Understanding Motivation
& Emotion
Uitgebreide samenvatting in het Nederlands
Johnmarshall Reeve · Wiley, 2018
Hoofdstukken 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 9, 10 en 11
Met begrippenlijst aan het einde. Begrippen en theorieën zijn vetgedrukt.
,Inhoudsopgave
Inhoudsopgave........................................................................................................................... 2
Hoofdstuk 1 — Introductie........................................................................................................... 4
1.1 Wat is motivatie?..............................................................................................................4
1.2 Motivationele wetenschap en theorieën............................................................................4
1.3 Wat veroorzaakt gedrag?.................................................................................................4
1.4 Onderwerp: interne motieven...........................................................................................4
1.5 Hoe meet je motivatie? Vijf expressies.............................................................................4
1.6 Tien overkoepelende thema's...........................................................................................5
Hoofdstuk 2 — Motivatie en emotie in historisch perspectief......................................................6
2.1 Filosofische wortels..........................................................................................................6
2.2 Grand theories — drie opeenvolgende grote theorieën....................................................6
2.3 Opkomst van de mini-theorieën........................................................................................7
2.4 De crisis en de comeback.................................................................................................7
2.5 Korte geschiedenis van emotieonderzoek........................................................................7
Hoofdstuk 3 — Het gemotiveerde en emotionele brein...............................................................8
3.1 Neuroscience: brein in actie.............................................................................................8
3.2 Corticale vs. subcorticale hersengebieden.......................................................................8
3.3 Belangrijke subcorticale structuren...................................................................................8
3.4 Belangrijke corticale structuren.........................................................................................8
3.5 Hersennetwerken............................................................................................................. 9
3.6 Hormonen......................................................................................................................... 9
Hoofdstuk 4 — Biologische behoeften......................................................................................10
4.1 Wat is een ‘need’?.......................................................................................................... 10
4.2 Fundamenten van biologische behoefteregulatie...........................................................10
4.3 Dorst............................................................................................................................... 10
4.4 Honger............................................................................................................................ 10
4.5 Waarom afvallen zo moeilijk is.......................................................................................11
4.6 Seks............................................................................................................................... 11
Hoofdstuk 5 — Psychologische behoeften................................................................................12
5.1 Wat zijn psychologische behoeften?...............................................................................12
5.2 Voordelen van behoefte-bevrediging en kosten van frustratie........................................12
5.3 Autonomie...................................................................................................................... 12
5.4 Competentie................................................................................................................... 13
5.5 Verbondenheid (relatedness).........................................................................................13
5.6 Putting it all together: vitaliteit.........................................................................................13
Hoofdstuk 6 — Extrinsieke motivatie en internalisatie...............................................................14
6.1 Extrinsieke motivatie.......................................................................................................14
6.2 Incentives en consequenties — operante conditionering................................................14
6.3 Hidden costs of reward...................................................................................................14
6.4 Cognitive Evaluation Theory (CET)................................................................................14
6.5 Vijf typen extrinsieke motivatie (continuum van internalisatie)........................................14
6.6 Internalisatie en integratie...............................................................................................15
Hoofdstuk 7 — Doelen stellen en doelen nastreven..................................................................16
7.1 Cognities als springs to action........................................................................................16
7.2 Plannen — het TOTE-model..........................................................................................16
7.3 Goal Setting Theory (Locke & Latham)...........................................................................16
7.4 Typen doelen.................................................................................................................. 16
7.5 Goal striving en implementation intentions.....................................................................17
7.6 Goal disengagement......................................................................................................17
Hoofdstuk 9 — Persoonlijke controleovertuigingen...................................................................18
9.1 Motivatie om persoonlijke controle uit te oefenen...........................................................18
9.2 Twee soorten verwachtingen..........................................................................................18
, 9.3 Illustratieve controleovertuigingen..................................................................................18
9.4 Self-Efficacy (Bandura)...................................................................................................18
9.5 Mastery beliefs vs. helpless beliefs.................................................................................19
9.6 Learned helplessness (Seligman)...................................................................................19
9.7 Reactance theory (Brehm)..............................................................................................19
9.8 Situated Expectancy-Value Model (Eccles)....................................................................19
Hoofdstuk 10 — Het zelf en zijn strevens..................................................................................20
10.1 Twee visies op het zelf.................................................................................................20
10.2 Het zelfconcept............................................................................................................. 20
10.3 Identiteit........................................................................................................................ 20
10.4 Agency — de zelf-als-actor...........................................................................................21
10.5 Zelfregulatie.................................................................................................................. 21
10.6 Zelfcontrole — strength model......................................................................................21
Hoofdstuk 11 — De aard van emotie: zes klassieke vragen.....................................................22
11.1 Vraag 1: Wat is een emotie?........................................................................................22
11.2 Vraag 2: Wat veroorzaakt een emotie?........................................................................22
11.3 Vraag 3: Hoeveel emoties zijn er?................................................................................22
11.4 Vraag 4: Waar zijn emoties goed voor?........................................................................23
11.5 Vraag 5: Kunnen we onze emoties controleren?..........................................................23
11.6 Vraag 6: Verschil tussen emotie en stemming..............................................................23
Begrippenlijst............................................................................................................................ 24
(Rechtsklik op de inhoudsopgave in Word → “Veld bijwerken” voor de paginanummers.)
,Hoofdstuk 1 — Introductie
1.1 Wat is motivatie?
De woorden motivation, emotion en motive komen alle van het Latijnse werkwoord movere
(= ‘bewegen’). Reeve geeft een simpele definitie: motivatie is willen (wanting). Het is een
toestand binnenin ons die verandering wil — in onszelf of in onze omgeving.
Er zijn twee redenen om motivatie te bestuderen. Ten eerste is het op zichzelf interessant: het
vertelt ons wat mensen willen, waarom ze het willen en hoe ze hun leven kunnen verbeteren.
Ten tweede voedt motivatie belangrijke levensuitkomsten: prestaties, leren, gezondheid,
welbevinden.
1.2 Motivationele wetenschap en theorieën
Motivationele wetenschap betekent dat antwoorden op motivationele vragen empirisch
onderbouwd moeten zijn — via testbare hypothesen, duidelijke definities, observatie en
statistiek.
Een theorie is een intellectueel raamwerk dat een grote hoeveelheid kennis ordent zodat een
fenomeen beschreven, begrepen en verklaard kan worden. Motivatie- en emotietheorieën
beantwoorden de waarom?-vragen van gedrag, denken en voelen. De cyclus loopt: realiteit →
theorie → hypothese → data → toepassing.
1.3 Wat veroorzaakt gedrag?
De kernvraag van motivatie is: wat veroorzaakt gedrag? Reeve splitst dit op in zes vragen:
waarom begint gedrag, waarom wordt het volgehouden, waarom is het gericht op bepaalde
doelen, waarom verandert het van richting, waarom varieert het in intensiteit, waarom stopt
het?
Reeve waarschuwt voor populaire pseudo-theorieën als ‘verhoog het zelfvertrouwen’ en
‘geef beloningen’. Zelfvertrouwen is geen oorzaak maar een barometer van hoe het leven
gaat, en beloningen kunnen intrinsieke motivatie juist beschadigen.
1.4 Onderwerp: interne motieven
Wat gedrag energie, richting en volharding geeft zijn motieven: interne processen. Reeve
onderscheidt drie typen:
• Needs (behoeften) — condities binnen het individu die nodig zijn voor het in stand
houden van leven en welbevinden: biologische behoeften (honger, dorst, seks) en
psychologische behoeften (autonomie, competentie, verbondenheid).
• Cognities — mentale gebeurtenissen zoals overtuigingen, verwachtingen, plannen,
doelen, attributies, mindsets en het zelfconcept.
• Emoties — geïntegreerde gevoel-arousal-doel-expressie-reacties op betekenisvolle
gebeurtenissen. Genereren kortdurende, aandachttrekkende uitbarstingen van adaptief
gedrag.
Daarnaast spelen externe gebeurtenissen en sociale contexten een rol: zij wekken interne
motieven op. Een $20-biljet motiveert niet zelf — het is de dopamine-piek en de verwachting
van beloning die het ontketent.
1.5 Hoe meet je motivatie? Vijf expressies
Motivatie is privé en onzichtbaar. Je meet haar via vijf observeerbare uitingen:
, • Gedrag — zeven indicatoren: inspanning (effort), volharding (persistence), latentie
(latency), keuze (choice), responskans, gezichtsuitdrukkingen, lichaamsgebaren.
• Engagement — drie aspecten: behavioral engagement (on-task), cognitive
engagement (concentratie, leerstrategieën) en agentic engagement (initiatief, vragen
stellen, voorkeuren uiten).
• Psychofysiologie — hormonen (cortisol, adrenaline), hartslag, pupildiameter,
huidgeleiding, spieractiviteit.
• Hersenactiviteit — fMRI en EEG: hypothalamus actief bij dorst, insula bij walging,
amygdala bij woede.
• Zelfrapportage — interviews en vragenlijsten. Wat mensen zeggen valt vaak niet samen
met hun gedrag, fysiologie of hersenactiviteit.
1.6 Tien overkoepelende thema's
Reeve verbindt de hele inhoud van het boek aan tien thema's:
• Motivatie en emotie maken effectief functioneren mogelijk.
• Motivatie en emotie zijn interveniërende variabelen — ze mediëren tussen oorzaken
en uitkomsten.
• Er bestaan typen motivatie (niet alleen ‘hoeveel?’, ook ‘welk type?’).
• Motivatieonderzoek onthult de menselijke natuur — wat mensen willen.
• We zijn ons niet altijd bewust van de motivationele basis van ons gedrag.
• Motivatie en emotie zijn dynamisch en vaak reciprocaal met hun oorzaken (bijv.
lerarensteun ↔ studentmotivatie).
• Om te bloeien heeft motivatie ondersteunende condities nodig.
• Sommige motivationele strategieën werken beter: ‘effectief en veilig’ in plaats van
‘productief maar ongelukkig’.
• Behoeften, emoties, cognities en welbevinden zijn met elkaar verbonden.
• Niets is zo praktisch als een goede theorie — het boek bevat 37 motivatie- en
emotietheorieën.
& Emotion
Uitgebreide samenvatting in het Nederlands
Johnmarshall Reeve · Wiley, 2018
Hoofdstukken 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 9, 10 en 11
Met begrippenlijst aan het einde. Begrippen en theorieën zijn vetgedrukt.
,Inhoudsopgave
Inhoudsopgave........................................................................................................................... 2
Hoofdstuk 1 — Introductie........................................................................................................... 4
1.1 Wat is motivatie?..............................................................................................................4
1.2 Motivationele wetenschap en theorieën............................................................................4
1.3 Wat veroorzaakt gedrag?.................................................................................................4
1.4 Onderwerp: interne motieven...........................................................................................4
1.5 Hoe meet je motivatie? Vijf expressies.............................................................................4
1.6 Tien overkoepelende thema's...........................................................................................5
Hoofdstuk 2 — Motivatie en emotie in historisch perspectief......................................................6
2.1 Filosofische wortels..........................................................................................................6
2.2 Grand theories — drie opeenvolgende grote theorieën....................................................6
2.3 Opkomst van de mini-theorieën........................................................................................7
2.4 De crisis en de comeback.................................................................................................7
2.5 Korte geschiedenis van emotieonderzoek........................................................................7
Hoofdstuk 3 — Het gemotiveerde en emotionele brein...............................................................8
3.1 Neuroscience: brein in actie.............................................................................................8
3.2 Corticale vs. subcorticale hersengebieden.......................................................................8
3.3 Belangrijke subcorticale structuren...................................................................................8
3.4 Belangrijke corticale structuren.........................................................................................8
3.5 Hersennetwerken............................................................................................................. 9
3.6 Hormonen......................................................................................................................... 9
Hoofdstuk 4 — Biologische behoeften......................................................................................10
4.1 Wat is een ‘need’?.......................................................................................................... 10
4.2 Fundamenten van biologische behoefteregulatie...........................................................10
4.3 Dorst............................................................................................................................... 10
4.4 Honger............................................................................................................................ 10
4.5 Waarom afvallen zo moeilijk is.......................................................................................11
4.6 Seks............................................................................................................................... 11
Hoofdstuk 5 — Psychologische behoeften................................................................................12
5.1 Wat zijn psychologische behoeften?...............................................................................12
5.2 Voordelen van behoefte-bevrediging en kosten van frustratie........................................12
5.3 Autonomie...................................................................................................................... 12
5.4 Competentie................................................................................................................... 13
5.5 Verbondenheid (relatedness).........................................................................................13
5.6 Putting it all together: vitaliteit.........................................................................................13
Hoofdstuk 6 — Extrinsieke motivatie en internalisatie...............................................................14
6.1 Extrinsieke motivatie.......................................................................................................14
6.2 Incentives en consequenties — operante conditionering................................................14
6.3 Hidden costs of reward...................................................................................................14
6.4 Cognitive Evaluation Theory (CET)................................................................................14
6.5 Vijf typen extrinsieke motivatie (continuum van internalisatie)........................................14
6.6 Internalisatie en integratie...............................................................................................15
Hoofdstuk 7 — Doelen stellen en doelen nastreven..................................................................16
7.1 Cognities als springs to action........................................................................................16
7.2 Plannen — het TOTE-model..........................................................................................16
7.3 Goal Setting Theory (Locke & Latham)...........................................................................16
7.4 Typen doelen.................................................................................................................. 16
7.5 Goal striving en implementation intentions.....................................................................17
7.6 Goal disengagement......................................................................................................17
Hoofdstuk 9 — Persoonlijke controleovertuigingen...................................................................18
9.1 Motivatie om persoonlijke controle uit te oefenen...........................................................18
9.2 Twee soorten verwachtingen..........................................................................................18
, 9.3 Illustratieve controleovertuigingen..................................................................................18
9.4 Self-Efficacy (Bandura)...................................................................................................18
9.5 Mastery beliefs vs. helpless beliefs.................................................................................19
9.6 Learned helplessness (Seligman)...................................................................................19
9.7 Reactance theory (Brehm)..............................................................................................19
9.8 Situated Expectancy-Value Model (Eccles)....................................................................19
Hoofdstuk 10 — Het zelf en zijn strevens..................................................................................20
10.1 Twee visies op het zelf.................................................................................................20
10.2 Het zelfconcept............................................................................................................. 20
10.3 Identiteit........................................................................................................................ 20
10.4 Agency — de zelf-als-actor...........................................................................................21
10.5 Zelfregulatie.................................................................................................................. 21
10.6 Zelfcontrole — strength model......................................................................................21
Hoofdstuk 11 — De aard van emotie: zes klassieke vragen.....................................................22
11.1 Vraag 1: Wat is een emotie?........................................................................................22
11.2 Vraag 2: Wat veroorzaakt een emotie?........................................................................22
11.3 Vraag 3: Hoeveel emoties zijn er?................................................................................22
11.4 Vraag 4: Waar zijn emoties goed voor?........................................................................23
11.5 Vraag 5: Kunnen we onze emoties controleren?..........................................................23
11.6 Vraag 6: Verschil tussen emotie en stemming..............................................................23
Begrippenlijst............................................................................................................................ 24
(Rechtsklik op de inhoudsopgave in Word → “Veld bijwerken” voor de paginanummers.)
,Hoofdstuk 1 — Introductie
1.1 Wat is motivatie?
De woorden motivation, emotion en motive komen alle van het Latijnse werkwoord movere
(= ‘bewegen’). Reeve geeft een simpele definitie: motivatie is willen (wanting). Het is een
toestand binnenin ons die verandering wil — in onszelf of in onze omgeving.
Er zijn twee redenen om motivatie te bestuderen. Ten eerste is het op zichzelf interessant: het
vertelt ons wat mensen willen, waarom ze het willen en hoe ze hun leven kunnen verbeteren.
Ten tweede voedt motivatie belangrijke levensuitkomsten: prestaties, leren, gezondheid,
welbevinden.
1.2 Motivationele wetenschap en theorieën
Motivationele wetenschap betekent dat antwoorden op motivationele vragen empirisch
onderbouwd moeten zijn — via testbare hypothesen, duidelijke definities, observatie en
statistiek.
Een theorie is een intellectueel raamwerk dat een grote hoeveelheid kennis ordent zodat een
fenomeen beschreven, begrepen en verklaard kan worden. Motivatie- en emotietheorieën
beantwoorden de waarom?-vragen van gedrag, denken en voelen. De cyclus loopt: realiteit →
theorie → hypothese → data → toepassing.
1.3 Wat veroorzaakt gedrag?
De kernvraag van motivatie is: wat veroorzaakt gedrag? Reeve splitst dit op in zes vragen:
waarom begint gedrag, waarom wordt het volgehouden, waarom is het gericht op bepaalde
doelen, waarom verandert het van richting, waarom varieert het in intensiteit, waarom stopt
het?
Reeve waarschuwt voor populaire pseudo-theorieën als ‘verhoog het zelfvertrouwen’ en
‘geef beloningen’. Zelfvertrouwen is geen oorzaak maar een barometer van hoe het leven
gaat, en beloningen kunnen intrinsieke motivatie juist beschadigen.
1.4 Onderwerp: interne motieven
Wat gedrag energie, richting en volharding geeft zijn motieven: interne processen. Reeve
onderscheidt drie typen:
• Needs (behoeften) — condities binnen het individu die nodig zijn voor het in stand
houden van leven en welbevinden: biologische behoeften (honger, dorst, seks) en
psychologische behoeften (autonomie, competentie, verbondenheid).
• Cognities — mentale gebeurtenissen zoals overtuigingen, verwachtingen, plannen,
doelen, attributies, mindsets en het zelfconcept.
• Emoties — geïntegreerde gevoel-arousal-doel-expressie-reacties op betekenisvolle
gebeurtenissen. Genereren kortdurende, aandachttrekkende uitbarstingen van adaptief
gedrag.
Daarnaast spelen externe gebeurtenissen en sociale contexten een rol: zij wekken interne
motieven op. Een $20-biljet motiveert niet zelf — het is de dopamine-piek en de verwachting
van beloning die het ontketent.
1.5 Hoe meet je motivatie? Vijf expressies
Motivatie is privé en onzichtbaar. Je meet haar via vijf observeerbare uitingen:
, • Gedrag — zeven indicatoren: inspanning (effort), volharding (persistence), latentie
(latency), keuze (choice), responskans, gezichtsuitdrukkingen, lichaamsgebaren.
• Engagement — drie aspecten: behavioral engagement (on-task), cognitive
engagement (concentratie, leerstrategieën) en agentic engagement (initiatief, vragen
stellen, voorkeuren uiten).
• Psychofysiologie — hormonen (cortisol, adrenaline), hartslag, pupildiameter,
huidgeleiding, spieractiviteit.
• Hersenactiviteit — fMRI en EEG: hypothalamus actief bij dorst, insula bij walging,
amygdala bij woede.
• Zelfrapportage — interviews en vragenlijsten. Wat mensen zeggen valt vaak niet samen
met hun gedrag, fysiologie of hersenactiviteit.
1.6 Tien overkoepelende thema's
Reeve verbindt de hele inhoud van het boek aan tien thema's:
• Motivatie en emotie maken effectief functioneren mogelijk.
• Motivatie en emotie zijn interveniërende variabelen — ze mediëren tussen oorzaken
en uitkomsten.
• Er bestaan typen motivatie (niet alleen ‘hoeveel?’, ook ‘welk type?’).
• Motivatieonderzoek onthult de menselijke natuur — wat mensen willen.
• We zijn ons niet altijd bewust van de motivationele basis van ons gedrag.
• Motivatie en emotie zijn dynamisch en vaak reciprocaal met hun oorzaken (bijv.
lerarensteun ↔ studentmotivatie).
• Om te bloeien heeft motivatie ondersteunende condities nodig.
• Sommige motivationele strategieën werken beter: ‘effectief en veilig’ in plaats van
‘productief maar ongelukkig’.
• Behoeften, emoties, cognities en welbevinden zijn met elkaar verbonden.
• Niets is zo praktisch als een goede theorie — het boek bevat 37 motivatie- en
emotietheorieën.
