OP WEG MET EEN GROEP
MODULE 1: MODEL VOOR KLASHOUDEN
1. KLASHOUDEN: EEN EERSTE SITUERING
1.1 INLEIDING
Belang effectief klashouden, falend klashouden grote invloed op:
- De leerprestaties van lln
- De mate van betrokkenheid, een toegenomen weerstand, ongewenst en in sommige gevallen
agressief gedrag op school
- De zelfeffectiviteit leraren (burn-outs)
1.2 KLASHOUDEN: WHAT’S IN A NAME?
= Geheel aan proactieve en reactieve maatregelen die een leerkracht stelt met als doel een veilig,
stimulerend en gestructureerd leer en leefklimaat in het leven te roepen en te handhaven. Klashouden vraagt
een ‘meesterschap’, dat hij inzet om de verbondenheid:
− met de groep,
− met elk kind uit de groep
− en verbondenheid tussen de kinderen onderling
te stimuleren.
→ Leerling centraal
Waarom?
− Kritische vaardigheid + struikelblok
− Gevolgen falend klashouden = leerprestaties lln, llngedrag
− Zelfeffectiviteit van lkr => Vroegtijdige uitstroom startende lkr en burn-out
1.3 KLASHOUDEN: EEN SYSTEMISCHE BENADERING
Literatuur: Materialen die zich beperken tot proactieve of reactieve handelingen, geen rekening met context
en actoren
Realiteit: Klashouden is breed = beïnvloedt de volledige onderwijssituatie, totaalaanpak
1
,2. HET MODEL VOOR KLASHOUDEN
‘Thematisch’ model
= Circkels werken op elkaar in
2.1 DE KLASGROEP STAAT CENTRAAL
Klasgroep: complex en divers systeem door
− Kenmerken leerling
− Kenmerken klas
Grote diversiteit tussen klasgroepen:
- Diversiteit tussen individuele leerlingen
- Manier waarop leerlingen met elkaar in interactie gaan
- Werk- en leefklimaat hangt af van de kenmerken van de individuele leerlingen en de verbondenheid
en dynamiek binnen groep
2.1.1 KENMERKEN VAN DE LEERLING
Valcke en De Craene: verschillen kan je niet wegwerken, focussen op de motivatie (gemeenschappelijke
noemer)
Motivatie: betekenisvolle voorspeller voor betere leerprestaties
2
, Verschillende bronnen van diversiteit
→ Beïnvloeding tussen bronnen
Als leerkracht: op de hoogte zijn van beginsituatie en basisbehoeften!
2.1.2 KENMERKEN VAN DE KLAS
De klas:
- Unieke combinatie lln
- Relaties tussen die lln
Vrij gevoelig aan veranderingen = komst of vertrek kan grote invloed hebben op dynamiek
Als we gedrag van een individuele leerling willen begrijpen, moeten we deze leerling zien in relatie tot
de klasgroep
De rol van lkr:
- Model
- Tegengewicht bieden tegen een negatieve groepsidentiteit (basisbehoeften)
- Door te voldoen aan basisbehoeften => ‘geïntegreerde identiteit’ (beter in staat eigen keuzes)
- Een veilig, stimulerend en gestructureerd leer en leefklimaat creëren
2.2 DE LERAAR IN DE KLASGROEP
2.2.1 KLASHOUDEN DOET BEROEP OP ALLE COMPETENTIES VAN DE LERAAR
Meesterschap: sterk in 5 rollen + vervlochtenheid = goed
klashouden
→ Veilig, stimuleren en gestructureerd leer-en leefklimaat
→ Betere leeprestaties
→ (Beperkte compensatie in de 5 rollen mogelijk)
→ Kenmerken grootste effect: didacticus en organisator
(helderheid onderwijs leraar) => Hattie
Vb. Leerkracht organisatorisch niet sterk, maar motiverende
didactische aanpak, inhoudelijke bagage
MAAR
Indien een lkr sterk uitvalt voor 1, kunnen de andere rollen niet compenseren.
Vb. inhoudelijk zwak => verliezen aanzien van de groep
3
, Hoe sterker een leerkracht staat in de verschillende rollen, hoe sterker deze rollen met elkaar vervlochten
zijn, hoe sterker het klashouden zal zijn en hoe groter de impact zal zijn op het leren
Gedrag leraar heeft invloed op gedrag leerlingen
A) DE LERAAR ALS OPVOEDER
= Kwaliteitsvolle relatie met zijn leerlingen
Relatie tussen leraar en leerlingen vaak de basis voor klashouden
De vaardigheden als opvoeder groot effect op de andere rollen: hoe sterker de verschillende rollen met elkaar
vervlochten zijn, hoe effectiever het klashouden
DE LERAAR ALS OPVOEDER – DE LERAAR ALS DIDACTICUS
Manier waarop leerlingen de relatie met hun leraar beleven en hun attitude tegenover de lessen van deze
leraren => duidelijk verband
Vb. leerling die negatieve relatie heeft met leerkracht, negatieve attitude tov het vak dat de lkr geeft
DE LERAAR ALS OPVOEDER – DE LERAAR ALS ORGANISATOR
Marzano: ‘Als een leraar een goede relatie heeft met leerlingen, zullen de leerlingen eerder geneigd zijn regels,
routines en ordemaatregelen die het gevolg zijn van hun overtredingen, te accepteren.
DE LERAAR ALS OPVOEDER – DE LERAAR ALS TEAMSPELER
Een leerkracht die erin slaagt om een ‘team’ te vormen met de klasgroep zal in dit team zijn rol als coach
(opvoeder) gemakkelijker kunnen opnemen
DE LERAAR ALS OPVOEDER – DE LERAAR ALS INHOUDELIJK EXPERT
Door een gebrek aan inhoudelijke kennis kan hij zijn rol als opvoeder niet naar behoren vullen
BASISHOUDINGEN LEERKRACHT IN VERBAND MET KLASHOUDEN
Ondersteunen Uit) dagen
- Evenwicht tussen autonomie lln en - Sociale vaardigheden en attitudes die we
autoriteit lkr verwachten effectief aanleren (zone naaste
- Binnen raamwerk regels en afspraken ontwikkeling)
voldoende vrijheid geven - Uitdagen eigen weg te vinden in de groep
- Lln verantwoorde beslissingen leren maken - Kind ontdekt wie het is in de groep
binnen grenzen
Waarderen Vertrouwen
- Kwaliteiten in de groep erkennen - Kinderen laten ervaren dat je in hen gelooft
- Onvoorwaardelijke acceptatie van het kind en erop vertrouwt dat ze op sociaal vlak
- Duidelijk maken welk gedrag acceptabel is binnen de groep kunnen groeien
- Vertrouwen dat kinderen problemen zelf
kunnen oplossen
-
B) DE LEERKRACHT ALS ORGANISATOR
Vaardigheden als organisator met betrekking tot klashouden heeft een positieve invloed op de leerprestaties
Vaardigheden van organisatorisch sterke leraar kunnen gelinkt worden aan 1 van de 4 basiselementen:
4
MODULE 1: MODEL VOOR KLASHOUDEN
1. KLASHOUDEN: EEN EERSTE SITUERING
1.1 INLEIDING
Belang effectief klashouden, falend klashouden grote invloed op:
- De leerprestaties van lln
- De mate van betrokkenheid, een toegenomen weerstand, ongewenst en in sommige gevallen
agressief gedrag op school
- De zelfeffectiviteit leraren (burn-outs)
1.2 KLASHOUDEN: WHAT’S IN A NAME?
= Geheel aan proactieve en reactieve maatregelen die een leerkracht stelt met als doel een veilig,
stimulerend en gestructureerd leer en leefklimaat in het leven te roepen en te handhaven. Klashouden vraagt
een ‘meesterschap’, dat hij inzet om de verbondenheid:
− met de groep,
− met elk kind uit de groep
− en verbondenheid tussen de kinderen onderling
te stimuleren.
→ Leerling centraal
Waarom?
− Kritische vaardigheid + struikelblok
− Gevolgen falend klashouden = leerprestaties lln, llngedrag
− Zelfeffectiviteit van lkr => Vroegtijdige uitstroom startende lkr en burn-out
1.3 KLASHOUDEN: EEN SYSTEMISCHE BENADERING
Literatuur: Materialen die zich beperken tot proactieve of reactieve handelingen, geen rekening met context
en actoren
Realiteit: Klashouden is breed = beïnvloedt de volledige onderwijssituatie, totaalaanpak
1
,2. HET MODEL VOOR KLASHOUDEN
‘Thematisch’ model
= Circkels werken op elkaar in
2.1 DE KLASGROEP STAAT CENTRAAL
Klasgroep: complex en divers systeem door
− Kenmerken leerling
− Kenmerken klas
Grote diversiteit tussen klasgroepen:
- Diversiteit tussen individuele leerlingen
- Manier waarop leerlingen met elkaar in interactie gaan
- Werk- en leefklimaat hangt af van de kenmerken van de individuele leerlingen en de verbondenheid
en dynamiek binnen groep
2.1.1 KENMERKEN VAN DE LEERLING
Valcke en De Craene: verschillen kan je niet wegwerken, focussen op de motivatie (gemeenschappelijke
noemer)
Motivatie: betekenisvolle voorspeller voor betere leerprestaties
2
, Verschillende bronnen van diversiteit
→ Beïnvloeding tussen bronnen
Als leerkracht: op de hoogte zijn van beginsituatie en basisbehoeften!
2.1.2 KENMERKEN VAN DE KLAS
De klas:
- Unieke combinatie lln
- Relaties tussen die lln
Vrij gevoelig aan veranderingen = komst of vertrek kan grote invloed hebben op dynamiek
Als we gedrag van een individuele leerling willen begrijpen, moeten we deze leerling zien in relatie tot
de klasgroep
De rol van lkr:
- Model
- Tegengewicht bieden tegen een negatieve groepsidentiteit (basisbehoeften)
- Door te voldoen aan basisbehoeften => ‘geïntegreerde identiteit’ (beter in staat eigen keuzes)
- Een veilig, stimulerend en gestructureerd leer en leefklimaat creëren
2.2 DE LERAAR IN DE KLASGROEP
2.2.1 KLASHOUDEN DOET BEROEP OP ALLE COMPETENTIES VAN DE LERAAR
Meesterschap: sterk in 5 rollen + vervlochtenheid = goed
klashouden
→ Veilig, stimuleren en gestructureerd leer-en leefklimaat
→ Betere leeprestaties
→ (Beperkte compensatie in de 5 rollen mogelijk)
→ Kenmerken grootste effect: didacticus en organisator
(helderheid onderwijs leraar) => Hattie
Vb. Leerkracht organisatorisch niet sterk, maar motiverende
didactische aanpak, inhoudelijke bagage
MAAR
Indien een lkr sterk uitvalt voor 1, kunnen de andere rollen niet compenseren.
Vb. inhoudelijk zwak => verliezen aanzien van de groep
3
, Hoe sterker een leerkracht staat in de verschillende rollen, hoe sterker deze rollen met elkaar vervlochten
zijn, hoe sterker het klashouden zal zijn en hoe groter de impact zal zijn op het leren
Gedrag leraar heeft invloed op gedrag leerlingen
A) DE LERAAR ALS OPVOEDER
= Kwaliteitsvolle relatie met zijn leerlingen
Relatie tussen leraar en leerlingen vaak de basis voor klashouden
De vaardigheden als opvoeder groot effect op de andere rollen: hoe sterker de verschillende rollen met elkaar
vervlochten zijn, hoe effectiever het klashouden
DE LERAAR ALS OPVOEDER – DE LERAAR ALS DIDACTICUS
Manier waarop leerlingen de relatie met hun leraar beleven en hun attitude tegenover de lessen van deze
leraren => duidelijk verband
Vb. leerling die negatieve relatie heeft met leerkracht, negatieve attitude tov het vak dat de lkr geeft
DE LERAAR ALS OPVOEDER – DE LERAAR ALS ORGANISATOR
Marzano: ‘Als een leraar een goede relatie heeft met leerlingen, zullen de leerlingen eerder geneigd zijn regels,
routines en ordemaatregelen die het gevolg zijn van hun overtredingen, te accepteren.
DE LERAAR ALS OPVOEDER – DE LERAAR ALS TEAMSPELER
Een leerkracht die erin slaagt om een ‘team’ te vormen met de klasgroep zal in dit team zijn rol als coach
(opvoeder) gemakkelijker kunnen opnemen
DE LERAAR ALS OPVOEDER – DE LERAAR ALS INHOUDELIJK EXPERT
Door een gebrek aan inhoudelijke kennis kan hij zijn rol als opvoeder niet naar behoren vullen
BASISHOUDINGEN LEERKRACHT IN VERBAND MET KLASHOUDEN
Ondersteunen Uit) dagen
- Evenwicht tussen autonomie lln en - Sociale vaardigheden en attitudes die we
autoriteit lkr verwachten effectief aanleren (zone naaste
- Binnen raamwerk regels en afspraken ontwikkeling)
voldoende vrijheid geven - Uitdagen eigen weg te vinden in de groep
- Lln verantwoorde beslissingen leren maken - Kind ontdekt wie het is in de groep
binnen grenzen
Waarderen Vertrouwen
- Kwaliteiten in de groep erkennen - Kinderen laten ervaren dat je in hen gelooft
- Onvoorwaardelijke acceptatie van het kind en erop vertrouwt dat ze op sociaal vlak
- Duidelijk maken welk gedrag acceptabel is binnen de groep kunnen groeien
- Vertrouwen dat kinderen problemen zelf
kunnen oplossen
-
B) DE LEERKRACHT ALS ORGANISATOR
Vaardigheden als organisator met betrekking tot klashouden heeft een positieve invloed op de leerprestaties
Vaardigheden van organisatorisch sterke leraar kunnen gelinkt worden aan 1 van de 4 basiselementen:
4
