Epidemiologie
1. Introductie en definities
Epidemiologie → Epi - Demos - Logos
- volksgezondheid verbeteren
Definitie: Studie van distributie en determinanten van gezondheidsgerelateerde status in
specifieke populaties, en de toepassing van de studie om gezondheidsproblemen te
controleren.
Epidemiologie is…
1) Een methode om frequentie van ziekte en gezondheid te beschrijven
2) Een methode om onderliggende determinanten en hun relatie uit te leggenµ
Grondlegger = John Snow, cholera uitbraak → drinkwater!
Vb. roken - longkanker,
1.1. Factoren van interesse
Persoonlijke factoren (= demografische en socio-economische karakteristieken, biologische
factoern, lifestule, genetisch), Omgeving, Interactie tusen factoren, tijdsfactoren
→ Data verzamelen via interviews, surveys, medisch dossier, …
Interactie: factoren die elkaar beinvloeden
- Versterken = synergistisch
1.2. Impact
Antwoorden op diagnostische, etiologische, prognostische en therapeutische vragen →
Adhv vergelijkingen
- Observationele, experimentele en natuurlijke epidemiologie
Epidemiologie is de basis van preventieve geneeskunde (kanker, besmettelijke ziekten,
psychiatrie, nutritie, genetisch, sociaal, werkomgeving, cardiovasculair)
Besmettelijke ziekten: incidentie, martaliteit, fataliteit, volksgezonheid, trnasmissie,
preventie, risicofactoren
1.3. Definities
●Morbiditeit - Mortaliteit
●Fatality = aantal doden met de ziekte
●Case definitie = helder, gestandaardiseerde ziekte
●Epidemisch = verhoogde ziekte frequentie in een bepaalde regio binnen een
bepaalde tijd
● Pandemisch = wereldwijd
● Endemische ziekte = hoge frequentie maar stabiel
● R0 = reproductiegetal, aantal besmettingen van 1 zieke persoon
○ Gaat gepaard met een gevalsdefinitie (Wanneer is de persoon effectief
besmet)
, 1.4. Mapping
→ Causaal verband: Oorzaken in kaart brengen (+ relaties)
→ Relatieve bijdrage
→ Epidemiologische transitie: kijken naar frequentie/risicofactoren ifv tijd
→ Leeftijdspiramide: Piramide of vaas (Belgie = vaas → vergrijzing, laag geboortecijfer!)
Burden of disease:
- Overdraagbaar < Niet-overdraagbaar
- Kanker < hartfalen < respiratoir falen < perinatale complicaties < …
→ Regionale verschillen!!
- Afrika: hoogste mortaliteit: HIV, infecties, blessures, …
- Europa: cardiovasculair, blessures, …
- Azie: blessures, cardiovasulair, infecties, …
Veranderingen in ziekte frequentie:
- Preventie is gestegen op verschillende vlakken
2. Maten van ziekte frequentie
2.1. Sleutelconcepten
- Population at risk = Gevoelig voor een bepaalde ziekte
- Cohort = gesloten populatie volgen in tijd
- Dynamische populatie = open populatie volgen in tijd (bv. inwoners van belgie)
- Follow-up in tijd
- Lost-to-follow-up = verdwijnen uit cohorte
- Time at risk = tijd waarin personen de ziekte kunnen krijgen
- Censored = geen ziekte gedetecteerd in de follow-up
- Total person-time at risk = som van elk individu zijn tijd at risk vs som van alle
disease-free person-time periodes
- Ratio = tussen aantallen (vb. geslacht vrouw-man)
- Rate = aantal per tijdseenheid / totaal aantal
- Proportie = aantal met karakteristiek / totaal aantal
2.2. prevalentie van ziekte
statisch = hoeveel mensen met de ziekte op een bepaald tijdstip
prevalentie rate = (prevalentie / N in de populatie at risk op dat tijdstip) * 10
Beïnvloedende factoren:
→ Meer: langdurige ziekten, prolongatie van leven zonder genezing, verhoging van cases,
immigratie van cases, emigratie van gezonde mensen, immigratie van gevoelige mensen,
betere diagnose methodieken.
→ Minder: korte ziekten, hoge fataliteit, daling in nieuwe cases, immigratie gezonde
mensen, emigratie zieke mensen, verbeterde genezing.
(Obesitas: Italie < Malta < …, HIV: Afrika < Amerika < Europa < …)
2.3. Incidentie van ziekte
Dynamisch = hoeveel nieuwe gevallen binnen een periode
Incidentie rate = (Incidentie / totaal person-at-risk) * 10
1. Introductie en definities
Epidemiologie → Epi - Demos - Logos
- volksgezondheid verbeteren
Definitie: Studie van distributie en determinanten van gezondheidsgerelateerde status in
specifieke populaties, en de toepassing van de studie om gezondheidsproblemen te
controleren.
Epidemiologie is…
1) Een methode om frequentie van ziekte en gezondheid te beschrijven
2) Een methode om onderliggende determinanten en hun relatie uit te leggenµ
Grondlegger = John Snow, cholera uitbraak → drinkwater!
Vb. roken - longkanker,
1.1. Factoren van interesse
Persoonlijke factoren (= demografische en socio-economische karakteristieken, biologische
factoern, lifestule, genetisch), Omgeving, Interactie tusen factoren, tijdsfactoren
→ Data verzamelen via interviews, surveys, medisch dossier, …
Interactie: factoren die elkaar beinvloeden
- Versterken = synergistisch
1.2. Impact
Antwoorden op diagnostische, etiologische, prognostische en therapeutische vragen →
Adhv vergelijkingen
- Observationele, experimentele en natuurlijke epidemiologie
Epidemiologie is de basis van preventieve geneeskunde (kanker, besmettelijke ziekten,
psychiatrie, nutritie, genetisch, sociaal, werkomgeving, cardiovasculair)
Besmettelijke ziekten: incidentie, martaliteit, fataliteit, volksgezonheid, trnasmissie,
preventie, risicofactoren
1.3. Definities
●Morbiditeit - Mortaliteit
●Fatality = aantal doden met de ziekte
●Case definitie = helder, gestandaardiseerde ziekte
●Epidemisch = verhoogde ziekte frequentie in een bepaalde regio binnen een
bepaalde tijd
● Pandemisch = wereldwijd
● Endemische ziekte = hoge frequentie maar stabiel
● R0 = reproductiegetal, aantal besmettingen van 1 zieke persoon
○ Gaat gepaard met een gevalsdefinitie (Wanneer is de persoon effectief
besmet)
, 1.4. Mapping
→ Causaal verband: Oorzaken in kaart brengen (+ relaties)
→ Relatieve bijdrage
→ Epidemiologische transitie: kijken naar frequentie/risicofactoren ifv tijd
→ Leeftijdspiramide: Piramide of vaas (Belgie = vaas → vergrijzing, laag geboortecijfer!)
Burden of disease:
- Overdraagbaar < Niet-overdraagbaar
- Kanker < hartfalen < respiratoir falen < perinatale complicaties < …
→ Regionale verschillen!!
- Afrika: hoogste mortaliteit: HIV, infecties, blessures, …
- Europa: cardiovasculair, blessures, …
- Azie: blessures, cardiovasulair, infecties, …
Veranderingen in ziekte frequentie:
- Preventie is gestegen op verschillende vlakken
2. Maten van ziekte frequentie
2.1. Sleutelconcepten
- Population at risk = Gevoelig voor een bepaalde ziekte
- Cohort = gesloten populatie volgen in tijd
- Dynamische populatie = open populatie volgen in tijd (bv. inwoners van belgie)
- Follow-up in tijd
- Lost-to-follow-up = verdwijnen uit cohorte
- Time at risk = tijd waarin personen de ziekte kunnen krijgen
- Censored = geen ziekte gedetecteerd in de follow-up
- Total person-time at risk = som van elk individu zijn tijd at risk vs som van alle
disease-free person-time periodes
- Ratio = tussen aantallen (vb. geslacht vrouw-man)
- Rate = aantal per tijdseenheid / totaal aantal
- Proportie = aantal met karakteristiek / totaal aantal
2.2. prevalentie van ziekte
statisch = hoeveel mensen met de ziekte op een bepaald tijdstip
prevalentie rate = (prevalentie / N in de populatie at risk op dat tijdstip) * 10
Beïnvloedende factoren:
→ Meer: langdurige ziekten, prolongatie van leven zonder genezing, verhoging van cases,
immigratie van cases, emigratie van gezonde mensen, immigratie van gevoelige mensen,
betere diagnose methodieken.
→ Minder: korte ziekten, hoge fataliteit, daling in nieuwe cases, immigratie gezonde
mensen, emigratie zieke mensen, verbeterde genezing.
(Obesitas: Italie < Malta < …, HIV: Afrika < Amerika < Europa < …)
2.3. Incidentie van ziekte
Dynamisch = hoeveel nieuwe gevallen binnen een periode
Incidentie rate = (Incidentie / totaal person-at-risk) * 10
