BANK- EN FINANCIEWEZEN
INHOUDSOPGAVE
1. De Belgische financiële sector ................................................................................................................. 3
1.1 instellingen ............................................................................................................................................. 3
1.1.1 Kredietinstellingen ........................................................................................................................ 3
1.1.2 Particiaptiemaatschappijen........................................................................................................... 9
1.1.3 Beleggingsondernemingen............................................................................................................ 9
1.1.4 Institutionele beleggers ................................................................................................................ 9
1.2 Toezicht .................................................................................................................................................. 9
1.2.1 Monetaire overheid ...................................................................................................................... 9
2. Enkelvoudige en samengestelde interest .............................................................................................. 12
2.1 Basisbegrippen ..................................................................................................................................... 12
2.2 Enkelvoudige interest ........................................................................................................................... 12
2.2.1 Praktijkvoorbeelden enkelvoudige interestberekening .............................................................. 12
2.3 Samengestelde interest........................................................................................................................ 13
2.4 Praktijkvoorbeelden ........................................................................................................................ 13
2.5 Meer dan één kapitalisatie of interestbetaling per jaar ...................................................................... 14
2.6 Toepassingen ....................................................................................................................................... 14
2.6.1 Obligaties .................................................................................................................................... 14
2.6.2 Aandelen en rendement ............................................................................................................. 15
2.7 Netto Actuele Waarde (NAW / NPV) ............................................................................................... 16
3. Start to invest ....................................................................................................................................... 17
3.1 Liquide buffer ....................................................................................................................................... 17
3.2 Beleggen = hopen op waardestijging ................................................................................................... 17
3.3 MIFID II................................................................................................................................................. 17
3.4 BELEGGINGSPROFIEL ........................................................................................................................... 18
3.4.1 Know your customer ................................................................................................................... 18
3.4.2 Inform your customer ................................................................................................................. 19
3.4.3 Vrije concurrentie ....................................................................................................................... 19
3.5 Producten vergelijken .......................................................................................................................... 20
3.6 Beleggen: doe je het met je bank of zelf? ............................................................................................ 20
3.7 Beleggingsfondsen ............................................................................................................................... 21
3.8 Pensioensparen .................................................................................................................................... 21
3.9 Obligaties ............................................................................................................................................. 22
3.10 Aandelen .............................................................................................................................................. 22
3.10.1 Invloed van kosten en taksen ...................................................................................................... 22
, 3.11 ETF’s (Exchange Traded Funds) ............................................................................................................ 23
3.11.1 Actief beleggen ó passief beleggen (indexbeleggen) ................................................................ 23
3.12 Alternatieven ....................................................................................................................................... 23
3.12.1 Invloed kosten rendement .......................................................................................................... 23
4. Return .................................................................................................................................................. 24
4.1 Return ó rendement ........................................................................................................................... 24
4.2 Kapitalisatie (samengestelde interest)................................................................................................. 24
4.3 Historische returns ............................................................................................................................... 24
4.4 Backtesting .......................................................................................................................................... 25
4.5 Beurscrisissen ....................................................................................................................................... 25
5. Annuïteiten .......................................................................................................................................... 27
5.1 Wat is een annuïteit? ........................................................................................................................... 27
5.2 AW van een annuïteit .......................................................................................................................... 27
5.2.1 Dadelijk ingaande annuïteit ........................................................................................................ 27
5.2.2 Schuiven met annuïteiten ........................................................................................................... 28
5.2.3 Perpetuïteit ................................................................................................................................. 28
5.2.4 Meerdere betalingen per jaar ..................................................................................................... 28
5.3 Slotwaarde (SW) van een annuïteit ..................................................................................................... 28
5.3.1 Dadelijk ingaande annuïteit ........................................................................................................ 28
5.3.2 Schuiven met slotwaarden .......................................................................................................... 29
5.3.3 Meerdere betalingen per jaar ..................................................................................................... 29
6. Leningen ............................................................................................................................................... 30
6.1 Algemene theorie ................................................................................................................................. 30
6.1.1 Soorten leningen ......................................................................................................................... 30
6.1.2 Grondbeginsel bij constante annuïteit ........................................................................................ 30
6.1.3 Formules voor lening met constante A ....................................................................................... 30
6.2 Kredieten aan particulieren.................................................................................................................. 30
6.2.1 Verbruikerskrediet ...................................................................................................................... 30
6.2.2 Hypothecair krediet .................................................................................................................... 31
, 1. DE BELGISCHE FINANCIËLE SECTOR
1.1 INSTELLINGEN
Financiële sector = iedere instelling die een beroep doet op het spaarwezen en/ of zorgt voor de
financiering van de ondernemingen en/ of fungeert als tussenpersoon tussen het spaarwezen en de
kredietnemers
Wie behoort ertoe?
- KI (banken)
- Participatiemaatschappijen
- Beleggingsondernemingen
- Institutionele beleggers
1.1.1 KREDIETINSTELLINGEN
KI = in ontvangst nemen van deposito’s + verstrekken van leningen
KI = Belgische of buitenlandse onderneming, waarvan de werkzaamheden bestaan in het van het
publiek in ontvangst nemen van deposito’s (gelden op zichtrekeningen, spaarrekeningen) of van
andere terugbetaalbare gelden (zoals kasbons) en het verlenen van kredieten voor eigen rekening.
ð Essentie van wat een bank/ KI wil gaan doen
Traditionele taak van de bank
- Intermediatiefunctie = geld van spaarders omzetten in kredieten aan ontleners
o Consumentenkrediet = tv
o Hypothecaire krediet = woning
o Investeringskrediet
- Balansactiviteiten
o Kredieten zorgen voor inkomsten
o Deposito’s voor kosten
BALANS ONDERNEMING BALANS BANK
Actief (bezittingen): Actief (bezittingen van de bank):
- Vaste activa: gebouwen, - De kredieten die ze verstrekt (woonkredieten,
machines, installaties … consumentenkredieten …).
- Vlottende activa: voorraden, - Beleggingen (obligaties, effecten).
handelsvorderingen, cash … - Reserves bij de centrale bank.
Passief (financiering): Passief (financiering van de bank):
- Eigen vermogen (kapitaal + - Spaardeposito’s en zichtrekeningen van
reserves). klanten.
- Schulden (leningen bij banken, - Schulden aan andere banken of de centrale
leveranciersschulden …). bank.
- Eigen vermogen.
Een onderneming gebruikt geld om Een bank leent geld in van spaarders (passief) en zet
middelen/productiemiddelen te kopen dat geld uit in de vorm van kredieten (actief).
waarmee ze waarde creëert. Dus wat voor de onderneming een schuld is (lening),
De schulden staan aan de passiefkant: de staat bij de bank net aan de actiefzijde als een
onderneming leent van de bank. bezitting.
, Bank = tussenpersoon van mensen die te veel geld hebben en andere mensen die geld nodig hebben
- Winst van bank zit tussen je betaalt 1% (spaarrekening) en krijgt 10% bij negatief saldo
- 3,1% voor woonkredieten <-> 8% consumentenkrediet
o Huis is veilig als hypotheek (risico is kleiner) à risicoanalyse maken
o Als je niet terugbetaald dan verkoopt de bank jouw huis
o Huisprijzen blijven min of meer constant of stijgen vooral dus banken maken zich hier
minder zorgen over
o Bij een consumentenkrediet gaat het om kleinere bedragen en de waarden van deze
spullen zijn ook lager. Dus als je deze niet terugbetaalt krijgt de bank minder
WOONKREDIET CONSUMENTENKREDIET
Doel: Financiering van onroerend goed (bv. Doel: Aankoop van roerende goederen of
aankoop van een huis of appartement, bouwen, diensten (bv. auto, meubels, reis, elektro) of
grote renovatie). persoonlijke doeleinden (bv. lening op
afbetaling).
Bedrag: Meestal grote sommen geld (tientallen
tot honderden duizenden euro’s). Bedrag: Relatief kleiner (enkele honderden tot
tienduizenden euro’s).
Looptijd: Lang (vaak 10 tot 30 jaar).
Looptijd: Korter (meestal van enkele maanden
Waarborg: Vaak gekoppeld aan een hypotheek tot max. 10 jaar).
op het pand → de bank heeft zekerheid.
Waarborg: Geen hypotheek nodig; vaak enkel op
Rentevoet: Lager dan bij een basis van je inkomen/financiële situatie.
consumentenkrediet, omdat er een waarborg is. Rentevoet: Hoger dan bij een woonkrediet,
Fiscaal voordeel: Soms recht op omdat er minder zekerheid is voor de bank.
belastingverminderingen (afhankelijk van
wetgeving en tijdstip). Fiscaal voordeel: Geen.
VERSTANDIG?
Wanneer verstandig Wanneer verstandig
- Als je een woning koopt of bouwt en je - Voor een noodzakelijke uitgave die je
eigen spaargeld niet voldoende is. niet ineens kunt betalen (bv. auto om
- Omdat huizen duur zijn, is lenen bijna naar je werk te gaan).
onvermijdelijk. - Als je het krediet op korte termijn en
- De rentevoet is relatief laag, en de planmatig kan terugbetalen.
lening kan gespreid worden over vele
jaren. Risico’s/ aandachtspunten
- Het geld gaat naar een investering die • Rentevoeten liggen veel hoger dan bij
(meestal) zijn waarde behoudt of stijgt. woonkredieten.
• Je leent voor iets dat in waarde daalt
Risico’s/ aandachtspunten (bv. auto, meubels).
- Het is een langdurige financiële • Op lange termijn betaal je vaak meer
verplichting (20–30 jaar). dan het product waard is.
- Je moet zeker zijn dat je de maandlasten • Voor luxe-aankopen of impulsaankopen
aankunt, ook bij veranderende is het meestal onverstandig.
omstandigheden (bv. rente, werk,
gezin).
- Als je niet betaalt, kan de bank je
woning opeisen.
INHOUDSOPGAVE
1. De Belgische financiële sector ................................................................................................................. 3
1.1 instellingen ............................................................................................................................................. 3
1.1.1 Kredietinstellingen ........................................................................................................................ 3
1.1.2 Particiaptiemaatschappijen........................................................................................................... 9
1.1.3 Beleggingsondernemingen............................................................................................................ 9
1.1.4 Institutionele beleggers ................................................................................................................ 9
1.2 Toezicht .................................................................................................................................................. 9
1.2.1 Monetaire overheid ...................................................................................................................... 9
2. Enkelvoudige en samengestelde interest .............................................................................................. 12
2.1 Basisbegrippen ..................................................................................................................................... 12
2.2 Enkelvoudige interest ........................................................................................................................... 12
2.2.1 Praktijkvoorbeelden enkelvoudige interestberekening .............................................................. 12
2.3 Samengestelde interest........................................................................................................................ 13
2.4 Praktijkvoorbeelden ........................................................................................................................ 13
2.5 Meer dan één kapitalisatie of interestbetaling per jaar ...................................................................... 14
2.6 Toepassingen ....................................................................................................................................... 14
2.6.1 Obligaties .................................................................................................................................... 14
2.6.2 Aandelen en rendement ............................................................................................................. 15
2.7 Netto Actuele Waarde (NAW / NPV) ............................................................................................... 16
3. Start to invest ....................................................................................................................................... 17
3.1 Liquide buffer ....................................................................................................................................... 17
3.2 Beleggen = hopen op waardestijging ................................................................................................... 17
3.3 MIFID II................................................................................................................................................. 17
3.4 BELEGGINGSPROFIEL ........................................................................................................................... 18
3.4.1 Know your customer ................................................................................................................... 18
3.4.2 Inform your customer ................................................................................................................. 19
3.4.3 Vrije concurrentie ....................................................................................................................... 19
3.5 Producten vergelijken .......................................................................................................................... 20
3.6 Beleggen: doe je het met je bank of zelf? ............................................................................................ 20
3.7 Beleggingsfondsen ............................................................................................................................... 21
3.8 Pensioensparen .................................................................................................................................... 21
3.9 Obligaties ............................................................................................................................................. 22
3.10 Aandelen .............................................................................................................................................. 22
3.10.1 Invloed van kosten en taksen ...................................................................................................... 22
, 3.11 ETF’s (Exchange Traded Funds) ............................................................................................................ 23
3.11.1 Actief beleggen ó passief beleggen (indexbeleggen) ................................................................ 23
3.12 Alternatieven ....................................................................................................................................... 23
3.12.1 Invloed kosten rendement .......................................................................................................... 23
4. Return .................................................................................................................................................. 24
4.1 Return ó rendement ........................................................................................................................... 24
4.2 Kapitalisatie (samengestelde interest)................................................................................................. 24
4.3 Historische returns ............................................................................................................................... 24
4.4 Backtesting .......................................................................................................................................... 25
4.5 Beurscrisissen ....................................................................................................................................... 25
5. Annuïteiten .......................................................................................................................................... 27
5.1 Wat is een annuïteit? ........................................................................................................................... 27
5.2 AW van een annuïteit .......................................................................................................................... 27
5.2.1 Dadelijk ingaande annuïteit ........................................................................................................ 27
5.2.2 Schuiven met annuïteiten ........................................................................................................... 28
5.2.3 Perpetuïteit ................................................................................................................................. 28
5.2.4 Meerdere betalingen per jaar ..................................................................................................... 28
5.3 Slotwaarde (SW) van een annuïteit ..................................................................................................... 28
5.3.1 Dadelijk ingaande annuïteit ........................................................................................................ 28
5.3.2 Schuiven met slotwaarden .......................................................................................................... 29
5.3.3 Meerdere betalingen per jaar ..................................................................................................... 29
6. Leningen ............................................................................................................................................... 30
6.1 Algemene theorie ................................................................................................................................. 30
6.1.1 Soorten leningen ......................................................................................................................... 30
6.1.2 Grondbeginsel bij constante annuïteit ........................................................................................ 30
6.1.3 Formules voor lening met constante A ....................................................................................... 30
6.2 Kredieten aan particulieren.................................................................................................................. 30
6.2.1 Verbruikerskrediet ...................................................................................................................... 30
6.2.2 Hypothecair krediet .................................................................................................................... 31
, 1. DE BELGISCHE FINANCIËLE SECTOR
1.1 INSTELLINGEN
Financiële sector = iedere instelling die een beroep doet op het spaarwezen en/ of zorgt voor de
financiering van de ondernemingen en/ of fungeert als tussenpersoon tussen het spaarwezen en de
kredietnemers
Wie behoort ertoe?
- KI (banken)
- Participatiemaatschappijen
- Beleggingsondernemingen
- Institutionele beleggers
1.1.1 KREDIETINSTELLINGEN
KI = in ontvangst nemen van deposito’s + verstrekken van leningen
KI = Belgische of buitenlandse onderneming, waarvan de werkzaamheden bestaan in het van het
publiek in ontvangst nemen van deposito’s (gelden op zichtrekeningen, spaarrekeningen) of van
andere terugbetaalbare gelden (zoals kasbons) en het verlenen van kredieten voor eigen rekening.
ð Essentie van wat een bank/ KI wil gaan doen
Traditionele taak van de bank
- Intermediatiefunctie = geld van spaarders omzetten in kredieten aan ontleners
o Consumentenkrediet = tv
o Hypothecaire krediet = woning
o Investeringskrediet
- Balansactiviteiten
o Kredieten zorgen voor inkomsten
o Deposito’s voor kosten
BALANS ONDERNEMING BALANS BANK
Actief (bezittingen): Actief (bezittingen van de bank):
- Vaste activa: gebouwen, - De kredieten die ze verstrekt (woonkredieten,
machines, installaties … consumentenkredieten …).
- Vlottende activa: voorraden, - Beleggingen (obligaties, effecten).
handelsvorderingen, cash … - Reserves bij de centrale bank.
Passief (financiering): Passief (financiering van de bank):
- Eigen vermogen (kapitaal + - Spaardeposito’s en zichtrekeningen van
reserves). klanten.
- Schulden (leningen bij banken, - Schulden aan andere banken of de centrale
leveranciersschulden …). bank.
- Eigen vermogen.
Een onderneming gebruikt geld om Een bank leent geld in van spaarders (passief) en zet
middelen/productiemiddelen te kopen dat geld uit in de vorm van kredieten (actief).
waarmee ze waarde creëert. Dus wat voor de onderneming een schuld is (lening),
De schulden staan aan de passiefkant: de staat bij de bank net aan de actiefzijde als een
onderneming leent van de bank. bezitting.
, Bank = tussenpersoon van mensen die te veel geld hebben en andere mensen die geld nodig hebben
- Winst van bank zit tussen je betaalt 1% (spaarrekening) en krijgt 10% bij negatief saldo
- 3,1% voor woonkredieten <-> 8% consumentenkrediet
o Huis is veilig als hypotheek (risico is kleiner) à risicoanalyse maken
o Als je niet terugbetaald dan verkoopt de bank jouw huis
o Huisprijzen blijven min of meer constant of stijgen vooral dus banken maken zich hier
minder zorgen over
o Bij een consumentenkrediet gaat het om kleinere bedragen en de waarden van deze
spullen zijn ook lager. Dus als je deze niet terugbetaalt krijgt de bank minder
WOONKREDIET CONSUMENTENKREDIET
Doel: Financiering van onroerend goed (bv. Doel: Aankoop van roerende goederen of
aankoop van een huis of appartement, bouwen, diensten (bv. auto, meubels, reis, elektro) of
grote renovatie). persoonlijke doeleinden (bv. lening op
afbetaling).
Bedrag: Meestal grote sommen geld (tientallen
tot honderden duizenden euro’s). Bedrag: Relatief kleiner (enkele honderden tot
tienduizenden euro’s).
Looptijd: Lang (vaak 10 tot 30 jaar).
Looptijd: Korter (meestal van enkele maanden
Waarborg: Vaak gekoppeld aan een hypotheek tot max. 10 jaar).
op het pand → de bank heeft zekerheid.
Waarborg: Geen hypotheek nodig; vaak enkel op
Rentevoet: Lager dan bij een basis van je inkomen/financiële situatie.
consumentenkrediet, omdat er een waarborg is. Rentevoet: Hoger dan bij een woonkrediet,
Fiscaal voordeel: Soms recht op omdat er minder zekerheid is voor de bank.
belastingverminderingen (afhankelijk van
wetgeving en tijdstip). Fiscaal voordeel: Geen.
VERSTANDIG?
Wanneer verstandig Wanneer verstandig
- Als je een woning koopt of bouwt en je - Voor een noodzakelijke uitgave die je
eigen spaargeld niet voldoende is. niet ineens kunt betalen (bv. auto om
- Omdat huizen duur zijn, is lenen bijna naar je werk te gaan).
onvermijdelijk. - Als je het krediet op korte termijn en
- De rentevoet is relatief laag, en de planmatig kan terugbetalen.
lening kan gespreid worden over vele
jaren. Risico’s/ aandachtspunten
- Het geld gaat naar een investering die • Rentevoeten liggen veel hoger dan bij
(meestal) zijn waarde behoudt of stijgt. woonkredieten.
• Je leent voor iets dat in waarde daalt
Risico’s/ aandachtspunten (bv. auto, meubels).
- Het is een langdurige financiële • Op lange termijn betaal je vaak meer
verplichting (20–30 jaar). dan het product waard is.
- Je moet zeker zijn dat je de maandlasten • Voor luxe-aankopen of impulsaankopen
aankunt, ook bij veranderende is het meestal onverstandig.
omstandigheden (bv. rente, werk,
gezin).
- Als je niet betaalt, kan de bank je
woning opeisen.
