Practicum 1 : reflecteren
,practicum 1 : reflecteren
wat is reflecteren? :
Latijnse woord “reflectere”
→ Letterlijk “ombuigen” of “terugbuigen” van licht of geluid
De professional kijkt als het ware in een spiegel en ziet zichzelf en zijn
ervaringen vanuit de positie van een buitenstaander. Hierdoor kan je alle aspecten van jezelf
bekijken.
definitie : Reflecteren is terugblikken op een ervaring (denken, voelen, willen en handelen),
evenals op de context waarin deze plaatsvindt, je bewust worden van die ervaring en deze
verbinden aan bestaande kennis, er betekenis aan verlenen en daarvan leren.
Geenen 2017
Bewustwording:
- “Tacit knowledge” of “verborgen kennis” of "Fingerspitzengefühl" of "intuïtie"
- Veel van ons handelen is onbewust. Het gaat erom bewust te worden van zowel
handelen als van de gedachten, gevoelens en intenties waarop dit gebaseerd is.
Betekenisverlening:
1. Verbinding leggen met:
- Kennis uit theorieën (opleidingsprogramma; thema’s uit de lessen PPO of andere
vakken)
- Kennis uit de werkpraktijk (programma’s, modellen, methoden, richtlijnen)
2. Vervolgens verleen je er een betekenis aan:
- Enerzijds vanuit een professionele invalshoek (de concrete werksituatie)
- Anderzijds vanuit jouw persoonlijke invalshoek (wat je raakt, zegt iets over jezelf)
→ Alle betekenissen & verbindingen met bestaande kennis integreren tot nieuw handelen
= persoonlijke en professionele ontwikkeling
, Elke ervaring omvat een:
- handelingsaspect (handelen)
- cognitief aspect (denken)
- emotioneel aspect (voelen)
- motivationeel aspect (willen)
→ in staat als mens om in die niveaus te schuiven, reflectie
op al die levels = de lift
De context: wie, wat, waar, wanneer, hoe... Andere context, andere ervaring, andere
inzichten
Reflecteren op je handelen als professional:
- Ervaringen in de praktijk (stage, studentenjob, werkplek)
- Ervaringen die je opdoet als student (vakken, klasgroep)
- Maar ook andere betekenisvolle ervaringen (persoonlijk leven, vriendengroep,
jeugdbeweging, sportclub,…)
Deze ervaringen via het reflectieproces relateren aan het beroep van psychologisch
consulent.
→ uitgangspunt PPO : persoonlijke en professionele ontwikkeling staan niet los van de
(relationele) context
De relationele context:
- Micro-niveau : de personen rondom jou
- Meso-niveau : de instituten rondom jou
- Macro-niveau : de samenleving waarin je leeft
wat is reflecteren niet? :
- wanneer de lift blijft hangen op 1 verdieping
- Piekeren en ‘blijven trappelen’
→ We bekijken en analyseren de situatie kritisch met als doel (a) onszelf te begrijpen en/of
(b) ons handelen aan te passen
→ Het brengt ons dus ‘vooruit’ en we gaan niet nutteloos dezelfde situatie blijvend
overdenken
→ Reflecteren = constructief
, - Nadenken hoe anderen het ‘hadden moeten doen’
→ Context is belangrijk en nemen we zeker mee in onze reflectie
→ We gaan echter naar onszelf kijken: wat is mijn aandeel? Wat kan ik doen met de context
zoals deze voor mij staat? Waarom hindert de context mij? Kan ik iets veranderen aan de
context? Of niet – en hoe ga ik daar dan mee om?
- Een ‘opiniestuk’
→ Meningen geven over bepaalde thema’s, met de focus op wat je vindt van een bepaald
onderwerp, zonder het te koppelen aan je reflectie over jezelf
de winst van leren reflecteren :
hulpmiddelen bij reflecteren :
contact maken met een ervaring
- Reflectief schrijven in logboeken of op weblogs
- Een beeld- of geluidsopname maken
- Tekenen
- Rollenspel
- Verhalen vertellen
- beeld je in
- Een spel spelen: Caleidoscopia, Diversiteitskaarten, Gevoelswereldspel,
Kennismakingsspel, Kwaliteitenspel, Kernkwadrantenspel, Onomatopee, Stel je eens
voor!
Kernreflectiemodel van Korthagen :
wat :
- Reflectiemodel op handelen
- Cyclisch
- Bestaande uit 5 stappen
,practicum 1 : reflecteren
wat is reflecteren? :
Latijnse woord “reflectere”
→ Letterlijk “ombuigen” of “terugbuigen” van licht of geluid
De professional kijkt als het ware in een spiegel en ziet zichzelf en zijn
ervaringen vanuit de positie van een buitenstaander. Hierdoor kan je alle aspecten van jezelf
bekijken.
definitie : Reflecteren is terugblikken op een ervaring (denken, voelen, willen en handelen),
evenals op de context waarin deze plaatsvindt, je bewust worden van die ervaring en deze
verbinden aan bestaande kennis, er betekenis aan verlenen en daarvan leren.
Geenen 2017
Bewustwording:
- “Tacit knowledge” of “verborgen kennis” of "Fingerspitzengefühl" of "intuïtie"
- Veel van ons handelen is onbewust. Het gaat erom bewust te worden van zowel
handelen als van de gedachten, gevoelens en intenties waarop dit gebaseerd is.
Betekenisverlening:
1. Verbinding leggen met:
- Kennis uit theorieën (opleidingsprogramma; thema’s uit de lessen PPO of andere
vakken)
- Kennis uit de werkpraktijk (programma’s, modellen, methoden, richtlijnen)
2. Vervolgens verleen je er een betekenis aan:
- Enerzijds vanuit een professionele invalshoek (de concrete werksituatie)
- Anderzijds vanuit jouw persoonlijke invalshoek (wat je raakt, zegt iets over jezelf)
→ Alle betekenissen & verbindingen met bestaande kennis integreren tot nieuw handelen
= persoonlijke en professionele ontwikkeling
, Elke ervaring omvat een:
- handelingsaspect (handelen)
- cognitief aspect (denken)
- emotioneel aspect (voelen)
- motivationeel aspect (willen)
→ in staat als mens om in die niveaus te schuiven, reflectie
op al die levels = de lift
De context: wie, wat, waar, wanneer, hoe... Andere context, andere ervaring, andere
inzichten
Reflecteren op je handelen als professional:
- Ervaringen in de praktijk (stage, studentenjob, werkplek)
- Ervaringen die je opdoet als student (vakken, klasgroep)
- Maar ook andere betekenisvolle ervaringen (persoonlijk leven, vriendengroep,
jeugdbeweging, sportclub,…)
Deze ervaringen via het reflectieproces relateren aan het beroep van psychologisch
consulent.
→ uitgangspunt PPO : persoonlijke en professionele ontwikkeling staan niet los van de
(relationele) context
De relationele context:
- Micro-niveau : de personen rondom jou
- Meso-niveau : de instituten rondom jou
- Macro-niveau : de samenleving waarin je leeft
wat is reflecteren niet? :
- wanneer de lift blijft hangen op 1 verdieping
- Piekeren en ‘blijven trappelen’
→ We bekijken en analyseren de situatie kritisch met als doel (a) onszelf te begrijpen en/of
(b) ons handelen aan te passen
→ Het brengt ons dus ‘vooruit’ en we gaan niet nutteloos dezelfde situatie blijvend
overdenken
→ Reflecteren = constructief
, - Nadenken hoe anderen het ‘hadden moeten doen’
→ Context is belangrijk en nemen we zeker mee in onze reflectie
→ We gaan echter naar onszelf kijken: wat is mijn aandeel? Wat kan ik doen met de context
zoals deze voor mij staat? Waarom hindert de context mij? Kan ik iets veranderen aan de
context? Of niet – en hoe ga ik daar dan mee om?
- Een ‘opiniestuk’
→ Meningen geven over bepaalde thema’s, met de focus op wat je vindt van een bepaald
onderwerp, zonder het te koppelen aan je reflectie over jezelf
de winst van leren reflecteren :
hulpmiddelen bij reflecteren :
contact maken met een ervaring
- Reflectief schrijven in logboeken of op weblogs
- Een beeld- of geluidsopname maken
- Tekenen
- Rollenspel
- Verhalen vertellen
- beeld je in
- Een spel spelen: Caleidoscopia, Diversiteitskaarten, Gevoelswereldspel,
Kennismakingsspel, Kwaliteitenspel, Kernkwadrantenspel, Onomatopee, Stel je eens
voor!
Kernreflectiemodel van Korthagen :
wat :
- Reflectiemodel op handelen
- Cyclisch
- Bestaande uit 5 stappen
