De zorgontvanger met een oncologische of hematologische
problematiek
Verpleegkundige zorg binnen de oncologie
Anti-hormonale behandeling
Bijwerkingen afhankelijk van:
- Soort anti-hormoontherapie
- Voorgeschreven dosis
- Combinatie met andere medicijnen/behandelingen
- Andere aanwezige klachten ten gevolge van kanker(behandeling)
- Comorbiditeiten
- Menopauzale status
Bij vrouwen
- Menopauzale klachten
o Opvliegers
o Vaginale droogte
o Pijn bij het vrijen
- Vermoeidheid
- Stemmingswisselingen
- Libidoverlies
- Gewichtstoename
- Gewrichts- en spierpijn
- Verhoogd risico op osteoporose
- Haarverdunning
Bij mannen
- Opvliegers
- Verminderd libido
- Impotentie
- Vermoeidheid
- Kleine gewichtstoename en vermindering van de spiermassa
- Opzwellen van de borsten – pijnlijke tepels
- Verhoogd risico op osteoporose
Impact op seksualiteit en intimiteit
Therapie(on)trouw
- 11 tot 60% therapie-ontrouw bij anti-hormonale therapie
- Therapie-ontrouw neemt toe naarmate de behandeling vordert in tijd
1
, o Anti-hormonale therapie soms gedurende heel lange tijd (maanden
tot jaren)
belangrijke rol voor de oncologieverpleegkundige
Cytostatica
Algemeen
Klassieke cytostatica werken in op snel delende cellen
- ≈ tumorcellen
- ≈ bijwerkingen
Ernst bijwerking ≈ duur en dosis behandeling
Bijwerkingen ≈ aanpassen behandeling
Productgebonden: specifieke bijwerkingen per product
Ernst bijwerking ≠ resultaat behandeling!
- OPM. soms wel zo bij nieuwere therapieën vb. Cetuximab ®
Meest frequente bijwerkingen
- Mucositis
- Misselijkheid/ braken
- Diarree
- Blaasontsteking
- Steriliteit
- Spierpijn
- Neuropathie
- Haaruitval
- Longfibrose
- Cardiotoxiciteit
- Nierfalen
- Myelosuppressie
- Vaatontsteking
Myelosuppressie
Nadir = dieptepunt myelosuppressie
2
, Leukopenie neutropenie
- Nadir tussen 8 à 12 dagen na toediening cytostaticum
- ANC = Absolute Neutrophil Count
- Weerstand daalt infectiegevaar neemt toe ≈ sepsis
- Kans op infectie stijgt ≈ diepte neutropenie
≈ duur neutropenie
- Mogelijke gevolgen
o Morbiditeit
o Mortaliteit
o Extra kosten
o Minder effect van de behandeling
o Daling QOL
- Toediening groeifactoren (G-CSF vb. Lonquex®, Neupogen® of Neulasta®
SC.)
o Botpijn!
- Verpleegkundige interventies
o Verminder infectierisico’s
Handhygiëne en steriele manipulaties
Mondhygiëne
Intacte huid
o Observeer mogelijke infectiesymptomen
Koorts: > 38°C = naar het ziekenhuis!
Hoesten
Roodheid
Pijn bij slikken, urineren, ademen
o Informeer zorgontvanger over risico’s en preventieve maatregelen
Hygiënische maatregelen
Opgelet met contacten tijdens nadir
Wondes voorkomen/verzorgen
Trombopenie = tekort aan bloedplaatjes
- Daling trombocyten => verhoogd bloedingsrisico
- Symptomen
o Slijmvliesbloedingen (tandvlees!, neus, …)
o Onderhuidse bloedingen
o Petechiën
o Langdurig nabloeden na punctie
o Hypermenorroe (hevige en langdurige menstruatie)
- Verpleegkundige interventies
o Voorkom bloedingsrisico’s
Observeer en rapporteer mogelijke bloedingen
Aandacht bij ingrepen vb. controle bloedplaatjesgehalte bij
plaatsen poortkatheter
Langdurig nadrukken bij bloedafname
Temperatuur bij voorkeur axillair
3
problematiek
Verpleegkundige zorg binnen de oncologie
Anti-hormonale behandeling
Bijwerkingen afhankelijk van:
- Soort anti-hormoontherapie
- Voorgeschreven dosis
- Combinatie met andere medicijnen/behandelingen
- Andere aanwezige klachten ten gevolge van kanker(behandeling)
- Comorbiditeiten
- Menopauzale status
Bij vrouwen
- Menopauzale klachten
o Opvliegers
o Vaginale droogte
o Pijn bij het vrijen
- Vermoeidheid
- Stemmingswisselingen
- Libidoverlies
- Gewichtstoename
- Gewrichts- en spierpijn
- Verhoogd risico op osteoporose
- Haarverdunning
Bij mannen
- Opvliegers
- Verminderd libido
- Impotentie
- Vermoeidheid
- Kleine gewichtstoename en vermindering van de spiermassa
- Opzwellen van de borsten – pijnlijke tepels
- Verhoogd risico op osteoporose
Impact op seksualiteit en intimiteit
Therapie(on)trouw
- 11 tot 60% therapie-ontrouw bij anti-hormonale therapie
- Therapie-ontrouw neemt toe naarmate de behandeling vordert in tijd
1
, o Anti-hormonale therapie soms gedurende heel lange tijd (maanden
tot jaren)
belangrijke rol voor de oncologieverpleegkundige
Cytostatica
Algemeen
Klassieke cytostatica werken in op snel delende cellen
- ≈ tumorcellen
- ≈ bijwerkingen
Ernst bijwerking ≈ duur en dosis behandeling
Bijwerkingen ≈ aanpassen behandeling
Productgebonden: specifieke bijwerkingen per product
Ernst bijwerking ≠ resultaat behandeling!
- OPM. soms wel zo bij nieuwere therapieën vb. Cetuximab ®
Meest frequente bijwerkingen
- Mucositis
- Misselijkheid/ braken
- Diarree
- Blaasontsteking
- Steriliteit
- Spierpijn
- Neuropathie
- Haaruitval
- Longfibrose
- Cardiotoxiciteit
- Nierfalen
- Myelosuppressie
- Vaatontsteking
Myelosuppressie
Nadir = dieptepunt myelosuppressie
2
, Leukopenie neutropenie
- Nadir tussen 8 à 12 dagen na toediening cytostaticum
- ANC = Absolute Neutrophil Count
- Weerstand daalt infectiegevaar neemt toe ≈ sepsis
- Kans op infectie stijgt ≈ diepte neutropenie
≈ duur neutropenie
- Mogelijke gevolgen
o Morbiditeit
o Mortaliteit
o Extra kosten
o Minder effect van de behandeling
o Daling QOL
- Toediening groeifactoren (G-CSF vb. Lonquex®, Neupogen® of Neulasta®
SC.)
o Botpijn!
- Verpleegkundige interventies
o Verminder infectierisico’s
Handhygiëne en steriele manipulaties
Mondhygiëne
Intacte huid
o Observeer mogelijke infectiesymptomen
Koorts: > 38°C = naar het ziekenhuis!
Hoesten
Roodheid
Pijn bij slikken, urineren, ademen
o Informeer zorgontvanger over risico’s en preventieve maatregelen
Hygiënische maatregelen
Opgelet met contacten tijdens nadir
Wondes voorkomen/verzorgen
Trombopenie = tekort aan bloedplaatjes
- Daling trombocyten => verhoogd bloedingsrisico
- Symptomen
o Slijmvliesbloedingen (tandvlees!, neus, …)
o Onderhuidse bloedingen
o Petechiën
o Langdurig nabloeden na punctie
o Hypermenorroe (hevige en langdurige menstruatie)
- Verpleegkundige interventies
o Voorkom bloedingsrisico’s
Observeer en rapporteer mogelijke bloedingen
Aandacht bij ingrepen vb. controle bloedplaatjesgehalte bij
plaatsen poortkatheter
Langdurig nadrukken bij bloedafname
Temperatuur bij voorkeur axillair
3
