1 Overgewicht & obesitas*/lipiden
*Non-communicable disease (= chronische niet-overdraagbare aandoening)
1 Overgewicht & obesitas
1 Epidemiologische achtergrond obesitas (BMI > 30 kg/m²):
Algemeen:
Snelle toename in high-income countries. Maar er is ook een stijging in Afrika & Azië (probleem,
want geen goede gezondheidszorg → kunnen hiermee niet dealen). Er zijn nl. veel geassocieerde
aandoeningen met obesitas (bv. kanker, DM etc.) en dit geeft een enorme druk op het
gezondheidszorgsysteem.
Het is een wereldwijde pandemie.
In België:
Ook hier een groot probleem (CAVE stigmatisering: is geen levenskeuze, vaak zijn hormonen
gemoeid bij deze chronische aandoening).
16% heeft obesitas (BMI > 30), 50% heeft overgewicht (BMI 25-29) – dat zich ontwikkelt rond early
adulthood (30-40j) – bovendien heeft de minderheid in BE een nl. gewicht.
Obesitas stijgt dus, CAVE bij jonge meisjes: hierbij hogere incidentie van anorexia nervosa.
NOTE 1: gewicht moet constant gehouden worden door het lichaam, verandering in gewicht =
pathologie (DM, maligniteit etc…).
NOTE 2: vetcellen verdwijnen niet, als je obesitas hebt, wil je lichaam altijd teruggaan naar dat
gewicht.
COVID-19 double trouble:
Je hebt obesitas pandemie en plots COVID-19 pandemie. Mensen met overgewicht (vnl. jonge
leeftijd) kwamen veel meer terecht op IZ (beademing) dan mensen met nl. gewicht → langere ligduur.
Druk op gezondheidszorg systeem nam dus toe omdat er veel te zware/oude bevolking is (COVID
heeft meer impact gehad o.w.v. de obesitas-pandemie).
,2 De 5 A’s van obesitas management:
1. Ask
2. Assess
3. Advice
4. Agree
5. Assist
1 Ask
Toestemming vragen om te praten over gewicht/samen te werken
Overgewicht/obesitas casus:
Jolien 23 jaar en studeert geneeskunde en vindt zich te zwaar.
Welke anamnese neem je bij Jolien af?
Anamnese bij obesitas:
➔ CAVE stigma!
o Obesitas was een “levenskeuze” – maar dit is helemaal niet zo! (het is nl.
multifactorieel) – je moet als arts de nodige omzichtigheid hebben.
o Mensen met obesitas worden enorm veel blootgesteld aan fat shaming. Ze worden er
veel over aangesproken, zeker bij kinderen – dus let hierop als arts.
➔ Hoe met stigma omgaan bij child obesity?
o Bij kinderen: ouders voelen zich schuldig/defensief
o Je moet obesitas zeker niet oversimplificeren, het is een multifactorieel gegeven. Dus
gewoon ‘minder eten’ helpt niet. Het is een combinatie van factoren die aangepakt
moeten worden.
o Empathie & niet vooroordelen!
➔ Zolang er stigma bestaat, is het moeilijk aan te pakken!
,! Belangrijke zaken bij anamnese obesitas !:
1) Ontstaan: hoe lang is het probleem er al?
a. Chronisch: meeste mensen hebben dan al veel geprobeerd om af te vallen, typische
obesitas
b. Acuut: door bv. medicatie, endocrinologisch (hypothyroïdie, M. Cushing (te veel
cortisol), syndroom van Cushing door bv. Medrol)
CASUS: van kinds af aan, maar versneld sinds kot
c. Etiologie van obesitas achterhaal je door een gewichtsevolutie uit te tekenen
overheen de tijd (vide infra)
2) Eetgewoonte?
CASUS: Lijnt voortdurend, zeer restrictief
3) Fysieke activiteit?
CASUS: nauwelijks
4) Weet van co-morbiditeiten?
a. DM,…
CASUS: geen gekende/moe/migraine
5) Subjectieve last
a. Waarom kom je er nu mee?
b. Waarom vind je het nu een probleem?
CASUS: niks past
6) Familiale anamnese
a. Genetische aandoeningen
CASUS: geen bijzonderheden
7) Medicatie
a. CAVE: progestageen (prikpil): GEEN gewichtstoename
CASUS: prikpil/migraine medicatie
Gewichtshistoriek:
➔ Etiologie van obesitas achterhalen door het uittekenen van het gewicht overheen de tijd
, Persoonlijke nota’s/vragen:
➔ Veroorzaakt overeten obesitas veroorzaakt obesitas overeten?
o Onevenwicht inname versus verbruik
➔ Gewicht is een zichtbaar symptoom van de ziekte obesitas
➔ Gevaar van het ‘downplayen’ van de ernst van het hebben van overgewicht
o Goed in je vel voelen, maar je gaat er moeilijker mee kunnen leven later
o Dus de patiënt aansporen om juiste beslissingen te maken, ondanks het misschien niet
de schuld is van de patiënt.
➔ Gewicht blijft een belangrijke marker om het succes van een behandeling te evalueren
2 Assess
Ernst, oorzaken, complicaties, bereidheid voor behandeling…
Overgewicht (pre-obesitas) en obesitas worden gedefinieerd als een abnormale of exessieve
vetophoping dat een gezondheidsrisico* met zich meebrengt. Een BMI boven de 25 kg/m² is
overgewicht, een BMI boven de 30 kg/m² is obesitas.
*Niet elke vorm van overgewicht moet je als pathologisch zien
Overgewicht/obesitas casus:
Jolien 23 jaar en studeert geneeskunde en komt de laatste tijd almaar bij.
Welke klinisch onderzoek doe je bij Jolien?
1) Meten (lengte)
a. CASUS: 1m70 BMI berekenen
2) Wegen (gewicht) (CASUS: 33,9 kg/m²)
a. CASUS: 98 kg
3) Buikomtrek (visceraal vet metabool ongunstiger)
a. CASUS: /
b. CAVE: nut bij mensen met BMI 25-30 (het is obvious bij iemand met BMI van 40)
4) Organen?
a. Schildklier palperen, lever palperen (leversteatose)
b. CASUS: geen bijzonderheden
5) Bloeddruk (co-morbiditeit)
a. CASUS: 130/70 mm Hg
1 BMI (body mass index) of Quetelet-index:
= gewicht (kg)/lengte (m)²
Normaal 18,5-24,9 kg/m² (Caucasisch)
*Non-communicable disease (= chronische niet-overdraagbare aandoening)
1 Overgewicht & obesitas
1 Epidemiologische achtergrond obesitas (BMI > 30 kg/m²):
Algemeen:
Snelle toename in high-income countries. Maar er is ook een stijging in Afrika & Azië (probleem,
want geen goede gezondheidszorg → kunnen hiermee niet dealen). Er zijn nl. veel geassocieerde
aandoeningen met obesitas (bv. kanker, DM etc.) en dit geeft een enorme druk op het
gezondheidszorgsysteem.
Het is een wereldwijde pandemie.
In België:
Ook hier een groot probleem (CAVE stigmatisering: is geen levenskeuze, vaak zijn hormonen
gemoeid bij deze chronische aandoening).
16% heeft obesitas (BMI > 30), 50% heeft overgewicht (BMI 25-29) – dat zich ontwikkelt rond early
adulthood (30-40j) – bovendien heeft de minderheid in BE een nl. gewicht.
Obesitas stijgt dus, CAVE bij jonge meisjes: hierbij hogere incidentie van anorexia nervosa.
NOTE 1: gewicht moet constant gehouden worden door het lichaam, verandering in gewicht =
pathologie (DM, maligniteit etc…).
NOTE 2: vetcellen verdwijnen niet, als je obesitas hebt, wil je lichaam altijd teruggaan naar dat
gewicht.
COVID-19 double trouble:
Je hebt obesitas pandemie en plots COVID-19 pandemie. Mensen met overgewicht (vnl. jonge
leeftijd) kwamen veel meer terecht op IZ (beademing) dan mensen met nl. gewicht → langere ligduur.
Druk op gezondheidszorg systeem nam dus toe omdat er veel te zware/oude bevolking is (COVID
heeft meer impact gehad o.w.v. de obesitas-pandemie).
,2 De 5 A’s van obesitas management:
1. Ask
2. Assess
3. Advice
4. Agree
5. Assist
1 Ask
Toestemming vragen om te praten over gewicht/samen te werken
Overgewicht/obesitas casus:
Jolien 23 jaar en studeert geneeskunde en vindt zich te zwaar.
Welke anamnese neem je bij Jolien af?
Anamnese bij obesitas:
➔ CAVE stigma!
o Obesitas was een “levenskeuze” – maar dit is helemaal niet zo! (het is nl.
multifactorieel) – je moet als arts de nodige omzichtigheid hebben.
o Mensen met obesitas worden enorm veel blootgesteld aan fat shaming. Ze worden er
veel over aangesproken, zeker bij kinderen – dus let hierop als arts.
➔ Hoe met stigma omgaan bij child obesity?
o Bij kinderen: ouders voelen zich schuldig/defensief
o Je moet obesitas zeker niet oversimplificeren, het is een multifactorieel gegeven. Dus
gewoon ‘minder eten’ helpt niet. Het is een combinatie van factoren die aangepakt
moeten worden.
o Empathie & niet vooroordelen!
➔ Zolang er stigma bestaat, is het moeilijk aan te pakken!
,! Belangrijke zaken bij anamnese obesitas !:
1) Ontstaan: hoe lang is het probleem er al?
a. Chronisch: meeste mensen hebben dan al veel geprobeerd om af te vallen, typische
obesitas
b. Acuut: door bv. medicatie, endocrinologisch (hypothyroïdie, M. Cushing (te veel
cortisol), syndroom van Cushing door bv. Medrol)
CASUS: van kinds af aan, maar versneld sinds kot
c. Etiologie van obesitas achterhaal je door een gewichtsevolutie uit te tekenen
overheen de tijd (vide infra)
2) Eetgewoonte?
CASUS: Lijnt voortdurend, zeer restrictief
3) Fysieke activiteit?
CASUS: nauwelijks
4) Weet van co-morbiditeiten?
a. DM,…
CASUS: geen gekende/moe/migraine
5) Subjectieve last
a. Waarom kom je er nu mee?
b. Waarom vind je het nu een probleem?
CASUS: niks past
6) Familiale anamnese
a. Genetische aandoeningen
CASUS: geen bijzonderheden
7) Medicatie
a. CAVE: progestageen (prikpil): GEEN gewichtstoename
CASUS: prikpil/migraine medicatie
Gewichtshistoriek:
➔ Etiologie van obesitas achterhalen door het uittekenen van het gewicht overheen de tijd
, Persoonlijke nota’s/vragen:
➔ Veroorzaakt overeten obesitas veroorzaakt obesitas overeten?
o Onevenwicht inname versus verbruik
➔ Gewicht is een zichtbaar symptoom van de ziekte obesitas
➔ Gevaar van het ‘downplayen’ van de ernst van het hebben van overgewicht
o Goed in je vel voelen, maar je gaat er moeilijker mee kunnen leven later
o Dus de patiënt aansporen om juiste beslissingen te maken, ondanks het misschien niet
de schuld is van de patiënt.
➔ Gewicht blijft een belangrijke marker om het succes van een behandeling te evalueren
2 Assess
Ernst, oorzaken, complicaties, bereidheid voor behandeling…
Overgewicht (pre-obesitas) en obesitas worden gedefinieerd als een abnormale of exessieve
vetophoping dat een gezondheidsrisico* met zich meebrengt. Een BMI boven de 25 kg/m² is
overgewicht, een BMI boven de 30 kg/m² is obesitas.
*Niet elke vorm van overgewicht moet je als pathologisch zien
Overgewicht/obesitas casus:
Jolien 23 jaar en studeert geneeskunde en komt de laatste tijd almaar bij.
Welke klinisch onderzoek doe je bij Jolien?
1) Meten (lengte)
a. CASUS: 1m70 BMI berekenen
2) Wegen (gewicht) (CASUS: 33,9 kg/m²)
a. CASUS: 98 kg
3) Buikomtrek (visceraal vet metabool ongunstiger)
a. CASUS: /
b. CAVE: nut bij mensen met BMI 25-30 (het is obvious bij iemand met BMI van 40)
4) Organen?
a. Schildklier palperen, lever palperen (leversteatose)
b. CASUS: geen bijzonderheden
5) Bloeddruk (co-morbiditeit)
a. CASUS: 130/70 mm Hg
1 BMI (body mass index) of Quetelet-index:
= gewicht (kg)/lengte (m)²
Normaal 18,5-24,9 kg/m² (Caucasisch)
