Ca. 450 miljoen inwoners (38 keer België)
Budget van de EU als geheel is vergelijkbaar met dat van
Denemarken
De EU is geen staat op zich maar een organisatie met een bepaald
doel waar het een budget voor heeft
Voordeel lidstaten: ze krijgen een aantal subsidies terug
wie zit niet in de EU? Verenigd Koninkrijk, Zwitserland,
Noorwegen, Ijsland, Andorra, Sanmarino, Monaco, Vaticaanstad,
Oekraïne, Rusland, Balkanstaten (deze zitten wel in een proces om
lid te worden maar dat gaat zeer traag)
De EU begon als vredesproject
alles was kapot na WOII dus er moest iets veranderd worden aan de
agressieve staten die elkaar constant aanvalde. Er begonnen al vrij snel
samenwerkingen, het grootste plan was van Schuman: hij wilde er voor
zorgen dat Frankrijk en Duitsland door 1 door zouden kunnen. Hierdoor
1
,kwam de Schumanverklaring. Het heette toen nog niet de Europese Unie
maar wel de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal. Kolen waren
voor energie te geven aan de productie en staal was voor de productie van
wapens als deze 2 sectoren gemeenschappelijk zouden zijn (maw er is
geen productie als 1 van de staten er geen zin meer in heeft) kan men niet
zomaar iets doen tegen een andere staat en heeft men een reden om het
toch te doen werken, ook als er meningsverschillen zijn wil je dat de
productie van kolen en staal blijft draaien want het was enerzijds voor
wapens te produceren maar ook voor de wederopbouw van Europa.
Reactie op horror van Tweede Wereldoorlog
9 mei 1950: Schumanverklaring (Schuman-plan)
o Schuman lanceerde het voorstel om de sectoren kolen en staal
van de Europese staten onder een gemeenschappelijk beleid
te brengen. Dit zou het begin zijn van een hechtere
samenwerking tussen de Europese staten. De kolen-en
staalsector wordt beheerd door een onafhankelijk orgaan, de
Hoge Autoriteit.
1951: Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal (EGKS)
o Er gingen maar 5 staten ((in totaal zijn ze dus met 6) België,
Duitsland, Frankrijk, Italië, Luxemburg en Nederland) in op de
deelname aan het Schuman-plan die op 18 april 1951 in Parijs
ondertekenen om het Verdrag tot oprichting van de Europese
Gemeenschap Kolen en Staal (EGKS-verdrag) tot stand te
brengen.
o Het verdrag trad in werking op 23 juli 1952 voor een periode
van 50 jaar.
o Het zorgde voor een gemeenschappelijke markt voor kolen en
staal door alle in- en uitvoerrechten of heffingen met een
gelijkaardige werking en alle beperkingen van het
goederenverkeer af te schaffen en te verbieden.
o Het was een traité-loi
“De solidariteit van de produktie welke aldus tot stand zal komen, zal
tot
gevolg hebben, dat een oorlog tussen Frankrijk en Duitsland niet
alleen
ondenkbaar doch ook materieel onmogelijk wordt.”
De EU als economische samenwerking
1957: Verdragen van Rome= 2 verdragen: oprichting van
Europese Economische Gemeenschap (EEG) en Europese
Gemeenschap voor Atoomenergie (Euratom)
2
, o Art 2 EEG: vermeldde de ambitieuze doelstellingen die
moesten worden gerealiseerd door de instelling van een
gemeenschappelijke markt en door het nader tot elkaar
brengen van het economisch beleid van de lidstaten
o Art. 3 EEG: Realisatie van 4 economische vrijheden: een vrij
verkeer van goederen, diensten, kapitaal en personen
pijlers waarop de gemeenschappelijke markt steunt. Zorgt
voor het gemeenschappelijk beleid in de sectoren landbouw
en vervoer. Stelt dat de lidstaten hun economisch beleid
zouden coördineren
o EEG-Verdrag is een traité-cadre/ traité-constitution
o EEG-verdrag stelde in kader van een gemeenschappelijke
markt ook een douane-unie in
o De EEG en EGA bestaan uit een Commissie, een Raad, een
Vergadering en een HvJ
1992: formele oprichting van Europese Unie door Verdrag van
Maastricht
o Vanaf hier ontstond er een Europese Unie maar dit werd nog
gezien als een Europese Unie en daarnaast nog de Europese
Gemeenschappen
2007: recentste wijziging = Verdrag van Lissabon
o Pas vanaf hier spreken we enkel van de Europese Unie de
Europese Gemeenschap werd vervangen door de Europese
Unie (art. 1, derde alinea, VEU). Het Gemeenschapsrecht werd
dan ook het Unierecht
Het Unierecht/ Gemeenschapsrecht vloeit voort uit het
internationaal recht in die zin dat de Europese
Gemeenschap/ Europese Unie een ‘internationale’
organisatie vormen die gebaseerd is op verdragen
gesloten tussen soevereine staten.
Unie als economische samenwerking maar ook politieke eenmaking
o het succes zorgde ervoor dat binnen een supranationale
organisatie in andere politieke domeinen, zoals defensie en
buitenlands beleid, ook bevoegdheden werden overgedragen
aan een gemeenschappelijk orgaan
> 20 mei 1952 Verdrag tot oprichting van de Europese
Defensie-
Gemeenschap (EDG)
De Verdragsteksten bevatten de constitutionele regels van de Unie (ze
zijn dus een Gw voor de EU). Dit constitutioneel kader van de Unie bestaat
uit fundamentele waarde neergelegd in art 2 VEU, Handvest van
3
, grondrechten van de Europese Unie, de algemene beginselen van het
unierecht en de bepalingen van het VEU en VWEU
Enkele tegenslagen
1954: politieke en defensie-unie (met nog enkele pogingen nadien)
o Er was een Frans plan om een politieke Unie met een eigen
leger op te richten. Zo zou er 1 Europees leger zijn maar de
lidstaten waren er niet klaar voor.
1963 en 1967: Brits lidmaatschap, door Frans veto
o Franse zorgde er in 1963 en 1967 voor dat de Britten niet
konden toetreden tot de EU
2005: EU-grondwet, door referenda in Nederland en Frankrijk
2020: Brexit, door referendum in 2016
De EU als supranationale organisatie
Supranationaal <-> intergouvernementeel
o Supranationaal= boven de naties (boven de lidstaten).
De landen staan een deel van hun macht af aan een
hoger niveau
o Intergouvernementeel= met alle 27 lidstaten.
Alle staten werken samen maar behouden hun
soevereiniteit
Intergouvernementele samenwerking gebeurt buiten de
gewone EU-regels/ structuren
Besluiten van intergouvernementele organisaties krijgen
pas rechtskracht wanneer ze worden opgenomen in de
nationale rechtsorde
Besluiten van intergouvernementele organisaties
verlenen geen rechten aan particulieren (burgers kunnen
zich er dus niet rechtstreeks op beroepen)
EU als intergouvernementele samenwerking
1) politieke samenwerking
Fouchet-plan: de Franse president Gaulle stelde
voor dat de staatshoofden en regeringsleiders
binnen de ‘Raad van de Unie’ bij unanimiteit een
gemeenschappelijk buitenlands en defensiebeleid
kunnen voeren en samenwerken op het gebied van
cultuur, wetenschap en de verdediging van de
mensenrechten, fundamentele vrijheden en de
democratie. (randnr. 29)
4
