Samenvatting H6 genetica
• Kankergenetica
o Op zoek naar de Achillespees van de kankercel
o Kanker < krab
o Vooruitgang - overlijdens
▪ Enorm veel vooruitgang in cardiovasculaire aandoeningen, aantal doden is
enorm gezakt
▪ Voor kanker is er niet zo veel veranderd
o Sterftecijfer door kanker
▪ Crude : ruwe sterftecijfer door kanker
▪ Age-standardized: leeftijdscorrigeerd sterftecijfer door kanker → we zitten in
een sterk dalende lijn
▪ 1/3e van de bevolking in België
sterft aan kanker
▪ Bij longkanker is mortaliteit bijna
even hoog als incidentie
• 4 belangrijkste kanker-subgroepen
o Cellen die continu aan het vernieuwen zijn en meer delen → zo mutaties optreden
▪ Hoe actiever de cellen, hoe meer risico op fouten
o Hersentumoren zijn heel zeldzaam want hersencellen delen niet meer
o Carcinomas = kankers van epitheliale oorsprong (long, borst, darm, pancreas, blaas,
prostaat)
o Leukemie (bloedcellen)
o Lymfomen (lymfeknopen)
o Sarcomas (cellen in ondersteunende weefsels- botten en spieren)
,• Kanker overleving: ruimte voor verbetering
o Voor de meeste patiënten is de overleving aan
het verbeteren
o 50% van de patiënten nu overleven > 10 jaar
▪ Is een spectaculaire verbetering!
▪ Enorm afhankelijk van het type kanker
• Klassieke chemotherapie
o Historie
▪ Soldaten die werden blootgesteld aan
mosterdgas hadden te laag
lymfocytengehalte → celdeling stopte
▪ Kan dit helpen bij kanker?
o Mosterdgas
▪ Zorgt voor lager aantal witte bloedcellen
▪ Chlorambucil= eerste afgeleiden van mosterdgas
▪ Behandeling van J.D. met gevorderd lymfoom door Goodman en Gilman met
“stof X” = stikstofmosterd(gas) → lymfoom begon te verkleinen
• Cisplatine, één van de sleutel chemotherapeutica
o Barnett Rosenberg (1965) → tweede uitvinding over chemo
o Spindle-structuur tijdens mitose lijkt op celdeling, lijkt op ijzervijlsel in magnetisch
veld
o Experiment:
▪ E. Coli stopte met delen (maar bleven wel groeien) vanaf hij de stroom
aanzette → zo kankercellen via elektroden doen stoppen met delen
▪ Hij vond niet wat het mechanisme erachter was
▪ Hij ontdekte dat het niets met de stroom te maken had maar met platinum → in
de oplossing vormden zich platinumcomplexen met chlooratomen (o.a. cis-
diamminedichlorideplatinum = cisplatine)
▪ Cisplatine gaat ervoor zorgen dat cellen niet meer kunnen delen omdat het
gaat binden tussen guanine en guanine in het DNA
, • Klassieke chemotherapie: verschillende mechanismen
o Kanker = ongecontroleerde celgroei
▪ Belangrijk om mitose te bestuderen en die te gaan blokkeren
o Topoisomerase inhibitors → zorgen dat DNA niet meer opengaat
o Antimetabolites → zorgen dat er geen nieuwe nucleotides kunnen worden ingebouwd
o Alkylating agents → zorgen dat er geen replicatie meer
gebeurt
o Taxanes → zorgen dat microtubuli niet meer kunnen
depolymeriseren
o Vinca alkaloids → zorgen dat vorming van spoeldraden
verhinderd wordt
• Mechanismen van traditionele chemotherapie
o Deze medicijnen werken op snel delende cellen, waaronder normale weefsels (bijv.
haar, epitheel van het maagdarmkanaal, beenmerg) naast kankercellen
o Alkylerende middelen verstoren de DNA-basenparing, wat leidt tot breuken in de
strengen en het arresteren van DNA-replicatie
o Topoisomerase-remmers voorkomen het ontwinden/ontkrullen van DNA
o Taxanen en vinca-alkaloïden
verstoren de functie van microtubuli
die nodig is voor celdeling
o Antimetabolieten blokkeren de
vorming en het gebruik van
nucleïnezuren die essentieel zijn
voor DNA-replicatie
• Bijwerkingen en resistentie
o Je krijgt liever geen chemotherapie door alle
bijwerkingen
o Kanker kan jaren duren → opstapeling van bepaalde
veranderingen waar soms jaren over kunnen gaan
o Kankercellen worden ook resistent tegen chemo (zijn
willekeurige veranderingen doorheen de evolutie)
• Kankergenetica
o Op zoek naar de Achillespees van de kankercel
o Kanker < krab
o Vooruitgang - overlijdens
▪ Enorm veel vooruitgang in cardiovasculaire aandoeningen, aantal doden is
enorm gezakt
▪ Voor kanker is er niet zo veel veranderd
o Sterftecijfer door kanker
▪ Crude : ruwe sterftecijfer door kanker
▪ Age-standardized: leeftijdscorrigeerd sterftecijfer door kanker → we zitten in
een sterk dalende lijn
▪ 1/3e van de bevolking in België
sterft aan kanker
▪ Bij longkanker is mortaliteit bijna
even hoog als incidentie
• 4 belangrijkste kanker-subgroepen
o Cellen die continu aan het vernieuwen zijn en meer delen → zo mutaties optreden
▪ Hoe actiever de cellen, hoe meer risico op fouten
o Hersentumoren zijn heel zeldzaam want hersencellen delen niet meer
o Carcinomas = kankers van epitheliale oorsprong (long, borst, darm, pancreas, blaas,
prostaat)
o Leukemie (bloedcellen)
o Lymfomen (lymfeknopen)
o Sarcomas (cellen in ondersteunende weefsels- botten en spieren)
,• Kanker overleving: ruimte voor verbetering
o Voor de meeste patiënten is de overleving aan
het verbeteren
o 50% van de patiënten nu overleven > 10 jaar
▪ Is een spectaculaire verbetering!
▪ Enorm afhankelijk van het type kanker
• Klassieke chemotherapie
o Historie
▪ Soldaten die werden blootgesteld aan
mosterdgas hadden te laag
lymfocytengehalte → celdeling stopte
▪ Kan dit helpen bij kanker?
o Mosterdgas
▪ Zorgt voor lager aantal witte bloedcellen
▪ Chlorambucil= eerste afgeleiden van mosterdgas
▪ Behandeling van J.D. met gevorderd lymfoom door Goodman en Gilman met
“stof X” = stikstofmosterd(gas) → lymfoom begon te verkleinen
• Cisplatine, één van de sleutel chemotherapeutica
o Barnett Rosenberg (1965) → tweede uitvinding over chemo
o Spindle-structuur tijdens mitose lijkt op celdeling, lijkt op ijzervijlsel in magnetisch
veld
o Experiment:
▪ E. Coli stopte met delen (maar bleven wel groeien) vanaf hij de stroom
aanzette → zo kankercellen via elektroden doen stoppen met delen
▪ Hij vond niet wat het mechanisme erachter was
▪ Hij ontdekte dat het niets met de stroom te maken had maar met platinum → in
de oplossing vormden zich platinumcomplexen met chlooratomen (o.a. cis-
diamminedichlorideplatinum = cisplatine)
▪ Cisplatine gaat ervoor zorgen dat cellen niet meer kunnen delen omdat het
gaat binden tussen guanine en guanine in het DNA
, • Klassieke chemotherapie: verschillende mechanismen
o Kanker = ongecontroleerde celgroei
▪ Belangrijk om mitose te bestuderen en die te gaan blokkeren
o Topoisomerase inhibitors → zorgen dat DNA niet meer opengaat
o Antimetabolites → zorgen dat er geen nieuwe nucleotides kunnen worden ingebouwd
o Alkylating agents → zorgen dat er geen replicatie meer
gebeurt
o Taxanes → zorgen dat microtubuli niet meer kunnen
depolymeriseren
o Vinca alkaloids → zorgen dat vorming van spoeldraden
verhinderd wordt
• Mechanismen van traditionele chemotherapie
o Deze medicijnen werken op snel delende cellen, waaronder normale weefsels (bijv.
haar, epitheel van het maagdarmkanaal, beenmerg) naast kankercellen
o Alkylerende middelen verstoren de DNA-basenparing, wat leidt tot breuken in de
strengen en het arresteren van DNA-replicatie
o Topoisomerase-remmers voorkomen het ontwinden/ontkrullen van DNA
o Taxanen en vinca-alkaloïden
verstoren de functie van microtubuli
die nodig is voor celdeling
o Antimetabolieten blokkeren de
vorming en het gebruik van
nucleïnezuren die essentieel zijn
voor DNA-replicatie
• Bijwerkingen en resistentie
o Je krijgt liever geen chemotherapie door alle
bijwerkingen
o Kanker kan jaren duren → opstapeling van bepaalde
veranderingen waar soms jaren over kunnen gaan
o Kankercellen worden ook resistent tegen chemo (zijn
willekeurige veranderingen doorheen de evolutie)
