Examenbundel Algemene Psychologie
Inhoud
Leerprocessen ............................................................................................................................ 4
Klassieke conditionering ................................................................................................................ 4
Begrippen ................................................................................................................................. 4
Operante conditionering ................................................................................................................ 4
Belonen en straffen .................................................................................................................... 4
Begrippen ................................................................................................................................. 5
Leren door imiteren (modelling bandura) ........................................................................................ 5
Voorwaarden ............................................................................................................................. 5
Inzichtelijk leren ............................................................................................................................ 5
Kenmerken ................................................................................................................................ 6
Leerprocessen gebruiken als begeleider ......................................................................................... 6
Geheugen ................................................................................................................................... 6
Informatieverwerkingsmodel ......................................................................................................... 6
Zintuigelijke geheugen (sperling) .................................................................................................... 7
Werking .................................................................................................................................... 7
Kenmerken ................................................................................................................................ 7
Korte termijn geheugen (Miller) ....................................................................................................... 7
Werking .................................................................................................................................... 7
Kenmerken ................................................................................................................................ 7
Lange termijn geheugen (glanzer) ................................................................................................... 8
Werking .................................................................................................................................... 8
Kenmerken ................................................................................................................................ 8
Geheugentypes in het LTG .......................................................................................................... 9
Oefening ................................................................................................................................... 9
Methodieken................................................................................................................................. 9
Capaciteit korte termijn geheugen verhogen ................................................................................ 9
Capaciteit lange termijn geheugen verhogen ............................................................................... 9
Factoren die ons geheugen beïnvloeden ........................................................................................11
Intelligentie .............................................................................................................................. 11
Soorten intelligentie .....................................................................................................................11
Analytische intelligentie ...............................................................................................................12
1
, Hoe te berekenen? ....................................................................................................................12
Gauss-curve ............................................................................................................................12
Structuur van analytische intelligentie........................................................................................13
Cohort en Flynn effect ...............................................................................................................13
Praktische intelligentie .................................................................................................................14
8 soorten van Gardner ...............................................................................................................14
Creatieve intelligentie ...............................................................................................................15
Sociaal emotionele intelligentie ....................................................................................................15
Intelligentie testen .......................................................................................................................16
1. Stanford – Binet test ...........................................................................................................16
2. Wechslertests ...................................................................................................................16
3. Raven Progressive Matrices ................................................................................................16
4. Sociaal emotionele ontwikkelingsschaal (SEO) ....................................................................17
Factoren die intelligentie beïnvloed ...............................................................................................17
Erfelijkheid ...............................................................................................................................17
Omgeving.................................................................................................................................17
Emoties .................................................................................................................................... 18
Begrippen ....................................................................................................................................18
Emotie .....................................................................................................................................18
Stemming ................................................................................................................................18
Temperament ...........................................................................................................................19
Gevoelsstoornis .......................................................................................................................19
Onderzoek rond emoties ..............................................................................................................19
Autonome zenuwstelsel ...............................................................................................................20
Sympathische zenuwstelsel ......................................................................................................20
Parasympatische zenuwstelsel ..................................................................................................20
Gezichtsuidrukkingen: 6 primaire (basis) emoties .......................................................................20
bewuste, subjectieve ervaring .......................................................................................................21
emotieregulatie............................................................................................................................21
Strategieën ...............................................................................................................................21
Hulpmiddelen ..........................................................................................................................22
emoties als begeleider/opvoeder ..................................................................................................23
Belangrijkheid ..........................................................................................................................23
Hoe toepassen in de hulpverlening? ...........................................................................................23
2
,Motivatie................................................................................................................................... 23
wat is het? ...................................................................................................................................23
intrensieke motivatie ....................................................................................................................24
Behoeftemodel van Maslow ......................................................................................................24
Zelfdeterminatietheorie ............................................................................................................24
extrinsieke motivatie ....................................................................................................................25
Belang van motivatie ....................................................................................................................25
motivationele conflicten ...............................................................................................................25
zelfcontrole .................................................................................................................................26
Factoren die zelfcontrole beïnvloeden ........................................................................................26
Uitstelgedrag ............................................................................................................................26
Tips zelfregulatie.......................................................................................................................26
attributietheorie ...........................................................................................................................27
Fixed of Growth mindset............................................................................................................27
waarom belangrijk als begeleider? ................................................................................................28
Zelfbeeld .................................................................................................................................. 28
Wat? ........................................................................................................................................28
Differentiaties/vormen in de Psychologie van zelfbeeld ...................................................................28
soorten zelfbeeld .........................................................................................................................29
Hoe komt het tot stand? ............................................................................................................29
informatiebronnen .......................................................................................................................29
werking .......................................................................................................................................29
Tips voor een positief zelfbeeld te stimuleren .................................................................................30
Naar jezelf toe ..........................................................................................................................30
Naar anderen toe ......................................................................................................................30
Naar cliënt toe ..........................................................................................................................30
Voorwaarden positief begeleidingsklimaat .....................................................................................30
Opbouw digitaal examen ........................................................................................................... 31
3
, Leerprocessen
KLASSIEKE CONDITIONERING
Dit gaat over automatische reacties, reflexen, gevoelens. Je leert hierdoor het verband tussen een
bepaalde stimulus of prikkel en een reactie. S > R (stimulus > reactie/gedrag)
Een behavioristische leertheorie waarin een stimulus gekoppeld wordt aan een andere stimulus die een
bekende respons uitlokt.
Begrippen
Uitdoving: wanneer oorspronkelijke prikkel niet meer wordt aangeboden
Herconditionering: Na uitdoving kan de geconditioneerde reactie sneller en makkelijker opnieuw
worden aangeleerd dan de eerste keer.
Prikkeldiscriminatie: alleen reageren op specifieke prikkels vb:
Prikkelveralgemening/prikkelgeneralisatie: geconditioneerde reactie zal ook optreden bij andere
soorten prikkels vb: angst voor spinnen wordt angst voor alle kruipende beesten
OPERANTE CONDITIONERING
Dit gaat om meer complexe gedragingen. Hier leer je het verband tussen een gedrag en het gevolg
(positief of negatief) R > C+ of C- (reactive/gedrag > consequentie)
Belonen en straffen
Er wordt iets toegediend Er wordt iets weggenomen
Positief Negatief
Dit vind je leuk Positieve bekrachtiging Negatieve bekrachtiging
Iets leuk wordt Iets niet leuk wordt
toegediend weggenomen
Dit vindt je niet leuk Positieve straf Negatieve straf
Iets niet leuk wordt Iets leuk wordt
toegediend weggenomen
4
Inhoud
Leerprocessen ............................................................................................................................ 4
Klassieke conditionering ................................................................................................................ 4
Begrippen ................................................................................................................................. 4
Operante conditionering ................................................................................................................ 4
Belonen en straffen .................................................................................................................... 4
Begrippen ................................................................................................................................. 5
Leren door imiteren (modelling bandura) ........................................................................................ 5
Voorwaarden ............................................................................................................................. 5
Inzichtelijk leren ............................................................................................................................ 5
Kenmerken ................................................................................................................................ 6
Leerprocessen gebruiken als begeleider ......................................................................................... 6
Geheugen ................................................................................................................................... 6
Informatieverwerkingsmodel ......................................................................................................... 6
Zintuigelijke geheugen (sperling) .................................................................................................... 7
Werking .................................................................................................................................... 7
Kenmerken ................................................................................................................................ 7
Korte termijn geheugen (Miller) ....................................................................................................... 7
Werking .................................................................................................................................... 7
Kenmerken ................................................................................................................................ 7
Lange termijn geheugen (glanzer) ................................................................................................... 8
Werking .................................................................................................................................... 8
Kenmerken ................................................................................................................................ 8
Geheugentypes in het LTG .......................................................................................................... 9
Oefening ................................................................................................................................... 9
Methodieken................................................................................................................................. 9
Capaciteit korte termijn geheugen verhogen ................................................................................ 9
Capaciteit lange termijn geheugen verhogen ............................................................................... 9
Factoren die ons geheugen beïnvloeden ........................................................................................11
Intelligentie .............................................................................................................................. 11
Soorten intelligentie .....................................................................................................................11
Analytische intelligentie ...............................................................................................................12
1
, Hoe te berekenen? ....................................................................................................................12
Gauss-curve ............................................................................................................................12
Structuur van analytische intelligentie........................................................................................13
Cohort en Flynn effect ...............................................................................................................13
Praktische intelligentie .................................................................................................................14
8 soorten van Gardner ...............................................................................................................14
Creatieve intelligentie ...............................................................................................................15
Sociaal emotionele intelligentie ....................................................................................................15
Intelligentie testen .......................................................................................................................16
1. Stanford – Binet test ...........................................................................................................16
2. Wechslertests ...................................................................................................................16
3. Raven Progressive Matrices ................................................................................................16
4. Sociaal emotionele ontwikkelingsschaal (SEO) ....................................................................17
Factoren die intelligentie beïnvloed ...............................................................................................17
Erfelijkheid ...............................................................................................................................17
Omgeving.................................................................................................................................17
Emoties .................................................................................................................................... 18
Begrippen ....................................................................................................................................18
Emotie .....................................................................................................................................18
Stemming ................................................................................................................................18
Temperament ...........................................................................................................................19
Gevoelsstoornis .......................................................................................................................19
Onderzoek rond emoties ..............................................................................................................19
Autonome zenuwstelsel ...............................................................................................................20
Sympathische zenuwstelsel ......................................................................................................20
Parasympatische zenuwstelsel ..................................................................................................20
Gezichtsuidrukkingen: 6 primaire (basis) emoties .......................................................................20
bewuste, subjectieve ervaring .......................................................................................................21
emotieregulatie............................................................................................................................21
Strategieën ...............................................................................................................................21
Hulpmiddelen ..........................................................................................................................22
emoties als begeleider/opvoeder ..................................................................................................23
Belangrijkheid ..........................................................................................................................23
Hoe toepassen in de hulpverlening? ...........................................................................................23
2
,Motivatie................................................................................................................................... 23
wat is het? ...................................................................................................................................23
intrensieke motivatie ....................................................................................................................24
Behoeftemodel van Maslow ......................................................................................................24
Zelfdeterminatietheorie ............................................................................................................24
extrinsieke motivatie ....................................................................................................................25
Belang van motivatie ....................................................................................................................25
motivationele conflicten ...............................................................................................................25
zelfcontrole .................................................................................................................................26
Factoren die zelfcontrole beïnvloeden ........................................................................................26
Uitstelgedrag ............................................................................................................................26
Tips zelfregulatie.......................................................................................................................26
attributietheorie ...........................................................................................................................27
Fixed of Growth mindset............................................................................................................27
waarom belangrijk als begeleider? ................................................................................................28
Zelfbeeld .................................................................................................................................. 28
Wat? ........................................................................................................................................28
Differentiaties/vormen in de Psychologie van zelfbeeld ...................................................................28
soorten zelfbeeld .........................................................................................................................29
Hoe komt het tot stand? ............................................................................................................29
informatiebronnen .......................................................................................................................29
werking .......................................................................................................................................29
Tips voor een positief zelfbeeld te stimuleren .................................................................................30
Naar jezelf toe ..........................................................................................................................30
Naar anderen toe ......................................................................................................................30
Naar cliënt toe ..........................................................................................................................30
Voorwaarden positief begeleidingsklimaat .....................................................................................30
Opbouw digitaal examen ........................................................................................................... 31
3
, Leerprocessen
KLASSIEKE CONDITIONERING
Dit gaat over automatische reacties, reflexen, gevoelens. Je leert hierdoor het verband tussen een
bepaalde stimulus of prikkel en een reactie. S > R (stimulus > reactie/gedrag)
Een behavioristische leertheorie waarin een stimulus gekoppeld wordt aan een andere stimulus die een
bekende respons uitlokt.
Begrippen
Uitdoving: wanneer oorspronkelijke prikkel niet meer wordt aangeboden
Herconditionering: Na uitdoving kan de geconditioneerde reactie sneller en makkelijker opnieuw
worden aangeleerd dan de eerste keer.
Prikkeldiscriminatie: alleen reageren op specifieke prikkels vb:
Prikkelveralgemening/prikkelgeneralisatie: geconditioneerde reactie zal ook optreden bij andere
soorten prikkels vb: angst voor spinnen wordt angst voor alle kruipende beesten
OPERANTE CONDITIONERING
Dit gaat om meer complexe gedragingen. Hier leer je het verband tussen een gedrag en het gevolg
(positief of negatief) R > C+ of C- (reactive/gedrag > consequentie)
Belonen en straffen
Er wordt iets toegediend Er wordt iets weggenomen
Positief Negatief
Dit vind je leuk Positieve bekrachtiging Negatieve bekrachtiging
Iets leuk wordt Iets niet leuk wordt
toegediend weggenomen
Dit vindt je niet leuk Positieve straf Negatieve straf
Iets niet leuk wordt Iets leuk wordt
toegediend weggenomen
4
