BORDELINE SAMENVATTINGSKAART PERSOONLIJKHEIDSPROBLEMATIEK
Criteria volgens DSM-5: Een pervasief patroon van instabiliteit van de
interpersoonlijke relaties, het zelfbeeld en van affecten en duidelijke
impulsiviteit beginnend op jongvolwassen leeftijd, zoals dat tot uiting komt in PERSOONLIJKHEIDSSTOORNISSEN + KENMERKEN
bijvoorbeeld verwoede pogingen om verlating te voorkomen; instabiele en Er wordt van een persoonlijkheidsstoornis gesproken wanneer deze habituele manieren
intense interpersoonlijke relaties; identiteitsproblemen; impulsiviteit die in van reageren leiden tot significante klachten bij patiënt zelf bij anderen, of tot
potentie de patiënt zelf kan schaden; recidiverende suïcidale gedragen of maatschappelijk disfunctioneren.
automutilaties; affectieve instabiliteit; een chronisch gevoel van leegte; Persoonlijkheidsstoornissen beginnen in de adolescentie of op jongvolwassen leeftijd.
inadequate, intense woede; een voorbijgaande, stressgerelateerde paranoïde De ontwikkeling wordt bepaald door het samengaan van een genetische aanleg met
ideeën of ernstige dissociatieve symptomen. omgevingsfactoren zoals emotionele / fysieke verwaarlozing waardoor de cognitieve-
affectieve ontwikkeling verstoord raakt. Bij ouder worden neemt de scherpte van de
Hadden vaak als kind een heftig temperament, waardoor een negatieve pathologische persoonlijkheidskenmerken af; mogelijk door intrinsieke,
interactie met de ouders is ontstaan. Daarnaast blijkt dat een groot deel in de neurobiologische veranderingen en maturiteit van de persoonlijkheid; waardoor minder
VG te zijn fysiek of seksueel mishandelt/misbruikt. Verondersteld wordt dat dit temperament.
bijdraagt aan het ontstaan. Suïcide pogingen en automutilatie komen vaak voor
gaat mogelijk samen met een disfunctie van het endogene opiodensysteem, Somatische aandoeningen die persoonlijkheidsveranderingen kunnen veroorzaken:
met verandering in pijnperceptie en emotionele disregulatie. De CVA, encefalitis, epilepsie, hersentumor, meningitis, Huntington, Addison,
zelfdestructiviteit is ook duidelijk is patroon; opleidingen (net) niet afmaken, een Hyperthyreoïdie, Lupus, loodvergiftiging
op zich passende baan laten mislukken, een relatie met redelijke stabiele en
betrouwbare partners te verbreken omdat zij deze partner als ‘te saai’ ervaren. Etiopathogenese
Big-Five model: persoonlijkheid wordt getypeerd van
normaal tot pathologisch, op vijf dimensies
Klinisch redeneren; persoonlijkheidsstoornissen 1. Openheid
1. Koppig lijstjes, regeltjes, zuinig, perfectionisme Obsessieve, compulsieve 2. Conscientieusheid (nauwkeurigheid)
p.stoornis (C)
3. Extraversie
2. Staat graag in belangstelling
4. Altruïsme (verdraagzaamheid)
a. Arrogant, succesvol en uniek menen te zijn Narcistische p.stoornis
(B)
5. Neuroticisme (emotionele stabiliteit)
b. Verleidend gedrag, overdreven, beïnvloedbaar Theatrale p.stoornis
(B) Criteria
3. Contactangst snel afgewezen voelen, geremd, negatief zelfbeeld - Duurzaam patroon afwijkend gedrag
ontwijkende p.stoornis (C) o 1. Cognitie (manier waarnemen),
4. Contactangst én geen naaste vrienden wanen, excentriek denken/spreken 2. affect (intensiteit, labiliteit),
Algemene criteria naar de DSM 5
Schizotypisch (A) 3. sociaal/interpersoonlijk functioneren,
a. Duurzaam patroon van innerlijke
4. impulsiviteit
5. Geen naaste vrienden veel alleen, kil, afstandelijk, geen soc.contacten ervaringen en gedragen dat
schizoïde p.stoornis (A) - Binnen cultuur afwijkend duidelijk afwijkend van wat binnen
6. Paranoïde - Zorgt voor belangrijk mate van lijdensdruk in ADL de cultuur van betrokkene wordt
- Stabiel en van lange duur verwacht.
Cluster A worden algemeen omschreven als: excentriek, vreemd en - Leeftijd 18+ b. Duurzaam patroon is inflexibel en
zonderling - Niet tgv andere psychiatrische stoornis komt tot uiting in een breed scala
- Plaats testonderzoek en visie betrokkenen van persoonlijke en sociale
Klachten / persoonlijkheidstrekken Passend bij
interacties
Achterdochtig, prikkelbaar, snel gekwetst, rancuneus = Paranoïde
c. Het duurzame patroon
haatdragend Belemmering diagnostiek veroorzaakt significante
Afstandelijk, gesloten, weinig sociale contacten, solitair = Schizoïde * - Klinische stoornis maskeert persoonlijkheidstrekkenlijdensdruk of beperkingen in het
alleen Kluizenaar - Klinische stoornis verergert persoonlijkheidstrekkensociale of beroepsmatig
Excentriek, zonderling, vreemde spraak, eigenaardige Schizotypisch * - Overlap symptomatologie functioneren
denkbeelden Kruidenvrouwtje
Cluster B worden algemeen omschreven als: dramatisch en impulsief Behandeling
Klachten / persoonlijkheidstrekken Passend bij
1e keuze is psychotherapie, vaak langdurig en intensief.
Onbetrouwbaar, leugenachtig, impulsief, agressief, Anti-sociale
Dit kan zowel via psychodynamische, de clientgerichte of de cognitieve
gewetenloos
Onbeheerst, impulsief, overmatig idealiserend of afwijzend Bordeline gedragstherapie (groep/individueel).
(bepaalde specifiekere voorbeelden zijn bijvoorbeeld. DGT; dialectische gedragstherapie, MBT;
Theatraal, aandacht vragend, hyper-emotie, oppervlakkig Histrionische
mentalization-based therapie, TPF; transference-focused psychotherapie, SFT; schema-focused
maar veel relaties
therapie)
Arrogant, hooghartig, met grootheidsgedachten Narcistische
Cluster C / persoonlijkheidstrekken
Klachten worden algemeen omschreven als: angstig, bang en
Passend bijvermijdend
Criteria volgens DSM-5: Een pervasief patroon van instabiliteit van de
interpersoonlijke relaties, het zelfbeeld en van affecten en duidelijke
impulsiviteit beginnend op jongvolwassen leeftijd, zoals dat tot uiting komt in PERSOONLIJKHEIDSSTOORNISSEN + KENMERKEN
bijvoorbeeld verwoede pogingen om verlating te voorkomen; instabiele en Er wordt van een persoonlijkheidsstoornis gesproken wanneer deze habituele manieren
intense interpersoonlijke relaties; identiteitsproblemen; impulsiviteit die in van reageren leiden tot significante klachten bij patiënt zelf bij anderen, of tot
potentie de patiënt zelf kan schaden; recidiverende suïcidale gedragen of maatschappelijk disfunctioneren.
automutilaties; affectieve instabiliteit; een chronisch gevoel van leegte; Persoonlijkheidsstoornissen beginnen in de adolescentie of op jongvolwassen leeftijd.
inadequate, intense woede; een voorbijgaande, stressgerelateerde paranoïde De ontwikkeling wordt bepaald door het samengaan van een genetische aanleg met
ideeën of ernstige dissociatieve symptomen. omgevingsfactoren zoals emotionele / fysieke verwaarlozing waardoor de cognitieve-
affectieve ontwikkeling verstoord raakt. Bij ouder worden neemt de scherpte van de
Hadden vaak als kind een heftig temperament, waardoor een negatieve pathologische persoonlijkheidskenmerken af; mogelijk door intrinsieke,
interactie met de ouders is ontstaan. Daarnaast blijkt dat een groot deel in de neurobiologische veranderingen en maturiteit van de persoonlijkheid; waardoor minder
VG te zijn fysiek of seksueel mishandelt/misbruikt. Verondersteld wordt dat dit temperament.
bijdraagt aan het ontstaan. Suïcide pogingen en automutilatie komen vaak voor
gaat mogelijk samen met een disfunctie van het endogene opiodensysteem, Somatische aandoeningen die persoonlijkheidsveranderingen kunnen veroorzaken:
met verandering in pijnperceptie en emotionele disregulatie. De CVA, encefalitis, epilepsie, hersentumor, meningitis, Huntington, Addison,
zelfdestructiviteit is ook duidelijk is patroon; opleidingen (net) niet afmaken, een Hyperthyreoïdie, Lupus, loodvergiftiging
op zich passende baan laten mislukken, een relatie met redelijke stabiele en
betrouwbare partners te verbreken omdat zij deze partner als ‘te saai’ ervaren. Etiopathogenese
Big-Five model: persoonlijkheid wordt getypeerd van
normaal tot pathologisch, op vijf dimensies
Klinisch redeneren; persoonlijkheidsstoornissen 1. Openheid
1. Koppig lijstjes, regeltjes, zuinig, perfectionisme Obsessieve, compulsieve 2. Conscientieusheid (nauwkeurigheid)
p.stoornis (C)
3. Extraversie
2. Staat graag in belangstelling
4. Altruïsme (verdraagzaamheid)
a. Arrogant, succesvol en uniek menen te zijn Narcistische p.stoornis
(B)
5. Neuroticisme (emotionele stabiliteit)
b. Verleidend gedrag, overdreven, beïnvloedbaar Theatrale p.stoornis
(B) Criteria
3. Contactangst snel afgewezen voelen, geremd, negatief zelfbeeld - Duurzaam patroon afwijkend gedrag
ontwijkende p.stoornis (C) o 1. Cognitie (manier waarnemen),
4. Contactangst én geen naaste vrienden wanen, excentriek denken/spreken 2. affect (intensiteit, labiliteit),
Algemene criteria naar de DSM 5
Schizotypisch (A) 3. sociaal/interpersoonlijk functioneren,
a. Duurzaam patroon van innerlijke
4. impulsiviteit
5. Geen naaste vrienden veel alleen, kil, afstandelijk, geen soc.contacten ervaringen en gedragen dat
schizoïde p.stoornis (A) - Binnen cultuur afwijkend duidelijk afwijkend van wat binnen
6. Paranoïde - Zorgt voor belangrijk mate van lijdensdruk in ADL de cultuur van betrokkene wordt
- Stabiel en van lange duur verwacht.
Cluster A worden algemeen omschreven als: excentriek, vreemd en - Leeftijd 18+ b. Duurzaam patroon is inflexibel en
zonderling - Niet tgv andere psychiatrische stoornis komt tot uiting in een breed scala
- Plaats testonderzoek en visie betrokkenen van persoonlijke en sociale
Klachten / persoonlijkheidstrekken Passend bij
interacties
Achterdochtig, prikkelbaar, snel gekwetst, rancuneus = Paranoïde
c. Het duurzame patroon
haatdragend Belemmering diagnostiek veroorzaakt significante
Afstandelijk, gesloten, weinig sociale contacten, solitair = Schizoïde * - Klinische stoornis maskeert persoonlijkheidstrekkenlijdensdruk of beperkingen in het
alleen Kluizenaar - Klinische stoornis verergert persoonlijkheidstrekkensociale of beroepsmatig
Excentriek, zonderling, vreemde spraak, eigenaardige Schizotypisch * - Overlap symptomatologie functioneren
denkbeelden Kruidenvrouwtje
Cluster B worden algemeen omschreven als: dramatisch en impulsief Behandeling
Klachten / persoonlijkheidstrekken Passend bij
1e keuze is psychotherapie, vaak langdurig en intensief.
Onbetrouwbaar, leugenachtig, impulsief, agressief, Anti-sociale
Dit kan zowel via psychodynamische, de clientgerichte of de cognitieve
gewetenloos
Onbeheerst, impulsief, overmatig idealiserend of afwijzend Bordeline gedragstherapie (groep/individueel).
(bepaalde specifiekere voorbeelden zijn bijvoorbeeld. DGT; dialectische gedragstherapie, MBT;
Theatraal, aandacht vragend, hyper-emotie, oppervlakkig Histrionische
mentalization-based therapie, TPF; transference-focused psychotherapie, SFT; schema-focused
maar veel relaties
therapie)
Arrogant, hooghartig, met grootheidsgedachten Narcistische
Cluster C / persoonlijkheidstrekken
Klachten worden algemeen omschreven als: angstig, bang en
Passend bijvermijdend
