ARBEID
Arbeidsgeneeskunde is een preventieve geneeskunde
De belangrijkste oorzaken van beroepsziekten zijn fysische agentia (bv lawaai, tillen van lasten en
trillingen)
1) SITUERING
1.1) Wat is arbeidsgeneeskunde
Arbeidsgeneeskunde is het bevorderen en vrijwaren van de hoogste graad van fysieke, mentale en
sociale welzijn van werkers in alle beroepen door het voorkomen van gezondheidsproblemen, het
beheersen van risico’s en het afstemmen van het werk op de mens en de mens op zijn of haar functie
Arbeidsgeneeskunde is niet voor iedereen toegankelijk je moet een werkgever hebben (een
zelfstandige heeft geen arbeidsgeneeskunde)
1.2) Belangrijkheid van arbeidsgeneeskunde
- De ILO schat dat jaarlijks 2,78 miljoen mensen overlijden als gevolg van arbeidsongevallen en
beroepsziekten, waaronder 340 000 dodelijke ongevallen en naar schatting 2,4 miljoen dodelijke
beroepsziekten (grote aantallen mensen die sterven door arbeidsongevallen)
- In economische termen gaat ongeveer 4% van het jaarlijkse bnp op aan directe en indirecte
kosten van arbeidsongevallen en beroepsziekten
Bij vrouwen zien we dat arbeidsongevallen op de 18 de plaats in het ontstaan van de global burden of
disease
Bij mannen staan arbeidsongevallen op de 11de plaats ( meer mannen hebben gevaarlijke jobs en er
zijn meer mannen aan het werk)
In Europa zijn er minder doden dan internationaal
De arbeidsvoorwaarden en rechten moet goed worden nageleefd
De meeste volwassenen gaan 1/3 van hun leven spenderen op hun werkplek
Je hebt een kans op blootstelling van bepaalde factoren (de meeste mensen staan aan een mix van
deze factoren blootgesteld
- Chemische middelen (bv vloeistoffen, gassen, stof)
- Fysische middelen (bv geluid, vibratie, radiatie)
- Biologische middelen (bv bacteriën, virussen)
- Ergonomische factoren (bv liften, herhaalde bewegingen)
- Psychosociale factoren (bv stress, werkverandering)
Verschil tussen gevaar en risico
- Gevaar = de intrinsieke eigenschap om schade te veroorzaken (bv als je niet aan het gevaarlijke
vat komt, dan gaat er niks gebeuren)
- Risico (bv de persoon opent het vat en er is een risico op gevaar)
1
,1.3)Geschiedenis van arbeidsgeneeskunde
De arbeidsgeneeskunde is gesticht door de Italiaanse arts Bernardino Ramazzini. Zijn werk “De
Morbis Artificum” (= over door arbeid veroorzaakte ziekten), gepubliceerd in 1700, was de eerste
systematische studie naar beroepsziekten
Arbeidsgeneeskunde bestaat al lang als je arbeid verricht, dan heb je beroepsrisico’s
Bernardino heeft bij de anamnese een vraag toegevoegd: “Wat is uw beroep?”
1.4) EU rechtenwet en veiligheid op het werk
- Elk lidstaat bepaalt zelf hoe hij de richtlijn ten uitvoer legt
- Voor personen met een arbeidsovereenkomst, niet voor zelfstandigen
- Arbeidsgeneeskunde bestaat door de wetgeving (want een zelfstandig gaat niet snel een
arbeidsdokter aannemen als dit niet moet)
- Je moet het doen als je 1 werknemer in dienst hebt
- Arbeidsgeneeskunde is verplicht in België: elke werkgever beschikt over een interne
arbeidsgeneeskundige dienst en/of heeft een overeenkomst met een externe
arbeidsgeneeskundige dienst
1.5) Meerdere hoofdrolspelers
Iedereen heeft rechten en plichten
- Overheid en wetgeving
- Werknemers moet instructies volgen van de werkgever
- Werkgevers
en de veiligheidsmaatregelen gebruiken
- Werknemers en vakbonden
- Arbeidsdokters moeten controleren
- Arbeidsdokter
- Jezelf
De werknemer staat centraal en er zijn verschillende disciplines die hem zo gezond en veilig mogelijk
aan het werk willen hebben
1.6) Rol en taken van een arbeidsarts
- Identificatie, beoordeling en beheersing van de risico’s van gezondheidsbedreigingen op het
werk
- Toezicht op de gezondheid van werknemers in verband met het werk
- Bijdragen aan re-integratie op het werk
- Het verzorgen van opleiding en voorlichting (veiligheid en gezondheidsbevordering)
- Het organiseren van eerste hulp
Een arbeidsarts gaat naar de werkplek gaan om te kijken welke risico’s en gevaren er aanwezig zijn +
evalueren en eventueel gaan beheersen (adviezen geven)
Meestal zijn ze bezig met medische onderzoeken
Er zijn in België 580 000 mensen langdurig arbeidsongeschikt
Arbeidsdoktoren moeten ook zorgen dat mensen leren en trainen
- Ze mogen advies geven, maar geen hulpverlenen
2
, 1.7) Preventie
Primaire preventie: methoden om het ontstaan van ziekten te voorkomen (door bv te vaccineren)
o Bv in de algemene gezondheidszorg: het gebruik van condooms ter voorkoming van SOA’s
o Bv in werkomgeving: vaccinatie tegen hepatitis B bij gezondheidswerkers
Secundaire preventie = methoden om ziekten in een vroeg stadium te diagnosticeren en te
behandelen, voordat deze tot aanzienlijke morbiditeit leiden
- We kunnen niet vermijden dat er risico’s en gevaren zijn, maar de impact zo snel mogelijk
opsporen om meer gevallen te vermijden (bv medische onderzoeken, bloedafname)
o Bv algemene gezondheidszorg: een arts die verdachte huidveranderingen controleert, is
een voorbeeld van secundaire preventie van huidkanker
o Bv in werkomgeving: jaarlijks gezondheidstoezicht met biologische monitoring van
werknemers die aan chemische stoffen worden blootgesteld
Tertiaire preventie = methoden om de negatieve gevolgen van ziekte te verminderen door het herstel
van functies en het verminderen van ziekte gerelateerde complicaties
- Proberen iemand terug op de arbeidsmarkt te laten integreren
o Bv in de algemene gezondheidszorg: revalidatieprogramma na een beroerte
o In werkomgeving: een werknemer met beroepsastma overplaatsen naar een functie zonder
blootstelling aan het verantwoordelijke allergeen
1.8) Belgische arbeidsmarkt
Onze bevolking kunnen we verdelen in actieve en inactieve bevolking
- Een kleine helft zou een beroep kunnen uitoefenen
- Een grotere helft is kind of gepensioneerd
Beroepsbevolking = werkenden + werkzoekenden = actieven
- Inactieven zijn bv studenten
Er zijn 5,5 miljoen mensen aan het werken op dit moment
- De meerderheid is loontrekkend (werkt binnen een werkgever)
- 1 miljoen zelfstandigen
- Ongeveer een miljoen ambtenaren
Vergelijking met Europa we doen het minder goed met het aantal werkende mensen, maar de
werkloosheid is minder dan Europa
- We hebben minder inactieven dan Europa, maar minder in de werkloosheid
Werkgelegenheidsgraad Aan het stijgen, maar nog altijd niet voldoende
Activiteitsgraad vooral de mannen, hooggeschoolden, beroepsactieve leeftijd is aan het werk
Werkeloosheid gaat de goede kant op, maar is afhankelijk van de maatschappelijke situatie
3
Arbeidsgeneeskunde is een preventieve geneeskunde
De belangrijkste oorzaken van beroepsziekten zijn fysische agentia (bv lawaai, tillen van lasten en
trillingen)
1) SITUERING
1.1) Wat is arbeidsgeneeskunde
Arbeidsgeneeskunde is het bevorderen en vrijwaren van de hoogste graad van fysieke, mentale en
sociale welzijn van werkers in alle beroepen door het voorkomen van gezondheidsproblemen, het
beheersen van risico’s en het afstemmen van het werk op de mens en de mens op zijn of haar functie
Arbeidsgeneeskunde is niet voor iedereen toegankelijk je moet een werkgever hebben (een
zelfstandige heeft geen arbeidsgeneeskunde)
1.2) Belangrijkheid van arbeidsgeneeskunde
- De ILO schat dat jaarlijks 2,78 miljoen mensen overlijden als gevolg van arbeidsongevallen en
beroepsziekten, waaronder 340 000 dodelijke ongevallen en naar schatting 2,4 miljoen dodelijke
beroepsziekten (grote aantallen mensen die sterven door arbeidsongevallen)
- In economische termen gaat ongeveer 4% van het jaarlijkse bnp op aan directe en indirecte
kosten van arbeidsongevallen en beroepsziekten
Bij vrouwen zien we dat arbeidsongevallen op de 18 de plaats in het ontstaan van de global burden of
disease
Bij mannen staan arbeidsongevallen op de 11de plaats ( meer mannen hebben gevaarlijke jobs en er
zijn meer mannen aan het werk)
In Europa zijn er minder doden dan internationaal
De arbeidsvoorwaarden en rechten moet goed worden nageleefd
De meeste volwassenen gaan 1/3 van hun leven spenderen op hun werkplek
Je hebt een kans op blootstelling van bepaalde factoren (de meeste mensen staan aan een mix van
deze factoren blootgesteld
- Chemische middelen (bv vloeistoffen, gassen, stof)
- Fysische middelen (bv geluid, vibratie, radiatie)
- Biologische middelen (bv bacteriën, virussen)
- Ergonomische factoren (bv liften, herhaalde bewegingen)
- Psychosociale factoren (bv stress, werkverandering)
Verschil tussen gevaar en risico
- Gevaar = de intrinsieke eigenschap om schade te veroorzaken (bv als je niet aan het gevaarlijke
vat komt, dan gaat er niks gebeuren)
- Risico (bv de persoon opent het vat en er is een risico op gevaar)
1
,1.3)Geschiedenis van arbeidsgeneeskunde
De arbeidsgeneeskunde is gesticht door de Italiaanse arts Bernardino Ramazzini. Zijn werk “De
Morbis Artificum” (= over door arbeid veroorzaakte ziekten), gepubliceerd in 1700, was de eerste
systematische studie naar beroepsziekten
Arbeidsgeneeskunde bestaat al lang als je arbeid verricht, dan heb je beroepsrisico’s
Bernardino heeft bij de anamnese een vraag toegevoegd: “Wat is uw beroep?”
1.4) EU rechtenwet en veiligheid op het werk
- Elk lidstaat bepaalt zelf hoe hij de richtlijn ten uitvoer legt
- Voor personen met een arbeidsovereenkomst, niet voor zelfstandigen
- Arbeidsgeneeskunde bestaat door de wetgeving (want een zelfstandig gaat niet snel een
arbeidsdokter aannemen als dit niet moet)
- Je moet het doen als je 1 werknemer in dienst hebt
- Arbeidsgeneeskunde is verplicht in België: elke werkgever beschikt over een interne
arbeidsgeneeskundige dienst en/of heeft een overeenkomst met een externe
arbeidsgeneeskundige dienst
1.5) Meerdere hoofdrolspelers
Iedereen heeft rechten en plichten
- Overheid en wetgeving
- Werknemers moet instructies volgen van de werkgever
- Werkgevers
en de veiligheidsmaatregelen gebruiken
- Werknemers en vakbonden
- Arbeidsdokters moeten controleren
- Arbeidsdokter
- Jezelf
De werknemer staat centraal en er zijn verschillende disciplines die hem zo gezond en veilig mogelijk
aan het werk willen hebben
1.6) Rol en taken van een arbeidsarts
- Identificatie, beoordeling en beheersing van de risico’s van gezondheidsbedreigingen op het
werk
- Toezicht op de gezondheid van werknemers in verband met het werk
- Bijdragen aan re-integratie op het werk
- Het verzorgen van opleiding en voorlichting (veiligheid en gezondheidsbevordering)
- Het organiseren van eerste hulp
Een arbeidsarts gaat naar de werkplek gaan om te kijken welke risico’s en gevaren er aanwezig zijn +
evalueren en eventueel gaan beheersen (adviezen geven)
Meestal zijn ze bezig met medische onderzoeken
Er zijn in België 580 000 mensen langdurig arbeidsongeschikt
Arbeidsdoktoren moeten ook zorgen dat mensen leren en trainen
- Ze mogen advies geven, maar geen hulpverlenen
2
, 1.7) Preventie
Primaire preventie: methoden om het ontstaan van ziekten te voorkomen (door bv te vaccineren)
o Bv in de algemene gezondheidszorg: het gebruik van condooms ter voorkoming van SOA’s
o Bv in werkomgeving: vaccinatie tegen hepatitis B bij gezondheidswerkers
Secundaire preventie = methoden om ziekten in een vroeg stadium te diagnosticeren en te
behandelen, voordat deze tot aanzienlijke morbiditeit leiden
- We kunnen niet vermijden dat er risico’s en gevaren zijn, maar de impact zo snel mogelijk
opsporen om meer gevallen te vermijden (bv medische onderzoeken, bloedafname)
o Bv algemene gezondheidszorg: een arts die verdachte huidveranderingen controleert, is
een voorbeeld van secundaire preventie van huidkanker
o Bv in werkomgeving: jaarlijks gezondheidstoezicht met biologische monitoring van
werknemers die aan chemische stoffen worden blootgesteld
Tertiaire preventie = methoden om de negatieve gevolgen van ziekte te verminderen door het herstel
van functies en het verminderen van ziekte gerelateerde complicaties
- Proberen iemand terug op de arbeidsmarkt te laten integreren
o Bv in de algemene gezondheidszorg: revalidatieprogramma na een beroerte
o In werkomgeving: een werknemer met beroepsastma overplaatsen naar een functie zonder
blootstelling aan het verantwoordelijke allergeen
1.8) Belgische arbeidsmarkt
Onze bevolking kunnen we verdelen in actieve en inactieve bevolking
- Een kleine helft zou een beroep kunnen uitoefenen
- Een grotere helft is kind of gepensioneerd
Beroepsbevolking = werkenden + werkzoekenden = actieven
- Inactieven zijn bv studenten
Er zijn 5,5 miljoen mensen aan het werken op dit moment
- De meerderheid is loontrekkend (werkt binnen een werkgever)
- 1 miljoen zelfstandigen
- Ongeveer een miljoen ambtenaren
Vergelijking met Europa we doen het minder goed met het aantal werkende mensen, maar de
werkloosheid is minder dan Europa
- We hebben minder inactieven dan Europa, maar minder in de werkloosheid
Werkgelegenheidsgraad Aan het stijgen, maar nog altijd niet voldoende
Activiteitsgraad vooral de mannen, hooggeschoolden, beroepsactieve leeftijd is aan het werk
Werkeloosheid gaat de goede kant op, maar is afhankelijk van de maatschappelijke situatie
3
