Inleiding
Basisbegrippen
Rechtspraak: uitspraken van rechters
- Hof van beroep: Bekijkt de feiten en de beslissing van de rechtbank in
eerste aanleg om de uitspraak eventueel aan te passen indien nodig.
- Hof van Cassatie: Indien er onenigheid is over een uitspraak van het hof
van beroep, bekijkt het Hof van Cassatie of de wetgeving correct werd
toegepast door het hof van beroep.
Vastgelegd in vonnissen en arresten
Rechtsleer: interpretaties van de wet door juristen
Wetgeving: het neergeschreven recht vastgelegd in wetboeken
Aansprakelijkheid
Vervoerder is in principe aansprakelijk voor schade tijdens het zeevervoer.
- Indien hij niet in fout is, kan hij zijn aansprakelijkheid beperken/uitsluiten
met behulp van ontheffingsgronden vastgelegd in een internationaal
verdrag (dat verschilt afhankelijk van de vervoersmodaliteit)
De zeevervoerder heeft de meeste ontheffingsgronden
Andere betrokken partijen kunnen hun aansprakelijkheid beperken met behulp
van hun algemene voorwaarden.
Wettelijk kader
Internationaal verdrag dat de aansprakelijkheid van de zeevervoerder ten
aanzien van de goederen en de goederenbelanghebbende (3 de
cognossementhouder) regelt: Hague-Visby Rules
- Dit verdrag werd integraal overgenomen in het nieuwe Belgisch
Scheepvaartwetboek (= geratificeerd/opgenomen in de Belgische
wetgeving)
Wetsontwerp ingediend bij de kamer van volksvertegenwoordigers
Stemming door de kamer van volksvertegenwoordigers
Bekrachtiging door de koning
Publicatie in het Belgisch Staatsblad
Contractuele kader
Cognossementsvoorwaarden: contractuele voorwaarden van rederijen
(zeevervoerders) waarin zij hun aansprakelijkheid zo veel mogelijk proberen te
beperken/uitsluiten binnen wat wettelijk toegelaten is.
Wettelijke bescherming van de ontvanger van de goederen zodat de
zeevervoerder zijn aansprakelijkheid niet volledig kan ontlopen.
Vordering ten aanzien van de zeevervoerder (maritieme claim)
Altijd gevrijwaard laten (dus zorgen dat het mogelijk blijft om een vordering te
stellen in geval van schade)
Garantiebrieven – Letters of Indemnity (LOI)
Gevestigd gebruik in Antwerpen, maar eigenlijk in de meeste gevallen fraude
, Middel waarmee de zeevervoerder zijn aansprakelijkheid in sommige gevallen
kan beperken met toestemming van de afzender/expediteur.
Juridische begrippen
Verantwoordelijkheid: een moreel begrip dat duidt op een gevoel
Aansprakelijkheid: een juridisch begrip waar gevolgen aan vasthangen
(juridisch vastgelegde verantwoordelijkheid)
Contractuele aansprakelijkheid: tijdens de duur van een contract
- Objectief: vermoeden van aansprakelijkheid
Buitencontractuele aansprakelijkheid: wanneer er geen contract was tussen
de partijen, maar er toch schade is ontstaan.
- Fout
- Schade aan derden
- Oorzakelijk verband tussen de schade aan derden en de fout
Belangrijk want de zeevervoerder kan in de
cognossementsvoorwaarden vastleggen dat er geen
buitencontractuele vordering mogelijk is tegen de aangestelden van
de vervoerder. (bv. als er schade ontstaat on terminal, de
zeevervoerder is enkel aansprakelijk na het laden aan boord en tot
het lossen. Dan kan de ladingbelanghebbende in dit geval geen
buitencontractuele vordering stellen tegen de terminal operator)
Aanvullend recht: geldt alleen als de partijen zelf niets anders hebben
afgesproken. (wet is dus soort vangnet voor in het geval dat partijen niets
afspreken)
Dwingend recht: partijen mogen enkel afwijken van dwingend recht ten
voordele van de beschermde partij.
Hague-Visby: dwingend recht waarbij de minimale aansprakelijkheid
van de zeevervoerder wordt vastgesteld. Clausules die die
aansprakelijkheid verminderen zijn automatisch nietig. Clausules die
meer bescherming geven aan de derde conossementshouder
(beschermde partij) zijn wel toegestaan.
Recht van openbare orde: afwijken is nooit toegestaan.
- Schendingen leiden tot nietigheid van het contract of andere sancties
(zoals vervolging door het openbaar ministerie)
Bezit: feitelijke toestand
De vervoerder bezit de goederen, maar is geen eigenaar van de
goederen tijdens het zeevervoer.
Eigendom: juridische toestand
De koper/verkoper is eigenaar van de goederen, maar bezit ze niet
tijdens het zeevervoer
Retentierecht: de zeevervoerder kan een pand leggen op de goederen totdat
hij de betaling van de vrachtprijs ontvangt.
Wilsovereenstemming: iedereen is het eens
Wilsgebreken: wilsovereenstemming werd onmogelijk gemaakt door bv.
bedrog, geweld, drang,…
Waardepapier: titel die recht geeft op de prestatie die in of op het document
vervat is (waarde staat op het document zelf)
- Bv. een overdraagbare B/L: geeft recht op de afgifte van de goederen die
in die B/L vermeld staan
, - De persoon die recht heeft op afgifte van de goederen volgens de B/L =
derde cognossementshouder
Derde: omdat hij een derde partij is, hij heeft zelf geen
vervoerscontract gesloten.
Hague-Visby rules hebben als doel om de derde
cognossementshouder te beschermen
- Bv. cheques, cash geld, toegangstickets,…
Het particularisme van het maritiem recht
2.1 Het zee avontuur
Moderne vormen van zeerecht
Veilige afloop van een zeereis is nu zekerder, maar er blijven risico’s op verlies
en schade van de lading of het vergaan van het gehele schip.
- Nog steeds nood aan regelgeving m.b.t. aansprakelijkheid van de
vervoerder en scheepseigenaar en regelgeving m.b.t. averij-grosse (het
maken van kosten/veroorzaken van schade in een noodsituatie om het
schip en de lading te redden)
2.2 De verpersoonlijking van het schip
Zowel schepen als natuurlijke personen worden door het recht van een
bepaalde staat gekend
Schip heeft:
- Identiteit - naam
- Nationaliteit – vlaggenstaat
Natuurlijke persoon:
- Identiteit – naam
- Nationaliteit
De classificatie-maatschappij controleert of schepen voldoen aan de
internationale veiligheidsregels opgesteld door de IMO (international maritime
organisation) in opdracht van de vlaggenstaat waaronder het schip vaart.
- Hebben in elke haven vertegenwoordigers die kunnen ingrijpen wanneer
de port state control schepen aan de ketting legt.
De port state control: controleert schepen in havens op het volgen van de
regels opgelegd door de IMO
P&I clubs: protection and indemnity clubs – verzekeren de aansprakelijkheid
van de zeevervoerders
2.3 De afzondering van het schip
Omdat het schip afgezonderd is van de rest van de wereld ontstaat de nood
om:
- Regelingen te treffen m.b.t. eigendom en beheer van het schip
- Toekenning van absoluut gezag aan 1 persoon aan boord van het schip
tijdens de zeereis (= kapitein)
Inbreuken op het gezag van de kapitein = muiterij
Omwille van de grote afstand tussen de rederij (eigenaar van het schip) en de
kapitein (met absoluut gezag) tijdens de zeereis:
Basisbegrippen
Rechtspraak: uitspraken van rechters
- Hof van beroep: Bekijkt de feiten en de beslissing van de rechtbank in
eerste aanleg om de uitspraak eventueel aan te passen indien nodig.
- Hof van Cassatie: Indien er onenigheid is over een uitspraak van het hof
van beroep, bekijkt het Hof van Cassatie of de wetgeving correct werd
toegepast door het hof van beroep.
Vastgelegd in vonnissen en arresten
Rechtsleer: interpretaties van de wet door juristen
Wetgeving: het neergeschreven recht vastgelegd in wetboeken
Aansprakelijkheid
Vervoerder is in principe aansprakelijk voor schade tijdens het zeevervoer.
- Indien hij niet in fout is, kan hij zijn aansprakelijkheid beperken/uitsluiten
met behulp van ontheffingsgronden vastgelegd in een internationaal
verdrag (dat verschilt afhankelijk van de vervoersmodaliteit)
De zeevervoerder heeft de meeste ontheffingsgronden
Andere betrokken partijen kunnen hun aansprakelijkheid beperken met behulp
van hun algemene voorwaarden.
Wettelijk kader
Internationaal verdrag dat de aansprakelijkheid van de zeevervoerder ten
aanzien van de goederen en de goederenbelanghebbende (3 de
cognossementhouder) regelt: Hague-Visby Rules
- Dit verdrag werd integraal overgenomen in het nieuwe Belgisch
Scheepvaartwetboek (= geratificeerd/opgenomen in de Belgische
wetgeving)
Wetsontwerp ingediend bij de kamer van volksvertegenwoordigers
Stemming door de kamer van volksvertegenwoordigers
Bekrachtiging door de koning
Publicatie in het Belgisch Staatsblad
Contractuele kader
Cognossementsvoorwaarden: contractuele voorwaarden van rederijen
(zeevervoerders) waarin zij hun aansprakelijkheid zo veel mogelijk proberen te
beperken/uitsluiten binnen wat wettelijk toegelaten is.
Wettelijke bescherming van de ontvanger van de goederen zodat de
zeevervoerder zijn aansprakelijkheid niet volledig kan ontlopen.
Vordering ten aanzien van de zeevervoerder (maritieme claim)
Altijd gevrijwaard laten (dus zorgen dat het mogelijk blijft om een vordering te
stellen in geval van schade)
Garantiebrieven – Letters of Indemnity (LOI)
Gevestigd gebruik in Antwerpen, maar eigenlijk in de meeste gevallen fraude
, Middel waarmee de zeevervoerder zijn aansprakelijkheid in sommige gevallen
kan beperken met toestemming van de afzender/expediteur.
Juridische begrippen
Verantwoordelijkheid: een moreel begrip dat duidt op een gevoel
Aansprakelijkheid: een juridisch begrip waar gevolgen aan vasthangen
(juridisch vastgelegde verantwoordelijkheid)
Contractuele aansprakelijkheid: tijdens de duur van een contract
- Objectief: vermoeden van aansprakelijkheid
Buitencontractuele aansprakelijkheid: wanneer er geen contract was tussen
de partijen, maar er toch schade is ontstaan.
- Fout
- Schade aan derden
- Oorzakelijk verband tussen de schade aan derden en de fout
Belangrijk want de zeevervoerder kan in de
cognossementsvoorwaarden vastleggen dat er geen
buitencontractuele vordering mogelijk is tegen de aangestelden van
de vervoerder. (bv. als er schade ontstaat on terminal, de
zeevervoerder is enkel aansprakelijk na het laden aan boord en tot
het lossen. Dan kan de ladingbelanghebbende in dit geval geen
buitencontractuele vordering stellen tegen de terminal operator)
Aanvullend recht: geldt alleen als de partijen zelf niets anders hebben
afgesproken. (wet is dus soort vangnet voor in het geval dat partijen niets
afspreken)
Dwingend recht: partijen mogen enkel afwijken van dwingend recht ten
voordele van de beschermde partij.
Hague-Visby: dwingend recht waarbij de minimale aansprakelijkheid
van de zeevervoerder wordt vastgesteld. Clausules die die
aansprakelijkheid verminderen zijn automatisch nietig. Clausules die
meer bescherming geven aan de derde conossementshouder
(beschermde partij) zijn wel toegestaan.
Recht van openbare orde: afwijken is nooit toegestaan.
- Schendingen leiden tot nietigheid van het contract of andere sancties
(zoals vervolging door het openbaar ministerie)
Bezit: feitelijke toestand
De vervoerder bezit de goederen, maar is geen eigenaar van de
goederen tijdens het zeevervoer.
Eigendom: juridische toestand
De koper/verkoper is eigenaar van de goederen, maar bezit ze niet
tijdens het zeevervoer
Retentierecht: de zeevervoerder kan een pand leggen op de goederen totdat
hij de betaling van de vrachtprijs ontvangt.
Wilsovereenstemming: iedereen is het eens
Wilsgebreken: wilsovereenstemming werd onmogelijk gemaakt door bv.
bedrog, geweld, drang,…
Waardepapier: titel die recht geeft op de prestatie die in of op het document
vervat is (waarde staat op het document zelf)
- Bv. een overdraagbare B/L: geeft recht op de afgifte van de goederen die
in die B/L vermeld staan
, - De persoon die recht heeft op afgifte van de goederen volgens de B/L =
derde cognossementshouder
Derde: omdat hij een derde partij is, hij heeft zelf geen
vervoerscontract gesloten.
Hague-Visby rules hebben als doel om de derde
cognossementshouder te beschermen
- Bv. cheques, cash geld, toegangstickets,…
Het particularisme van het maritiem recht
2.1 Het zee avontuur
Moderne vormen van zeerecht
Veilige afloop van een zeereis is nu zekerder, maar er blijven risico’s op verlies
en schade van de lading of het vergaan van het gehele schip.
- Nog steeds nood aan regelgeving m.b.t. aansprakelijkheid van de
vervoerder en scheepseigenaar en regelgeving m.b.t. averij-grosse (het
maken van kosten/veroorzaken van schade in een noodsituatie om het
schip en de lading te redden)
2.2 De verpersoonlijking van het schip
Zowel schepen als natuurlijke personen worden door het recht van een
bepaalde staat gekend
Schip heeft:
- Identiteit - naam
- Nationaliteit – vlaggenstaat
Natuurlijke persoon:
- Identiteit – naam
- Nationaliteit
De classificatie-maatschappij controleert of schepen voldoen aan de
internationale veiligheidsregels opgesteld door de IMO (international maritime
organisation) in opdracht van de vlaggenstaat waaronder het schip vaart.
- Hebben in elke haven vertegenwoordigers die kunnen ingrijpen wanneer
de port state control schepen aan de ketting legt.
De port state control: controleert schepen in havens op het volgen van de
regels opgelegd door de IMO
P&I clubs: protection and indemnity clubs – verzekeren de aansprakelijkheid
van de zeevervoerders
2.3 De afzondering van het schip
Omdat het schip afgezonderd is van de rest van de wereld ontstaat de nood
om:
- Regelingen te treffen m.b.t. eigendom en beheer van het schip
- Toekenning van absoluut gezag aan 1 persoon aan boord van het schip
tijdens de zeereis (= kapitein)
Inbreuken op het gezag van de kapitein = muiterij
Omwille van de grote afstand tussen de rederij (eigenaar van het schip) en de
kapitein (met absoluut gezag) tijdens de zeereis:
