Toegepaste neuroanatomie
1. Inleiding
Input vanuit inwendig of uitwendig via receptoren naar
zenuwbanen, die het signaal naar ruggenmerg sturen.
Vanuit ruggenmerg (processing) worden er via
interneuronen outputsignalen afgegeven naar de zenuwbanen (reflexboog). Input is afferent en
output is efferent.
1.1. Zenuwweefsel
90% gliacellen, 10% zenuwcellen
Zenuwcellen:
- Differentiëren zich van andere celtypen doordat een
zenuwcel prikkelbaar is en de prikkel in een
unidirectioneel richting kan leiden
- Axon is in het PZS gemyeliniseerd door Schwancellen
o Meer myeline = snellere geleiding
- Grotere diameter van het axon = snellere prikkelgeleiding
- Zenuwcellen die instaan voor spieractiviteit (motorisch) zijn meestal beter gemyeliniseerd
→ snelle geleiding
- Zenuwcellen die instaan voor pijn of temperatuur (sensorisch) zijn minder goed
gemyeliniseerd → tragere geleiding
- Soorten zenuwcellen
o Bipolaire neuronen
▪ 2 axonen (moeilijk te weten welke afferent en efferent is)
▪ Ene is afferent en ander efferent → unidirectioneel
▪ Bv: in kopzenuwen
o Unipolair neuron:
▪ 1 axon
▪ Bv: motorneuronen
o Pseudounipolaire neuronen
▪ 1 afferente en 1 efferente tak met een gemeenschappelijke stam
▪ Bv: thv spinaal ganglion
- geclusterde groep zenuwcellen buiten CZS = ganglion
- geclusterde groep zenuwcellen in het CZS = nucleus
- Toepassing: prikkelgeleiding berekenen tussen twee punten. Vaak bij oppervlakkige
(sensorische) zenuwvezels. Als er plots een lager verwachte prikkelgeleiding snelheid kan
dit zijn dat de isolatie niet goed werkt. Prikkelgeleiding geeft dus info over de dikte van de
myelineschede. Gebeurd binnen de diergeneeskunde minder vaak, verschillende rassen,
verschillende dikte huid etc. reverentiewaarde is dan dus lastig te bepalen.
,Gliacellen:
- Er zijn 3 soorten gliacellen:
o Oligodendrocyten
▪ vormen myelineschedes rond axonen van het CZS
▪ functie: isoleren. (is hetzelfde als de schwancel in het PZS maar de oligodendrocyt zit in het CZS)
o Astrocyten (stervormig)
▪ uitlopers sturen thv de knopen van Ravier en thv de synaptische spleet
▪ kunnen signaalgeving doorheen die neuronen gaan moduleren.
▪ Ook uitlopers sturen naar de bloedvaten en naar de bloed-hersenbarrière
* belangrijke rol in de vorming van de bloed-hersenbarrière
▪ Ependymcellen vormen cerebrospinaal vocht thv de hersenventrikels
*de astrocyten zullen ook hierheen uitlopers sturen om een extra
barrière te vormen.
o Microgliacellen
▪ lokale macrofagen van het CZS
▪ nemen een andere vorm aan als ze actief zijn.
* In rust is hij stervormig,
*als de uitlopers iets gevaarlijks detecteren → de microgliacellen
geactiveerd → trekken de uitlopers → gaan migreren doorheen het
zenuwweefsel waar ze en lokale macrofagen functie gaan
uitvoeren.
* Als je ergens een clubje microgliacellen ziet zitten duid dit erop dat
er iets mis is.
- Toepassing: trillende biggetjes. Thv het centrale zenuwstelsel is er een probleem bij de
oligodrocyten: Hypomyelinogenesis congenita. Er is een tekort aan myeline rond de
axonen. Hierdoor is er moeilijke / weinig prikkelgeleiding waardoor de dieren gaan trillen.
Dit kan verschillende oorzaken hebben. De zeugen kunnen blootgesteld zijn aan een
antiparasitair middel dat interfereerde met de aanleg van myeline maar kan ook een
genetisch effect zijn. De biggen trillen continu omdat er geen goede isolatie is van het
elektrisch signaal. Er is geen voldoende isolatie van het ene axon ten opzichte van een
ander axon. Er is dus iets mis met de oligodrocyten. Als die biggen slapen gaan je niks zien.
Er is dan geen input dus ze hoeven niks te verwerken. Als ze input krijgen dan zal er iets
mis gaan.
1.2. Indeling
,1.3. Overzicht receptoren en effectoren
, 2. Extra structuren CZS
2.1. Meningen
Embryologie:
- Ectomeninx geeft aanleiding tot dura mater + periost
- Endomeninx/ Leptomeninx → pia mater + arachnoidea
- Thv het wervelkanaal is er meer ruimte tss het periost en de dura mater = epidurale
ruimte
- Toepassing: ligging tumor aanduiden → extraduraal, intraduraal of extramedullair,
intramedullair
Dura mater:
Kan worden opgedeeld in een dura mater spinalis en een
dura mater encephali.
- Dura mater encephali
o Sterk vergroeid met schedelbeenderen
o Venen liggen als een Sinus durea matris in
de dura (arteries liggen buiten de dura mater
in de arachnoidea)
o Vormt tussenschotten
▪ Falx cerebri (4) (verticaal tussen
linker en rechter hersenhelft)
▪ Tentorium cerebelli membranaceum (5) (verticaal tussen grote en kleine
hersenen)
▪ Diaphragma sellae turcicae (ventraal gat waar de hypofysesteel door kan)
- Dura mater spinalis
o Lamina externa = periost
o Cavum epiduralis = epidurale ruimte met bloedvaten
o Plexus vertebralis internus = venen in epidurale ruimte
o Lamina interna = dura mater
- Filum durae matris spinalis = laagje dura mater rond filum terminale
- Toepassing : Epidurale anesthesie -> wordt gedaan sacraal - caudaal. Hoeveelheid
bepaald reikwijdte anesthesie en of het dier al dan niet blijft rechtstaan. Geen ruggenmerg
meer en dus zijn dura mater en arachnoïdea met elkaar versmolten (rode lijntjes op figuur)
en kan je dus eenvoudig in het cavum epiduralis prikken (veilig). Bij een keizersnee, willen
1. Inleiding
Input vanuit inwendig of uitwendig via receptoren naar
zenuwbanen, die het signaal naar ruggenmerg sturen.
Vanuit ruggenmerg (processing) worden er via
interneuronen outputsignalen afgegeven naar de zenuwbanen (reflexboog). Input is afferent en
output is efferent.
1.1. Zenuwweefsel
90% gliacellen, 10% zenuwcellen
Zenuwcellen:
- Differentiëren zich van andere celtypen doordat een
zenuwcel prikkelbaar is en de prikkel in een
unidirectioneel richting kan leiden
- Axon is in het PZS gemyeliniseerd door Schwancellen
o Meer myeline = snellere geleiding
- Grotere diameter van het axon = snellere prikkelgeleiding
- Zenuwcellen die instaan voor spieractiviteit (motorisch) zijn meestal beter gemyeliniseerd
→ snelle geleiding
- Zenuwcellen die instaan voor pijn of temperatuur (sensorisch) zijn minder goed
gemyeliniseerd → tragere geleiding
- Soorten zenuwcellen
o Bipolaire neuronen
▪ 2 axonen (moeilijk te weten welke afferent en efferent is)
▪ Ene is afferent en ander efferent → unidirectioneel
▪ Bv: in kopzenuwen
o Unipolair neuron:
▪ 1 axon
▪ Bv: motorneuronen
o Pseudounipolaire neuronen
▪ 1 afferente en 1 efferente tak met een gemeenschappelijke stam
▪ Bv: thv spinaal ganglion
- geclusterde groep zenuwcellen buiten CZS = ganglion
- geclusterde groep zenuwcellen in het CZS = nucleus
- Toepassing: prikkelgeleiding berekenen tussen twee punten. Vaak bij oppervlakkige
(sensorische) zenuwvezels. Als er plots een lager verwachte prikkelgeleiding snelheid kan
dit zijn dat de isolatie niet goed werkt. Prikkelgeleiding geeft dus info over de dikte van de
myelineschede. Gebeurd binnen de diergeneeskunde minder vaak, verschillende rassen,
verschillende dikte huid etc. reverentiewaarde is dan dus lastig te bepalen.
,Gliacellen:
- Er zijn 3 soorten gliacellen:
o Oligodendrocyten
▪ vormen myelineschedes rond axonen van het CZS
▪ functie: isoleren. (is hetzelfde als de schwancel in het PZS maar de oligodendrocyt zit in het CZS)
o Astrocyten (stervormig)
▪ uitlopers sturen thv de knopen van Ravier en thv de synaptische spleet
▪ kunnen signaalgeving doorheen die neuronen gaan moduleren.
▪ Ook uitlopers sturen naar de bloedvaten en naar de bloed-hersenbarrière
* belangrijke rol in de vorming van de bloed-hersenbarrière
▪ Ependymcellen vormen cerebrospinaal vocht thv de hersenventrikels
*de astrocyten zullen ook hierheen uitlopers sturen om een extra
barrière te vormen.
o Microgliacellen
▪ lokale macrofagen van het CZS
▪ nemen een andere vorm aan als ze actief zijn.
* In rust is hij stervormig,
*als de uitlopers iets gevaarlijks detecteren → de microgliacellen
geactiveerd → trekken de uitlopers → gaan migreren doorheen het
zenuwweefsel waar ze en lokale macrofagen functie gaan
uitvoeren.
* Als je ergens een clubje microgliacellen ziet zitten duid dit erop dat
er iets mis is.
- Toepassing: trillende biggetjes. Thv het centrale zenuwstelsel is er een probleem bij de
oligodrocyten: Hypomyelinogenesis congenita. Er is een tekort aan myeline rond de
axonen. Hierdoor is er moeilijke / weinig prikkelgeleiding waardoor de dieren gaan trillen.
Dit kan verschillende oorzaken hebben. De zeugen kunnen blootgesteld zijn aan een
antiparasitair middel dat interfereerde met de aanleg van myeline maar kan ook een
genetisch effect zijn. De biggen trillen continu omdat er geen goede isolatie is van het
elektrisch signaal. Er is geen voldoende isolatie van het ene axon ten opzichte van een
ander axon. Er is dus iets mis met de oligodrocyten. Als die biggen slapen gaan je niks zien.
Er is dan geen input dus ze hoeven niks te verwerken. Als ze input krijgen dan zal er iets
mis gaan.
1.2. Indeling
,1.3. Overzicht receptoren en effectoren
, 2. Extra structuren CZS
2.1. Meningen
Embryologie:
- Ectomeninx geeft aanleiding tot dura mater + periost
- Endomeninx/ Leptomeninx → pia mater + arachnoidea
- Thv het wervelkanaal is er meer ruimte tss het periost en de dura mater = epidurale
ruimte
- Toepassing: ligging tumor aanduiden → extraduraal, intraduraal of extramedullair,
intramedullair
Dura mater:
Kan worden opgedeeld in een dura mater spinalis en een
dura mater encephali.
- Dura mater encephali
o Sterk vergroeid met schedelbeenderen
o Venen liggen als een Sinus durea matris in
de dura (arteries liggen buiten de dura mater
in de arachnoidea)
o Vormt tussenschotten
▪ Falx cerebri (4) (verticaal tussen
linker en rechter hersenhelft)
▪ Tentorium cerebelli membranaceum (5) (verticaal tussen grote en kleine
hersenen)
▪ Diaphragma sellae turcicae (ventraal gat waar de hypofysesteel door kan)
- Dura mater spinalis
o Lamina externa = periost
o Cavum epiduralis = epidurale ruimte met bloedvaten
o Plexus vertebralis internus = venen in epidurale ruimte
o Lamina interna = dura mater
- Filum durae matris spinalis = laagje dura mater rond filum terminale
- Toepassing : Epidurale anesthesie -> wordt gedaan sacraal - caudaal. Hoeveelheid
bepaald reikwijdte anesthesie en of het dier al dan niet blijft rechtstaan. Geen ruggenmerg
meer en dus zijn dura mater en arachnoïdea met elkaar versmolten (rode lijntjes op figuur)
en kan je dus eenvoudig in het cavum epiduralis prikken (veilig). Bij een keizersnee, willen
