Samenvatting Angststoornissen en OCD| Geestelijke gezondheidszorg | Arteveldehogeschool | 2025/26

Angststoornissen
- één van de vijf basisemoties > angst, verdriet, boosheid, vreugde en
verbazing
- Functie
o waarschuwt voor dreigend gevaar of onheil (alarmsignaal)
o reactie op een angstopwekkende prikkel
- effect
o Je kan niet meer nadenken
o Reactie verschilt van persoon tot persoon:
 Fight/flight/fright
 Situaties of plekken vermijden
 Steun zoeken
 Cognitieve reacties: overmatig piekeren, doemdenken
- Angst is een normale, tijdelijke reactie op een stressvolle of bedreigende
situatie
- Een angststoornis is een chronische aandoening waarbij de angst buiten
proportie is ten opzichte van de situatie (irrationele angst) en het normale
functioneren belemmerd wordt
Situering
- Meer bij vrouwen dan mannen
- 25-44 jaar, naast ouderen
- Combinatie met depressie en verslavingsproblematiek
- Spontane genezing bij 25%; goede vooruitzichten bij adequate
behandeling
- Zeer frequente aandoening: 15% bevolking
Kenmerkende symptomen
- Breed scala aan symptomen die kenmerkend zijn
- Uit zich op verschillende domeinen: fysiek, gedragsmatig en cognitief
o Fysiek
 Gespannenheid
 Transpireren
 Duizelig
 Kortademig
 Droge mond
o Gedragsmatig
 Vermijdingsdrang
 Afhankelijke houding
 Geagiteerd
o Cognitief
 Controleverlies
 Verwarde en chaotische gedachten
 Concentratieproblemen
 Zich zorgen maken
Indeling angststoornissen
- Niet al deze kenmerken hoeven aanwezig te zijn

, - Op zich een verontrustend fenomeen, zowel voor persoon die het ervaart
als de omgeving
- Belangrijkste angststoornissen volgens DSM 5
o Paniekstoornis
 Kenmerkend: herhaalde, onverwachte paniekaanvallen
 Paniekaanval
 intense angstreactie
 vergezeld van sterke lichamelijke component (typisch
cardio-vasculair): bonkend hart, snelle ademhaling,
zware transpiratie, zwakte of duizeligheid
 gevoelens van gevaar en drang om te vluchten
 gevoel controle te verliezen of dood te gaan
 sterkere lichamelijke component dan andere
angststoornissen
o groot bewustzijn van wijzigende hartslag
o lijkt op hartaanval of allergische reactie >
lichamelijk onderzoek!
 Verloop
 plots en spontaan verloop zonder waarschuwing of
aanleiding
 bereikt een piek na 10-15’
 duurt meestal 30 à 45’ (kan ook urenlang aanhouden)
 diagnose
 Sprake van terugkerende paniekaanvallen
 Kenmerkend is de voortdurend angst voor toekomstige
aanvallen, wat kan lijden tot vermijding van situaties
die als risicovol worden ervaren
 Niet altijd uitgelokt door situaties of objecten
 Paniek kan na verloop van tijd geassocieerd worden
met bepaalde situaties (drukke ruimtes)
 Wordt door patiënten als zeer erg ervaren
o gevoel van machteloosheid
o lokt een flight of fright-reactie uit
o vastklampend gedrag > nood aan steun
o risico op vermijdingsgedrag
 Geïsoleerde paniekaanvallen bestaan ook
 Belangrijke diagnostische criteria
o aanhoudende angst voor een aanval en de
gevolgen ervan
o duidelijke maladaptieve veranderingen
(activiteiten beperken of vermijden)
 situering
 Hoog risico op andere kwetsbaarheden
(angststoornissen, verslaving, depressie)
 Bijna 1 op 2 mensen herstelt volledig
 Komt twee maal zoveel voor bij vrouwen als mannen
 Tussen einde puberteit en 35e levensjaar
 Oorzaak
 Overheersende visie