VERDIEPING IN DE
ORTHOPEDAGOGIEK
Pedagogische wetenschappen
Ilse Boutestijn
,Inhoudsopgave
Week 1 ...................................................................................................................................................... 3
Ontwikkelingspsychopathologie bij kinderen en jeugdigen H2 ........................................................................... 3
Ontwikkelingspsychopathologie bij kinderen en jeugdigen H3 ........................................................................... 5
NVO-beroepscompetentieprofielen ..................................................................................................................... 9
Hoorcollege 1 ..................................................................................................................................................... 10
Werkgroep 1 ...................................................................................................................................................... 12
Week 2 .................................................................................................................................................... 14
Handleiding ASEBA: vragenlijsten voor leeftijd 6 t/m 18 jaar Appendix A ........................................................ 14
Diagnostic Interview Schedule for Children (DISC-IV-C)..................................................................................... 14
NJi- Child Behavior Checklist (CBCL) ................................................................................................................... 14
NJi – Teacher Report Form (TRF & C-TRF).......................................................................................................... 15
NJi – Youth Self Report (YSR).............................................................................................................................. 15
Hoorcollege 2: instructie eindverslag................................................................................................................. 16
Week 3 .................................................................................................................................................... 19
Ontwikkelingspsychopathologie bij kinderen en jeugdigen H13 ....................................................................... 19
Ontwikkelingspsychopathologie bij kinderen en jeugdigen H14 ....................................................................... 27
Hoorcollege 3 ..................................................................................................................................................... 37
WEEK 4 .................................................................................................................................................... 39
Ontwikkelingspsychopathologie bij kinderen en jeugdigen H12 ....................................................................... 39
Hoorcollege 4 ..................................................................................................................................................... 47
Week 5 .................................................................................................................................................... 50
Bourdon-Vos Test ............................................................................................................................................... 50
RFCT: Rey Complex Figure Test and Recognition Trial ....................................................................................... 50
Test of Everyday Attention for Children (TEA-Ch) .............................................................................................. 50
Theory of Mind test-R (ToM test-R) ................................................................................................................... 51
Ontwikkelingspsychopathologie bij kinderen en jeugdigen H8 ......................................................................... 51
Ontwikkelingspsychopathologie bij kinderen en jeugdigen H11 ....................................................................... 58
Hoorcollege 5 ..................................................................................................................................................... 67
WEEK 6 .................................................................................................................................................... 70
AVI ...................................................................................................................................................................... 70
DMT.................................................................................................................................................................... 71
Video WISC-V-NL ................................................................................................................................................ 72
NJI - WISC-V-NL .................................................................................................................................................. 73
ZAREKI-R-NL ....................................................................................................................................................... 74
Ontwikkelingspsychopathologie bij kinderen en jeugdigen H10 ....................................................................... 75
, Hoorcollege 6 ..................................................................................................................................................... 82
WEEK 7 .................................................................................................................................................... 89
Handboek jeugdhulpverlening – hoofdstuk 3 .................................................................................................... 89
Handboek jeugdhulpverlening – hoofdstuk 7 .................................................................................................... 93
Hoorcollege 7 ................................................................................................................................................... 101
WEEK 8 .................................................................................................................................................. 106
Handboek jeugdhulpverlening – hoofdstuk 5 .................................................................................................. 106
Handboek jeugdhulpverlening – hoofdstuk 6 .................................................................................................. 108
Hoorcollege 8 ................................................................................................................................................... 110
, Week 1
Ontwikkelingspsychopathologie bij kinderen en jeugdigen H2
• Classificatie: iets herkennen, de juiste naam eraan geven en indelen in een categorie.
Het is cultuur- en plaatsgebonden. We classificeren omdat het leidt tot ordening, een
beter begrip van wat verschillend en wat hetzelfde is en het brengt de wereld in kaart.
Het geeft informatie algemene/gemiddelde kennis: niet over een individu.
• Classificatiesystemen: systematische beschrijvingen van gedrag o.b.v. door
wetenschappers onderscheiden en gegroepeerde gedragskenmerken, met als doel
gedrag in te delen. Psychische stoornissen worden herkend, ingedeeld en van elkaar
onderscheiden.
• In de classificatiesystemen wordt er onderscheid gemaakt tussen grote groepen
stoornissen zoals gedragsstoornissen, psychotische stoornissen en angststoornissen. In
de groepen wordt onderscheidt gemaakt in subgroepen.
• DSM: meest gebruikte classificatiesysteem in de geestelijke gezondheidszorg. Er staan
afspraken in over hoe een psychische stoornis gedefinieerd wordt door de kenmerken te
omschrijven. De symptomen zijn observeerbare gedragskenmerken of innerlijke
kenmerken die door de persoon zelf kenbaar zijn genaakt in een gesprek met de
hulpverlener. Het zijn beschrijvingen geen verklaringen! Ook wordt het aantal, duur en
impact van de symptomen beschreven. Kritiek: denken aan categorieën, ja-of-nee en
gebrek aan aandacht voor de ontwikkelings- en culturele context. Oplossing kritiek:
onderscheidt maken tussen ernst en kijken of een kind ergens last van heeft of niet. Er
wordt geen onderscheidt gemaakt in stoornissen die voorkomen bij kinderen en bij
volwassenen, wel wordt er bij sommige stoornissen beschreven wat het verschil kan zijn
over leeftijd.
• Dimensioneel classificeren: kijken naar gradaties i.p.v. ja-of-nee. Voorbeelden van
vragenlijsten met dit systeem: Child Behavior Checklist (CBCL) of Adult Behavior Checklist.
Voordelen dimensioneel classificeren t.o.v. categoriaal classificeren: sluit aan bij snel
wisselde en eerdere ontwikkelende (talige, cognitieve, sociale) vaardigheden bij
kinderen, sluit aan bij wisselde psychische problematiek, psychologische stoornissen zijn
niet te geven in harde criteria, het is te vergelijken met andere kinderen,
voorgenomeningenomenheid van de hulpverlener speelt een minder grote rol, er zijn
vragenlijsten voor ouders, het kind zelf en de leerkracht. Nadelen: het is voor elk land
verschillend wat communicatie moeilijker maakt, zeldzame stoornissen zijn minder goed
op te sporen.
• Bij vragenlijsten wordt de uitslag uitgedrukt in de mate van psychische probleem (i.p.v.
ja-of-nee bij de DSM), de scores worden wel in categorieën geplaatst. Een score boven
de norm (vaak 90e percentiel) wordt als zorgwekkend/ernstig gezien.
• Comorbiditeit: het tegelijkertijd voorkomen van stoornissen. Is bij kinderen en
adolescenten vaak voorkomend: ze laten vaak kenmerken van verschillende stoornissen
zien.
• Psychische stoornissen hebben invloed op het functioneren van het immuunsysteem
• Oppassen voor generaliseren en stigmatiseren.
ORTHOPEDAGOGIEK
Pedagogische wetenschappen
Ilse Boutestijn
,Inhoudsopgave
Week 1 ...................................................................................................................................................... 3
Ontwikkelingspsychopathologie bij kinderen en jeugdigen H2 ........................................................................... 3
Ontwikkelingspsychopathologie bij kinderen en jeugdigen H3 ........................................................................... 5
NVO-beroepscompetentieprofielen ..................................................................................................................... 9
Hoorcollege 1 ..................................................................................................................................................... 10
Werkgroep 1 ...................................................................................................................................................... 12
Week 2 .................................................................................................................................................... 14
Handleiding ASEBA: vragenlijsten voor leeftijd 6 t/m 18 jaar Appendix A ........................................................ 14
Diagnostic Interview Schedule for Children (DISC-IV-C)..................................................................................... 14
NJi- Child Behavior Checklist (CBCL) ................................................................................................................... 14
NJi – Teacher Report Form (TRF & C-TRF).......................................................................................................... 15
NJi – Youth Self Report (YSR).............................................................................................................................. 15
Hoorcollege 2: instructie eindverslag................................................................................................................. 16
Week 3 .................................................................................................................................................... 19
Ontwikkelingspsychopathologie bij kinderen en jeugdigen H13 ....................................................................... 19
Ontwikkelingspsychopathologie bij kinderen en jeugdigen H14 ....................................................................... 27
Hoorcollege 3 ..................................................................................................................................................... 37
WEEK 4 .................................................................................................................................................... 39
Ontwikkelingspsychopathologie bij kinderen en jeugdigen H12 ....................................................................... 39
Hoorcollege 4 ..................................................................................................................................................... 47
Week 5 .................................................................................................................................................... 50
Bourdon-Vos Test ............................................................................................................................................... 50
RFCT: Rey Complex Figure Test and Recognition Trial ....................................................................................... 50
Test of Everyday Attention for Children (TEA-Ch) .............................................................................................. 50
Theory of Mind test-R (ToM test-R) ................................................................................................................... 51
Ontwikkelingspsychopathologie bij kinderen en jeugdigen H8 ......................................................................... 51
Ontwikkelingspsychopathologie bij kinderen en jeugdigen H11 ....................................................................... 58
Hoorcollege 5 ..................................................................................................................................................... 67
WEEK 6 .................................................................................................................................................... 70
AVI ...................................................................................................................................................................... 70
DMT.................................................................................................................................................................... 71
Video WISC-V-NL ................................................................................................................................................ 72
NJI - WISC-V-NL .................................................................................................................................................. 73
ZAREKI-R-NL ....................................................................................................................................................... 74
Ontwikkelingspsychopathologie bij kinderen en jeugdigen H10 ....................................................................... 75
, Hoorcollege 6 ..................................................................................................................................................... 82
WEEK 7 .................................................................................................................................................... 89
Handboek jeugdhulpverlening – hoofdstuk 3 .................................................................................................... 89
Handboek jeugdhulpverlening – hoofdstuk 7 .................................................................................................... 93
Hoorcollege 7 ................................................................................................................................................... 101
WEEK 8 .................................................................................................................................................. 106
Handboek jeugdhulpverlening – hoofdstuk 5 .................................................................................................. 106
Handboek jeugdhulpverlening – hoofdstuk 6 .................................................................................................. 108
Hoorcollege 8 ................................................................................................................................................... 110
, Week 1
Ontwikkelingspsychopathologie bij kinderen en jeugdigen H2
• Classificatie: iets herkennen, de juiste naam eraan geven en indelen in een categorie.
Het is cultuur- en plaatsgebonden. We classificeren omdat het leidt tot ordening, een
beter begrip van wat verschillend en wat hetzelfde is en het brengt de wereld in kaart.
Het geeft informatie algemene/gemiddelde kennis: niet over een individu.
• Classificatiesystemen: systematische beschrijvingen van gedrag o.b.v. door
wetenschappers onderscheiden en gegroepeerde gedragskenmerken, met als doel
gedrag in te delen. Psychische stoornissen worden herkend, ingedeeld en van elkaar
onderscheiden.
• In de classificatiesystemen wordt er onderscheid gemaakt tussen grote groepen
stoornissen zoals gedragsstoornissen, psychotische stoornissen en angststoornissen. In
de groepen wordt onderscheidt gemaakt in subgroepen.
• DSM: meest gebruikte classificatiesysteem in de geestelijke gezondheidszorg. Er staan
afspraken in over hoe een psychische stoornis gedefinieerd wordt door de kenmerken te
omschrijven. De symptomen zijn observeerbare gedragskenmerken of innerlijke
kenmerken die door de persoon zelf kenbaar zijn genaakt in een gesprek met de
hulpverlener. Het zijn beschrijvingen geen verklaringen! Ook wordt het aantal, duur en
impact van de symptomen beschreven. Kritiek: denken aan categorieën, ja-of-nee en
gebrek aan aandacht voor de ontwikkelings- en culturele context. Oplossing kritiek:
onderscheidt maken tussen ernst en kijken of een kind ergens last van heeft of niet. Er
wordt geen onderscheidt gemaakt in stoornissen die voorkomen bij kinderen en bij
volwassenen, wel wordt er bij sommige stoornissen beschreven wat het verschil kan zijn
over leeftijd.
• Dimensioneel classificeren: kijken naar gradaties i.p.v. ja-of-nee. Voorbeelden van
vragenlijsten met dit systeem: Child Behavior Checklist (CBCL) of Adult Behavior Checklist.
Voordelen dimensioneel classificeren t.o.v. categoriaal classificeren: sluit aan bij snel
wisselde en eerdere ontwikkelende (talige, cognitieve, sociale) vaardigheden bij
kinderen, sluit aan bij wisselde psychische problematiek, psychologische stoornissen zijn
niet te geven in harde criteria, het is te vergelijken met andere kinderen,
voorgenomeningenomenheid van de hulpverlener speelt een minder grote rol, er zijn
vragenlijsten voor ouders, het kind zelf en de leerkracht. Nadelen: het is voor elk land
verschillend wat communicatie moeilijker maakt, zeldzame stoornissen zijn minder goed
op te sporen.
• Bij vragenlijsten wordt de uitslag uitgedrukt in de mate van psychische probleem (i.p.v.
ja-of-nee bij de DSM), de scores worden wel in categorieën geplaatst. Een score boven
de norm (vaak 90e percentiel) wordt als zorgwekkend/ernstig gezien.
• Comorbiditeit: het tegelijkertijd voorkomen van stoornissen. Is bij kinderen en
adolescenten vaak voorkomend: ze laten vaak kenmerken van verschillende stoornissen
zien.
• Psychische stoornissen hebben invloed op het functioneren van het immuunsysteem
• Oppassen voor generaliseren en stigmatiseren.
