Algemene ontwikkeling & fysiologie van de vertebraten
P0U83A
Behandelde onderwerpen:
• Ontwikkeling
• Menselijk lichaam & histologie
• Spijsverteringsstelsel
• Excretiestelsel
• Bloedsomploop
• Ademhaling & gasuitwisseling
• Muscoskeletaal stelsel
• Endocrien stelsel
• Zenuwstelsel
,Ontwikkeling
Bevruchting
In alle seksueel-reproducerende dieren → versmelting van mannelijke en vrouwelijke haploïde
gameten (zaadcel & eicel) tot diploïde zygote die ontwikkelt tot embryo:
1) Sperma-penetratie en membraanfusie
2) Eicel-activatie
3) Versmelting van de kernen
Tegenstrijdige vereisten → bevruchting bevorderen & verhinderen van polyspermie (of versmelting met
zaadcel van andere soort)
Sperma-penetratie en membraanfusie
- Zona pellucida
o Deel van beschermende lagen van eieren bij zoogdieren
o Acrosoom van sperma kan hierdoor (dankzij verteringsenzymen) = acrosoomreactie
- Membraanfusie
o Laat spermakern toe om onmiddellijk binnen te dringen in eicel-cytoplasma
o Cytoplasma van beide gameten versmelten
Eicel-activatie
- Membraanfusie triggert activatie door vrijzetten Ca2+ → induceert
veranderingen in ei
- Blockage polyspermie
o Verandering in membraanpotentiaal van het ei
o Verandering in externe eicel-mantel
o Corticale reactie = corticale granulen zetten enzymen vrij
▪ Zona pellucida (zona-reactie) of vitelline-enveloppe zal verharden
▪ Verwijderen van sperma-receptormoleculen op buitenste mantel
- Andere effecten sperma-penetratie
o Triggert eicel om meiose te vervolledigen
o Triggert cytoplasmatische herstructurering
o Veroorzaakt sterke stijging in proteïne-synthese & metabolische activiteit in eicel
Kernfusie
- De haploïde spermacel en haploïde eicelkernen migreren naar elkaar
- Ze versmelten → diploïde kern in zygote gevormd
,Klieving
- Snelle (mitotische) deling van zygote
o Deelt zich in groter aantal kleinere cellen (blastomeren)
o Embryo wordt niet groter!
- Bij veel dieren gekenmerkt door twee uiteinden
o Animale pool = vormt externe weefsels
o Vegetatieve pool = vormt interne weefsels
- Proces
o Eerst zygote
o Morula (vanaf 16-cellig stadium) → dankzij klievingsdelingen
o Blastula → na vorming blastocoel
- Blastomeren
o Buitenste worden verenigd door sterke verstevigingen
o Binnenste pompen Na+ in de intercellulaire ruimtes
▪ Creëert osmotische gradiënt dat water aantrekt
▪ Resulteert in holle bal van cellen (= blastula)
▪ Bevat holte gevuld met vloeistof (= blastocoel)
Gele stipjes = aanwezigheid dooier
hoe meer dooier, hoe trager deling
mens
Klievingspatronen
Zoogdiereieren bevatten weinig dooier en ondergaan holoblastische klieving:
- Vormen blastocyst
o Trofoblast = buitenste laag van cellen
nestelen zich in baarmoederwand – zal deel van placenta vormen
o Blastocoel = centraal met vloeistof gevulde holte
o Binnenste celmassa (ICM)
gelokaliseerd aan één pool – zal ontwikkelend embryo vormen
, Gastrulatie
= proces van een complexe serie van cel-vormveranderingen en cel-bewegingen in de blastula
- Leidt tot basaal lichaamsplan en creëert de drie primaire kiem(cel)lagen:
o Ectoderm – extern = epidermis en zenuwstelsel
o Mesoderm – tussen endoderm en ectoderm
o Endoderm – intern = primitieve darm en afgeleiden
- Cellen aan animale pool delen sneller dan aan vegetatieve pool, waardoor vegetatieve pool
instulpt
o Blastocoel verkleint en vormt blastoporus
o Leidt tot vorming van holte binnenin = archenteron (oerdarm)
o Cellen aan buitenkant vormen ectoderm
o Lagen binnenin vormen endoderm en mesoderm
uit primaire mesenchym cellen
Filopodia = stukjes cytoskelet, zorgt dat cellen kunnen migreren
- Ontstaan mesoderm
o Vorming coeloom (secundaire lichaamsholte) → continue laag mesoderm rond
lichaamsholte
o Pseudocoel (vals coeloom) → mesoderm als dunne laag onder ectoderm (lichaamsholte
niet volledig omgeven door mesoderm)
niet alle organismen hebben dit
mens
P0U83A
Behandelde onderwerpen:
• Ontwikkeling
• Menselijk lichaam & histologie
• Spijsverteringsstelsel
• Excretiestelsel
• Bloedsomploop
• Ademhaling & gasuitwisseling
• Muscoskeletaal stelsel
• Endocrien stelsel
• Zenuwstelsel
,Ontwikkeling
Bevruchting
In alle seksueel-reproducerende dieren → versmelting van mannelijke en vrouwelijke haploïde
gameten (zaadcel & eicel) tot diploïde zygote die ontwikkelt tot embryo:
1) Sperma-penetratie en membraanfusie
2) Eicel-activatie
3) Versmelting van de kernen
Tegenstrijdige vereisten → bevruchting bevorderen & verhinderen van polyspermie (of versmelting met
zaadcel van andere soort)
Sperma-penetratie en membraanfusie
- Zona pellucida
o Deel van beschermende lagen van eieren bij zoogdieren
o Acrosoom van sperma kan hierdoor (dankzij verteringsenzymen) = acrosoomreactie
- Membraanfusie
o Laat spermakern toe om onmiddellijk binnen te dringen in eicel-cytoplasma
o Cytoplasma van beide gameten versmelten
Eicel-activatie
- Membraanfusie triggert activatie door vrijzetten Ca2+ → induceert
veranderingen in ei
- Blockage polyspermie
o Verandering in membraanpotentiaal van het ei
o Verandering in externe eicel-mantel
o Corticale reactie = corticale granulen zetten enzymen vrij
▪ Zona pellucida (zona-reactie) of vitelline-enveloppe zal verharden
▪ Verwijderen van sperma-receptormoleculen op buitenste mantel
- Andere effecten sperma-penetratie
o Triggert eicel om meiose te vervolledigen
o Triggert cytoplasmatische herstructurering
o Veroorzaakt sterke stijging in proteïne-synthese & metabolische activiteit in eicel
Kernfusie
- De haploïde spermacel en haploïde eicelkernen migreren naar elkaar
- Ze versmelten → diploïde kern in zygote gevormd
,Klieving
- Snelle (mitotische) deling van zygote
o Deelt zich in groter aantal kleinere cellen (blastomeren)
o Embryo wordt niet groter!
- Bij veel dieren gekenmerkt door twee uiteinden
o Animale pool = vormt externe weefsels
o Vegetatieve pool = vormt interne weefsels
- Proces
o Eerst zygote
o Morula (vanaf 16-cellig stadium) → dankzij klievingsdelingen
o Blastula → na vorming blastocoel
- Blastomeren
o Buitenste worden verenigd door sterke verstevigingen
o Binnenste pompen Na+ in de intercellulaire ruimtes
▪ Creëert osmotische gradiënt dat water aantrekt
▪ Resulteert in holle bal van cellen (= blastula)
▪ Bevat holte gevuld met vloeistof (= blastocoel)
Gele stipjes = aanwezigheid dooier
hoe meer dooier, hoe trager deling
mens
Klievingspatronen
Zoogdiereieren bevatten weinig dooier en ondergaan holoblastische klieving:
- Vormen blastocyst
o Trofoblast = buitenste laag van cellen
nestelen zich in baarmoederwand – zal deel van placenta vormen
o Blastocoel = centraal met vloeistof gevulde holte
o Binnenste celmassa (ICM)
gelokaliseerd aan één pool – zal ontwikkelend embryo vormen
, Gastrulatie
= proces van een complexe serie van cel-vormveranderingen en cel-bewegingen in de blastula
- Leidt tot basaal lichaamsplan en creëert de drie primaire kiem(cel)lagen:
o Ectoderm – extern = epidermis en zenuwstelsel
o Mesoderm – tussen endoderm en ectoderm
o Endoderm – intern = primitieve darm en afgeleiden
- Cellen aan animale pool delen sneller dan aan vegetatieve pool, waardoor vegetatieve pool
instulpt
o Blastocoel verkleint en vormt blastoporus
o Leidt tot vorming van holte binnenin = archenteron (oerdarm)
o Cellen aan buitenkant vormen ectoderm
o Lagen binnenin vormen endoderm en mesoderm
uit primaire mesenchym cellen
Filopodia = stukjes cytoskelet, zorgt dat cellen kunnen migreren
- Ontstaan mesoderm
o Vorming coeloom (secundaire lichaamsholte) → continue laag mesoderm rond
lichaamsholte
o Pseudocoel (vals coeloom) → mesoderm als dunne laag onder ectoderm (lichaamsholte
niet volledig omgeven door mesoderm)
niet alle organismen hebben dit
mens
