VOEDINGSLEER
Voedingsleer
Inhoud
Hoofdstuk 1: voedingsleer als onderdeel van gezondheidsleer.......................................
Bio-beschikbaarheid:....................................................................................................
Voedingsbehoefte.........................................................................................................
Functies van voeding:.................................................................................................
Samenstelling en voedingswaarde van voedingsmiddelen........................................
Hoofdstuk 2: energiemetabolisme.................................................................................
Energie uit voedsel:....................................................................................................
Eenheid van Energie:..................................................................................................
Aanbevolen energie-inname:......................................................................................
De energiebalans:.......................................................................................................
Gezondheidsaspecten:................................................................................................
Hoofdstuk 3: vitaminen..................................................................................................
Functies:......................................................................................................................
Indeling:......................................................................................................................
Bronnen van vitaminen:..............................................................................................
Vitaminebehoefte:......................................................................................................
Hoofdstuk 4: mineralen en sporenelementen...........................................................
Chemische structuur:..................................................................................................
Functie mineralen:......................................................................................................
Indeling:......................................................................................................................
Opname en afvoer van mineralen:.............................................................................
Aanbevolen dagelijkse hoeveelheid:..........................................................................
Schadelijke gevolgen van te hoge/ te lage opname mineralen en
sporenelementen:......................................................................................................
Hoofdstuk 5: vetten....................................................................................................
Cholesterol..................................................................................................................
Hoofdstuk 6: water.....................................................................................................
Hoofdstuk 7: Koolhydraten en voedingsvezels...........................................................
,Hoofdstuk 8: Eiwitten..................................................................................................
Hoofdstuk 9: voeding en stofwisseling: het spijsverteringsstelsel.............................
,HOOFDSTUK 1: VOEDINGSLEER ALS ONDERDEEL VAN
GEZONDHEIDSLEER
Voedingsleer = humane voeding = de studie van voeding in relatie tot het brede begrip
gezondheid
Dagelijks voedingspatroon:
- Eten en drinken - Sociale context
- Manier waarop men consumeert
Voedingsmiddel: alles wat je eet of drinkt (bv. brood, groenten, vlees, koekjes, fruitsap,
water, … ) ze zijn samengesteld uit verschillende voedingsstoffen.
Voedingsstof: er zijn 7 groepen van voedingsstoffen:
- Suikers, koolhydraten of sachariden
- Eiwitten of proteïnen
- Vetten of lipiden
- Voedingsvezels
- Water
- Mineralen
- Vitaminen
deze voedingsstoffen moeten in bepaalde verhoudingen worden opgenomen
cfr. = ‘evenwichtige voeding’.
Basisbegrippen:
voedsel Alles wat gegeten en gedronken kan worden voor het leveren van
energie, voor het behoud en opbouw van de weefsels of voor het goed
functioneren van het organisme.
voedingsm Product die met of zonder behandeling dienst kan doen als voedsel. Bv.
iddel rauwe aardappel wordt na het koken voedsel.
- Basisvoedingsmiddelen: VM die zonder bewerking voedsel
kan zijn:
bv. rauwe groenten, fruit, …
- Bewerkte voedingsmiddelen: VM die bewerkt zijn om als
voedsel te worden gebruikt. Bv. gekookte groenten, gerookt spek,
…
Samengestelde voedingsmiddelen: VM waarin verschillende VM verwerkt
zijn om tot een nieuw voedsel te komen. Bv. macaroni met ham en
kaassaus, ovenschotel, ….
Voedingsst Chemisch definieerbaar bestanddeel van een voedingsmiddel,
of of Zorgt voor:
nutriënt - Groei
- Instandhouding lichaam
- Goed functioneren lichaam We onderscheiden:
- Vetten of lipiden
- Suikers of koolhydraten of sachariden
- Eiwitten of proteïnen
, - Vitaminen
- Mineralen
- Voedingsvezels
- Water
Opmerking
- Alcohol levert energie maar is niet noodzakelijk geen
voedingsstof
Gezondhei Gezondheid slaat niet alleen op het lichamelijk functioneren, maar
d evengoed op iemands mentaal functioneren. Een persoon kan in optimale
fysieke gezondheid verkeren en zich vitaal en vol energie voelen, maar
kan tegelijkertijd mentaal moeilijkheden ervaren. Kan ook andersom,
patiënten met fysieke of chronische aandoeningen kunnen mentaal toch
goed in hun vel zitten.
Drie dimensies: (bio-psychosociaal model)
- Fysiek
- Mentaal
- sociaal
Optimale = Evenwichtige voeding
voeding Bevat alle noodzakelijke voedingsstoffen om ons lichaam optimaal te
laten functioneren en gezond te houden
Anorganisc Organische stoffen Organische Anorganische stoffen
he en verbindingen = verbindingen Geen koolstof (C)
organische tussen koolstof (C), waterstof bevatten
stoffen (H) en zuurstof (O). • Mineralen en water.
• Lipiden, koolhydraten,
proteïnen en voedingsvezels
en vitaminen
Macro- en Macronutriënten Micronutriënten
micronutri Relatief grote hoeveelheden Kleine hoeveelheden van op te nemen
ënten Vitaminen en mineralen van op te nemen
Koolhydraten, lipiden,
proteïnen, water en Macromineralen:
voedingsvezels 0,01% van totale
lichaamsgewicht
In grote hoeveelheden
opgenomen worden (> 100 mg/
dag)
Vb. Ca, P, K, Na, Cl, Mg, S…
Sporen- of oligo-elementen:
< 0,01% van totale
lichaamsgewicht
In kleine hoeveelheden
opgenomen worden (< 100
mg/dag)
Vb. Fe, Cu, Se, I, F, Zn…
Ultrasporen:
Gering aandeel, <10mg)
<1 mg/ dag
Voedingsleer
Inhoud
Hoofdstuk 1: voedingsleer als onderdeel van gezondheidsleer.......................................
Bio-beschikbaarheid:....................................................................................................
Voedingsbehoefte.........................................................................................................
Functies van voeding:.................................................................................................
Samenstelling en voedingswaarde van voedingsmiddelen........................................
Hoofdstuk 2: energiemetabolisme.................................................................................
Energie uit voedsel:....................................................................................................
Eenheid van Energie:..................................................................................................
Aanbevolen energie-inname:......................................................................................
De energiebalans:.......................................................................................................
Gezondheidsaspecten:................................................................................................
Hoofdstuk 3: vitaminen..................................................................................................
Functies:......................................................................................................................
Indeling:......................................................................................................................
Bronnen van vitaminen:..............................................................................................
Vitaminebehoefte:......................................................................................................
Hoofdstuk 4: mineralen en sporenelementen...........................................................
Chemische structuur:..................................................................................................
Functie mineralen:......................................................................................................
Indeling:......................................................................................................................
Opname en afvoer van mineralen:.............................................................................
Aanbevolen dagelijkse hoeveelheid:..........................................................................
Schadelijke gevolgen van te hoge/ te lage opname mineralen en
sporenelementen:......................................................................................................
Hoofdstuk 5: vetten....................................................................................................
Cholesterol..................................................................................................................
Hoofdstuk 6: water.....................................................................................................
Hoofdstuk 7: Koolhydraten en voedingsvezels...........................................................
,Hoofdstuk 8: Eiwitten..................................................................................................
Hoofdstuk 9: voeding en stofwisseling: het spijsverteringsstelsel.............................
,HOOFDSTUK 1: VOEDINGSLEER ALS ONDERDEEL VAN
GEZONDHEIDSLEER
Voedingsleer = humane voeding = de studie van voeding in relatie tot het brede begrip
gezondheid
Dagelijks voedingspatroon:
- Eten en drinken - Sociale context
- Manier waarop men consumeert
Voedingsmiddel: alles wat je eet of drinkt (bv. brood, groenten, vlees, koekjes, fruitsap,
water, … ) ze zijn samengesteld uit verschillende voedingsstoffen.
Voedingsstof: er zijn 7 groepen van voedingsstoffen:
- Suikers, koolhydraten of sachariden
- Eiwitten of proteïnen
- Vetten of lipiden
- Voedingsvezels
- Water
- Mineralen
- Vitaminen
deze voedingsstoffen moeten in bepaalde verhoudingen worden opgenomen
cfr. = ‘evenwichtige voeding’.
Basisbegrippen:
voedsel Alles wat gegeten en gedronken kan worden voor het leveren van
energie, voor het behoud en opbouw van de weefsels of voor het goed
functioneren van het organisme.
voedingsm Product die met of zonder behandeling dienst kan doen als voedsel. Bv.
iddel rauwe aardappel wordt na het koken voedsel.
- Basisvoedingsmiddelen: VM die zonder bewerking voedsel
kan zijn:
bv. rauwe groenten, fruit, …
- Bewerkte voedingsmiddelen: VM die bewerkt zijn om als
voedsel te worden gebruikt. Bv. gekookte groenten, gerookt spek,
…
Samengestelde voedingsmiddelen: VM waarin verschillende VM verwerkt
zijn om tot een nieuw voedsel te komen. Bv. macaroni met ham en
kaassaus, ovenschotel, ….
Voedingsst Chemisch definieerbaar bestanddeel van een voedingsmiddel,
of of Zorgt voor:
nutriënt - Groei
- Instandhouding lichaam
- Goed functioneren lichaam We onderscheiden:
- Vetten of lipiden
- Suikers of koolhydraten of sachariden
- Eiwitten of proteïnen
, - Vitaminen
- Mineralen
- Voedingsvezels
- Water
Opmerking
- Alcohol levert energie maar is niet noodzakelijk geen
voedingsstof
Gezondhei Gezondheid slaat niet alleen op het lichamelijk functioneren, maar
d evengoed op iemands mentaal functioneren. Een persoon kan in optimale
fysieke gezondheid verkeren en zich vitaal en vol energie voelen, maar
kan tegelijkertijd mentaal moeilijkheden ervaren. Kan ook andersom,
patiënten met fysieke of chronische aandoeningen kunnen mentaal toch
goed in hun vel zitten.
Drie dimensies: (bio-psychosociaal model)
- Fysiek
- Mentaal
- sociaal
Optimale = Evenwichtige voeding
voeding Bevat alle noodzakelijke voedingsstoffen om ons lichaam optimaal te
laten functioneren en gezond te houden
Anorganisc Organische stoffen Organische Anorganische stoffen
he en verbindingen = verbindingen Geen koolstof (C)
organische tussen koolstof (C), waterstof bevatten
stoffen (H) en zuurstof (O). • Mineralen en water.
• Lipiden, koolhydraten,
proteïnen en voedingsvezels
en vitaminen
Macro- en Macronutriënten Micronutriënten
micronutri Relatief grote hoeveelheden Kleine hoeveelheden van op te nemen
ënten Vitaminen en mineralen van op te nemen
Koolhydraten, lipiden,
proteïnen, water en Macromineralen:
voedingsvezels 0,01% van totale
lichaamsgewicht
In grote hoeveelheden
opgenomen worden (> 100 mg/
dag)
Vb. Ca, P, K, Na, Cl, Mg, S…
Sporen- of oligo-elementen:
< 0,01% van totale
lichaamsgewicht
In kleine hoeveelheden
opgenomen worden (< 100
mg/dag)
Vb. Fe, Cu, Se, I, F, Zn…
Ultrasporen:
Gering aandeel, <10mg)
<1 mg/ dag
