Deel XI: Kalium
Kalium: fysiologie
K+ 98% INTRAcellulair
<-> Na+ vnl EXTRAcellulair
Lich ziet K+ niet graag afwijken (zeker niet in bloed)
Plasma [K+] strikt gehouden: 3,5 – 5,0 mmol/L
Strikte verdeling intra- vs extracell essentieel:
o Cel volume, intracellulair pH, enzymfunctie, celturnover
o Onderhouden van membraanpotentiaal, van belang voor exciteerbare cellen
o Verdeling belangrijk vo alles wat met leven te maken heeft!
Extracell K+ = slechts klein deel van totale lichaamskalium!
K+ intake kan aanzienlijk groter zijn dan hoeveelheid extracell
o Om extracell [K+] cte te houden
“opvang” externe kaliumbelasting nodig
Interne K+ balans = shift van K+ van extra- intracell
o Snel (<1u)
o “eerste opvang” vo 4/5 van K+ belasting
o “shift”: K+ onmiddellijk in cellen proberen pompen
Externe K+ balans = eliminatie van K+ uit lichaam
o Trager (uren)
90-95% renaal
5-10% gastro-intestinaal (+zweet)
Allemaal gericht op cte houden van K+ in bloed
Interne K+ balans
β-cellen: insuline ; bijnier: adrenaline & aldosterone
(= drivers; leveren energie (ATP))
stimuleren Na+- K+-ATPase
K+ nr intracellulair
, Zuur-base afwijkingen beïnvloeden interne K+ balans
o VUISTREGEL = K+ wisselt uit voor H+ n
o Als H+-stijging in bloed: gaan nr intracell
we gaan K+ verliezen
ACIDOSE: toevoeging H+ aan lichaam hyperkaliemie
ALKALOSE: minder H+ hypokaliemie
Hoewel dit niet overeenstemt met de reële fysiologie, kun je als mnemotechnisch middel de uitwisseling van K
voor H over het celmembraan veronderstellen. Deze redenering geldt trouwens ook voor ALKALOSE.
Mechanisme niet goed gekend. HCO3, zelfs zonder pH veranderingen, stuurt K naar intracellulair. Werkt
bovendien in 2 richtingen: hypokaliemie leidt tot alkalose doordat kalium naar buiten komt en H + naar binnen
gaat.
Externe K+ balans
Renale eliminatie van K+ = kleiner dan “filtered load”
theoretisch volstaat tubulair reabsorptie & is er geen secretie nodig
Per dag 810mmol gefilterd
770mmol gaat gereabsorbeerd w
= 40 verschil
NIET de 90 die we moeten hebben…
In nier tubuli ook K+ secreteren: 50mmol/dag
K+ transport in nefron BIJ LAGE K+ INTAKE
o PT & Lis van Henle
reabsorptie
o DCT, CNT, ICT, CCT
reabsorptie
o MCD
beperkte reabsorptie
o Reabsorptie van K+ vnl in proximale tubulus,
stijgende lus van Henle
& beetje in distale tubulus, verzamelbuisje
MAAR bij normale & hoge K+ intake speelt ook tubulaire
secretie een rol in renale K+ “handling”
Spelen met verschil tss wat je filtert & wat je reabsorbeert
= onvoldoende!
je hebt actieve secretie van K+ in nier nodig
Kalium: fysiologie
K+ 98% INTRAcellulair
<-> Na+ vnl EXTRAcellulair
Lich ziet K+ niet graag afwijken (zeker niet in bloed)
Plasma [K+] strikt gehouden: 3,5 – 5,0 mmol/L
Strikte verdeling intra- vs extracell essentieel:
o Cel volume, intracellulair pH, enzymfunctie, celturnover
o Onderhouden van membraanpotentiaal, van belang voor exciteerbare cellen
o Verdeling belangrijk vo alles wat met leven te maken heeft!
Extracell K+ = slechts klein deel van totale lichaamskalium!
K+ intake kan aanzienlijk groter zijn dan hoeveelheid extracell
o Om extracell [K+] cte te houden
“opvang” externe kaliumbelasting nodig
Interne K+ balans = shift van K+ van extra- intracell
o Snel (<1u)
o “eerste opvang” vo 4/5 van K+ belasting
o “shift”: K+ onmiddellijk in cellen proberen pompen
Externe K+ balans = eliminatie van K+ uit lichaam
o Trager (uren)
90-95% renaal
5-10% gastro-intestinaal (+zweet)
Allemaal gericht op cte houden van K+ in bloed
Interne K+ balans
β-cellen: insuline ; bijnier: adrenaline & aldosterone
(= drivers; leveren energie (ATP))
stimuleren Na+- K+-ATPase
K+ nr intracellulair
, Zuur-base afwijkingen beïnvloeden interne K+ balans
o VUISTREGEL = K+ wisselt uit voor H+ n
o Als H+-stijging in bloed: gaan nr intracell
we gaan K+ verliezen
ACIDOSE: toevoeging H+ aan lichaam hyperkaliemie
ALKALOSE: minder H+ hypokaliemie
Hoewel dit niet overeenstemt met de reële fysiologie, kun je als mnemotechnisch middel de uitwisseling van K
voor H over het celmembraan veronderstellen. Deze redenering geldt trouwens ook voor ALKALOSE.
Mechanisme niet goed gekend. HCO3, zelfs zonder pH veranderingen, stuurt K naar intracellulair. Werkt
bovendien in 2 richtingen: hypokaliemie leidt tot alkalose doordat kalium naar buiten komt en H + naar binnen
gaat.
Externe K+ balans
Renale eliminatie van K+ = kleiner dan “filtered load”
theoretisch volstaat tubulair reabsorptie & is er geen secretie nodig
Per dag 810mmol gefilterd
770mmol gaat gereabsorbeerd w
= 40 verschil
NIET de 90 die we moeten hebben…
In nier tubuli ook K+ secreteren: 50mmol/dag
K+ transport in nefron BIJ LAGE K+ INTAKE
o PT & Lis van Henle
reabsorptie
o DCT, CNT, ICT, CCT
reabsorptie
o MCD
beperkte reabsorptie
o Reabsorptie van K+ vnl in proximale tubulus,
stijgende lus van Henle
& beetje in distale tubulus, verzamelbuisje
MAAR bij normale & hoge K+ intake speelt ook tubulaire
secretie een rol in renale K+ “handling”
Spelen met verschil tss wat je filtert & wat je reabsorbeert
= onvoldoende!
je hebt actieve secretie van K+ in nier nodig
