Samenvatting Aantekeningen bij het boek 'Wij zijn ons'| Sociologie | RUG

Aantekeningen bij het lezen van het boek: ‘wij zijn ons’

Wij zijn publiek
Iedereen speelt verschillende sociale rollen in het leven, zoals student, vriend, collega of
kind. Bij elke rol horen andere verwachtingen, normen en waarden. Mensen passen hun
gedrag daarom aan de situatie en de groep aan. Ons gedrag is dus niet alleen individueel,
maar ook afhankelijk van de sociale context.

Wij zijn overtuigd
Individuele acties kunnen leiden tot reacties van anderen en zo grote sociale gevolgen
hebben. Dit zie je bijvoorbeeld bij een self-fulfilling prophecy: als veel mensen denken dat
een bank failliet gaat en daarom hun geld opnemen, kan de bank juist door dat gedrag
failliet gaan. Hetzelfde kan gebeuren bij bijvoorbeeld de koers van bitcoin. Gebeurtenissen
kunnen ook onbedoelde externe effecten hebben, zoals hogere gasprijzen die leiden tot
minder gasverbruik. Daartegenover staat de self-denying prophecy: een voorspelling zorgt
ervoor dat mensen juist maatregelen nemen waardoor de voorspelling niet uitkomt, zoals bij
klimaatverandering. Volgens Merton kunnen voorspellingen mensen dus bewuster maken en
hun gedrag beïnvloeden.

Wij zijn schandalig
Normen en regels worden regelmatig overtreden, bijvoorbeeld door doping in de sport of
grensoverschrijdend gedrag. Afwijkend gedrag komt in iedere samenleving voor. Daarom
zijn tegenmacht, sociale controle, kritiek en duidelijke regels belangrijk om misbruik van
macht en normoverschrijdend gedrag tegen te gaan.

Wij zijn het einde
Tradities veranderen voortdurend. Mensen zijn rationeler gaan nadenken en kiezen steeds
vaker zelf hoe zij tradities invullen. Toch blijven rituelen belangrijk, omdat ze zorgen voor
verbondenheid en betekenis. De inhoud van rituelen blijft vaak hetzelfde, maar de vorm
wordt steeds individueler, zoals bij uitvaarten of huwelijken.

Wij zijn speels
Spel is een belangrijk onderdeel van cultuur. Cultuur en spel veranderen voortdurend met de
tijd. Evenementen zoals carnaval of Lowlands kennen eigen regels en normen die
grotendeels door de deelnemers zelf worden gevormd. Spel is daarom veel meer dan alleen
ontspanning; het draagt bij aan sociale verbondenheid, identiteit en cultuur.

Wij zijn online
Sommige instituties, zoals asielzoekerscentra, gevangenissen of kazernes, sluiten mensen
tijdelijk af van de samenleving. Hierdoor kunnen mensen afhankelijk worden van de regels
en de omgeving waarin zij leven. Machtsverschillen kunnen daar worden misbruikt, zoals
bleek uit een bekend gevangenisonderzoek in de Verenigde Staten. Vergelijkbare processen
zie je ook bij ontgroeningen of in het leger. Online zijn mensen eveneens sterk afhankelijk
geworden van digitale netwerken. Hoewel deelname vrijwillig is, hebben sociale media en
online platforms veel invloed op ons gedrag en onze overtuigingen. Vrijwillig gekozen
overtuigingen zijn vaak sterker dan opgelegde overtuigingen.

Wij zijn beschaafd
Vroeger bepaalde de sociale klasse van je ouders grotendeels jouw toekomst. In een
meritocratie zou iemands talent en inzet bepalend moeten zijn voor maatschappelijk succes.
Toch blijft de sociale en culturele achtergrond van ouders veel invloed hebben op onderwijs,
kansen en carrière. Sociale mobiliteit is mogelijk, maar brengt ook onzekerheid met zich
mee: mensen moeten zich aanpassen aan een nieuwe sociale omgeving en nemen vaak
afstand van hun oude klasse.