HC Endocrinologie pathologie
26/09/2025
Pathologie
Pathologie = ziekteleer (ontstaan en verloop) => pathogenese = mechanismen bij
ontstaan ziekte
Ziekte = verstoring van de normale balans van het lichaam (homeostase)
Verschillende mogelijke oorzaken (etiologie):
o Ontsteking/allergie/auto-immuniteit, infectie, nieuwvormingen (kanker), genetische
afwijkingen, (onder)voeding, stress, psychologische oorzaken
Diagnostiek = bepalen van de aard van de ziekte
o Anamnese (lichamelijk onderzoek + bevragen)
o Beeldvorming
o Labo-onderzoek
Beschrijving ziekte:
o Prognose => Wat verwachten we dat er gaat gebeuren (als je niks doet/behandeling)?
o Acuut/chronisch/terminaal
o Remissie (ziekte is weg) / exacerbatie (plotse verergering/opstoot) / recidive
(hervallen)
o Complicatie/restverschijnselen
o Mortaliteit (sterftecijfer) / morbiditeit (hoe erg is de ziekte/hoe beperkend is de ziekte)
o Prevalentie (n gevallen op bepaald moment) / incidentie (n nieuwe gevallen in
bepaalde periode)
Behandeling
o Curatief (genezing) of palliatief (comfortzorg)
o Causaal of symptomatisch
o Medicamenteus
o Niet-medicamenteus
Chirurgie, radiotherapie, psychotherapie, kinesitherapie, voedingsadviezen…
Pathologie bij de zwangere vrouw
o Pre-existentiële pathologie bij zwangerschap (wel/niet gynaecologisch)
o Obstetrische anamnese/ontstaan tijdens zwangerschap – bevalling – kraamperiode
o Verloskundige indicatielijst (VIL)
A) Begeleiding door verloskundige/huisarts (1 e lijn)
B) Overleg (met bv. neuroloog) (1e-2e lijn)
C) Begeleiding door gynaecoloog (2e lijn)
D) Begeleiding baring in ziekenhuis door verloskundige/huisarts (1 e/2e lijn in 2e
lijnsorganisatie)
Algemene principes endocrinologie
Communicatiemiddel met chemische stoffen, klieren geven hormonen af aan bloedbaan of
aan omliggende cellen die effect hebben op andere lichaamscellen.
2 groepen: niet hypothalamus-hypofyse afhankelijke hormonen EN hormonen die wel
gereguleerd worden door hypothalamus-hypofyse-as
Hypothalamus (hersenen) => releasing hormone of zenuwsignaal naar hypofyse
=> trofe- of stimulating hormone gaat via bloedbaan naar doelorgaan dat het definitieve
hormoon gaat afgeven
, HC Endocrinologie pathologie
26/09/2025
Endocrinologische problemen
Overproductie of onderproductie (niet genoeg hormoon / niet goed werkende receptoren)
van hormoon
Niet-functionerende receptoren => targetcellen reageren niet op hormoonstimulatie (bv.
diabetes type II)
Schildklier (glandula thyroidea)
In follikels wordt thyroidhormoon gesecreteerd, dat wordt opgeslagen als “thyroglobuline”
Door TSH (Throid Stimulating Hormone) vanuit hypofyse wordt thyroglobuline omgezet in
T4+T3
Praktisch alle lichaamscellen zijn targetcellen voor thyroidhormoon
Het schildkierhormoon wordt in bloed vervoerd door eiwitten (> 99.5% aan eiwitten
gebonden)
o Thyroxinebindend globuline (TBG)
o Thyroxinebindend pre-albumine (TBPA)
o Albumine
Het kleine vrije deel is in het actieve hormoon dat quasi alle weefsels gaat stimuleren
Na vervoer worden T3 en T4 in de weefsels opgenomen
Voor opbouw van schildklierhormoon is jodium nodig
Jodium is ook een noodzakelijk onderdeel van onze voeding
Jodium en tyrosine (essentieel aminozuur) worden actief vanuit het bloed
via de schildkliercelmembraan de schildklier in getransporteerd
Hyperthyroïdie
Overmaat aan schildklierhormoon (thyrotoxicosis)
Mogelijke symptomen
o Hartkloppingen en tachycardie
o Gewichtsverlies ondanks toegenomen eetlust
o Vermoeidheid
o Kortademigheid bij inspanning
o Vergroting van de schildklier (struma)
o Last van warmte (overmatig transpireren) – warme handen
o Trillende handen en vingers
o Zenuwachtigheid en gejaagdheid
o Spierzwakte
o Menstruatiestoornissen
o Darmklachten, diarree of vaker ontlasting
o Snelle geïrriteerdheid, angst, psychische klachten
o Oogafwijkingen (bij ziekte van Graves)
Ziekte van Graves
Meest voorkomende oorzaak van hyperthyreoïdie
Voornamelijk tussen 25-50j
Komt voor bij 1/35 vrouwen en bij 1/125 mannen
De ziekte van Graves = auto-immuunziekte
o In het lichaam worden antistoffen gemaakt tegen de TSH-receptor
o Deze antistoffen stimuleren de schildklier om extra schildklierhormoon te maken
Oogverschijnselen die bij ziekte van Graves optreden = gevolg van auto-immuunreactie
tegen bindweefselcellen in de oogspieren en oogvet achter het oog
Meest opvallende oogverschijnselen
o Exophtalamus of proptosis (uitpuilende ogen)
o Oogleden kunnen opzwellen door verhoogde druk en verminderde vochtafvoer
(‘wallen’)
o Ogen kunnen branderig zijn en gemakkelijker tranen, omdat ze minder beschermd zijn
26/09/2025
Pathologie
Pathologie = ziekteleer (ontstaan en verloop) => pathogenese = mechanismen bij
ontstaan ziekte
Ziekte = verstoring van de normale balans van het lichaam (homeostase)
Verschillende mogelijke oorzaken (etiologie):
o Ontsteking/allergie/auto-immuniteit, infectie, nieuwvormingen (kanker), genetische
afwijkingen, (onder)voeding, stress, psychologische oorzaken
Diagnostiek = bepalen van de aard van de ziekte
o Anamnese (lichamelijk onderzoek + bevragen)
o Beeldvorming
o Labo-onderzoek
Beschrijving ziekte:
o Prognose => Wat verwachten we dat er gaat gebeuren (als je niks doet/behandeling)?
o Acuut/chronisch/terminaal
o Remissie (ziekte is weg) / exacerbatie (plotse verergering/opstoot) / recidive
(hervallen)
o Complicatie/restverschijnselen
o Mortaliteit (sterftecijfer) / morbiditeit (hoe erg is de ziekte/hoe beperkend is de ziekte)
o Prevalentie (n gevallen op bepaald moment) / incidentie (n nieuwe gevallen in
bepaalde periode)
Behandeling
o Curatief (genezing) of palliatief (comfortzorg)
o Causaal of symptomatisch
o Medicamenteus
o Niet-medicamenteus
Chirurgie, radiotherapie, psychotherapie, kinesitherapie, voedingsadviezen…
Pathologie bij de zwangere vrouw
o Pre-existentiële pathologie bij zwangerschap (wel/niet gynaecologisch)
o Obstetrische anamnese/ontstaan tijdens zwangerschap – bevalling – kraamperiode
o Verloskundige indicatielijst (VIL)
A) Begeleiding door verloskundige/huisarts (1 e lijn)
B) Overleg (met bv. neuroloog) (1e-2e lijn)
C) Begeleiding door gynaecoloog (2e lijn)
D) Begeleiding baring in ziekenhuis door verloskundige/huisarts (1 e/2e lijn in 2e
lijnsorganisatie)
Algemene principes endocrinologie
Communicatiemiddel met chemische stoffen, klieren geven hormonen af aan bloedbaan of
aan omliggende cellen die effect hebben op andere lichaamscellen.
2 groepen: niet hypothalamus-hypofyse afhankelijke hormonen EN hormonen die wel
gereguleerd worden door hypothalamus-hypofyse-as
Hypothalamus (hersenen) => releasing hormone of zenuwsignaal naar hypofyse
=> trofe- of stimulating hormone gaat via bloedbaan naar doelorgaan dat het definitieve
hormoon gaat afgeven
, HC Endocrinologie pathologie
26/09/2025
Endocrinologische problemen
Overproductie of onderproductie (niet genoeg hormoon / niet goed werkende receptoren)
van hormoon
Niet-functionerende receptoren => targetcellen reageren niet op hormoonstimulatie (bv.
diabetes type II)
Schildklier (glandula thyroidea)
In follikels wordt thyroidhormoon gesecreteerd, dat wordt opgeslagen als “thyroglobuline”
Door TSH (Throid Stimulating Hormone) vanuit hypofyse wordt thyroglobuline omgezet in
T4+T3
Praktisch alle lichaamscellen zijn targetcellen voor thyroidhormoon
Het schildkierhormoon wordt in bloed vervoerd door eiwitten (> 99.5% aan eiwitten
gebonden)
o Thyroxinebindend globuline (TBG)
o Thyroxinebindend pre-albumine (TBPA)
o Albumine
Het kleine vrije deel is in het actieve hormoon dat quasi alle weefsels gaat stimuleren
Na vervoer worden T3 en T4 in de weefsels opgenomen
Voor opbouw van schildklierhormoon is jodium nodig
Jodium is ook een noodzakelijk onderdeel van onze voeding
Jodium en tyrosine (essentieel aminozuur) worden actief vanuit het bloed
via de schildkliercelmembraan de schildklier in getransporteerd
Hyperthyroïdie
Overmaat aan schildklierhormoon (thyrotoxicosis)
Mogelijke symptomen
o Hartkloppingen en tachycardie
o Gewichtsverlies ondanks toegenomen eetlust
o Vermoeidheid
o Kortademigheid bij inspanning
o Vergroting van de schildklier (struma)
o Last van warmte (overmatig transpireren) – warme handen
o Trillende handen en vingers
o Zenuwachtigheid en gejaagdheid
o Spierzwakte
o Menstruatiestoornissen
o Darmklachten, diarree of vaker ontlasting
o Snelle geïrriteerdheid, angst, psychische klachten
o Oogafwijkingen (bij ziekte van Graves)
Ziekte van Graves
Meest voorkomende oorzaak van hyperthyreoïdie
Voornamelijk tussen 25-50j
Komt voor bij 1/35 vrouwen en bij 1/125 mannen
De ziekte van Graves = auto-immuunziekte
o In het lichaam worden antistoffen gemaakt tegen de TSH-receptor
o Deze antistoffen stimuleren de schildklier om extra schildklierhormoon te maken
Oogverschijnselen die bij ziekte van Graves optreden = gevolg van auto-immuunreactie
tegen bindweefselcellen in de oogspieren en oogvet achter het oog
Meest opvallende oogverschijnselen
o Exophtalamus of proptosis (uitpuilende ogen)
o Oogleden kunnen opzwellen door verhoogde druk en verminderde vochtafvoer
(‘wallen’)
o Ogen kunnen branderig zijn en gemakkelijker tranen, omdat ze minder beschermd zijn
