Samenvatting Rechtsfilosofie | 2025/26, hiermee behaalde ik een 20/20

Rechtsfilosofie:

Hc 1:
-Austin= rechtspositivist en beperkt zich daarom tot een neutrale beschrijving
van het positieve recht, houdt zich niet bezig met een morele waardering van het
recht.

Soorten regels:

 Wetten/regels in strikte zin: positief recht: gesteld door politiek
superieure mensen aan politiek ondergeschikte mensen (enkel deze zijn
onderwerp van rechtsgeleerdheid)
 Wetten/regels in algemene zin: deze worden gesteld ter sturing van
het gedrag van een redelijk wezen door een ander redelijk wezen
- Goddelijke wetten (geen positief recht)
- Menselijke wetten (positief recht met positieve moraal)

- Positief recht is het eigenlijke
domein van de
rechtsgeleerdheid (in strikte
zin)
- Moraal: wetten gesteld door
niet-superieur (bv. ouders)
OF
Wetten door publieke opinie:
bestaan door menselijke
opvattingen of overtuiging (bv.
Gewoonterecht &
internationaal recht) (behoort niet tot positief recht volgens A)



-Definitie van wet/regel volgens Austin (bevelstheorie): Een wet is een
algemeen bevel van een soeverein, welk een verplichting oplegt aan zijn
ondergeschikten en is voorzien van een sanctie ingeval van niet-nakoming.

1. Bevel: positief recht als het afkomstig is van een soevereine
wet-/regelgever
- Wens: van een redelijk wezen X dat een ander wezen Y iets zal
doen/nalaten
- Kwaad: dat door X wordt aangedaan door Y als Y niet voldoet aan de wens
van X
- Uitdrukking: van de wens in woorden of andere tekens
2. Soeverein: Een soeverein is een persoon of instantie aan wie het
merendeel van de bevolking de gewoonte heeft te gehoorzamen, maar die
zelf niet hoeft te gehoorzamen aan een hogere macht (De soeverein staat
ook boven de wet)




1

,  Cirkelredenering: Wat is recht? Datgene dat bevolen wordt door de
soeverein. Wie is soeverein? Diegene die door het recht worden
aangewezen als soeverein.
3. Algemeenheid: de bevelen moeten algemeen zijn, moet betrekking
hebben op alle burgers.
4. Relatie superieur-ondergeschikte: superieur heeft de macht
5. Verplichting-sanctie: Sanctie hoeft niet strafrechtelijk te zijn, kan ook
burgerrechtelijk




-Voordelen van de bevelstheorie:

 Hij maakt van recht een neutraal begrip
 Men hoeft geen beroep te doen op criteria en begrippen van het recht zelf

-Nadelen van de bevelstheorie:

 Niet al het recht past in de vorm van een bevel of is voorzien van een
sanctie
 Het hebben of voelen van een juridische verplichting is niet noodzakelijk
hetzelfde als het moeten handelen onder dreiging van een sanctie.
 Het recht is niet altijd te herleiden of te reduceren tot een aanwijsbare
soeverein, waaraan het merendeel van de mensen de gewoonte heeft te
gehoorzamen
 Het uitsluiten van gewoonterecht, internationaal recht en natuurrecht, doet
mogelijk tekort aan wat recht is respectievelijk behoort te zijn.



HC 2:
-Wat is het positivisme (volgens Comte mens begrijpt de wereld
gedurende zijn bestaan in 3 delen):

1. Theologisch stadium:
- Mens verklaart de werkelijkheid door te verwijzen naar een god
- Mens interpreteert het recht als gefungeerd in god (goddelijke
wetten)
2. Filosofisch stadium:
- Mens verklaart werkelijkheid door te verwijzen naar onpersoonlijke,
abstracte begrippen die voor iedereen gelden
- Mens interpreteert het recht als gegrond in abstracte beginselen
(natuurrecht)
3. Positivistisch/wetenschappelijk stadium:
- Mens verklaart de werkelijkheid door te verwijzen naar feiten
- Mens interpreteert het recht als gebaseerd op de wil/macht van de
feitelijke wetgever (positief recht)



2

, -Rechtspositivisme= stroming in de rechtsfilosofie die het gebied van de
rechtswetenschap beperkt tot het zintuiglijk waarneembare/vaststelbare


(Rechts)positivisme gaat uit van:

 Rechtsgeldigheid is afhankelijk van sociale feiten
 Recht en moraal zijn niet noodzakelijk verbonden: komen soms wel
overeen maar is niet noodzakelijk zo. (wat is recht (feitelijk) ≠ wat behoort
recht te zijn (moreel))


-Waarom is bevelstheorie van Austin positivistisch:

- Recht zijn bevelen van de soeverein en inhoudende gedragsregels
- Rechtsgeldigheid wordt bepaald door de feitelijke bron van de wet/regel
niet door de morele waarde van de inhoud ervan
- ‘Wat is recht?’ wordt beantwoord door te verwijzen naar sociale feiten, niet
naar morele waarde

-Inhoud van ‘Sociologie van het recht door Ehrlich’:

 Levend recht= mensen zijn in hoge mate gewoon te handelen volgens
verschillende regels (fatsoen, zeden, moraal, wet…) in verschillende
gemeenschappen (familie, werk, kerk, vereniging, staat…) waar we ons
gewoonlijk aan houden (A noemt dit + moraal)
 Juristenrecht= mensen handelen slechts in beperkte mate volgens de
officiële regels van de staat waar je je pas bewust van wordt op het
moment dat je je er niet aan houdt




-Gelijkenis tussen Ehrlich en Austin:

- Recht beschouwen vanuit een extern perspectief: niet als jurist maar
eens soort socioloog die observeert wat de regels zijn
- Recht bestaat enkel uit gedragsregels: rechtsregels zijn enkel regels die
het handelen gebieden/verbieden

-Verschil tussen Ehrlich en Austin:

- Het geheel van recht omvat niet alleen de officiële/statelijke regels van de
soeverein



3