internationale Politiek Sinds 1945
Molotov-Ribbentrop Pact (1939)
Oorzaak: Wederzijds wantrouwen tegenover het Westen en strategische belangen van
Duitsland en de Sovjet-Unie.
Belangrijke spelers:
o Nazi-Duitsland: Adolf Hitler.
o Sovjet-Unie: Joseph Stalin.
Hoofdgebeurtenissen:
o Ondertekening van een niet-aanvalsverdrag (augustus 1939).
o Geheime clausule over verdeling van Oost-Europa (o.a. Polen).
Uitkomst:
o Tijdelijke samenwerking tussen ideologische vijanden.
Gevolgen:
o Duitse inval in Polen → start Tweede Wereldoorlog.
o Sovjet-invloed in Oost-Europa uitgebreid.
o Verbroken door Barbarossa in 1941 begin van Big 3/grand alliance
Tweede Chinees-Japanse Oorlog (1937–1945)
Oorzaak: Japanse expansiedrang in verzwakt China door Burgeroorlog.
Belangrijke spelers:
o China: nationalisten (Kuomintang olv Sun Yat Sen en dan Chiang Kai-shek) en
communisten vd CCP (Mao Zhedong: Lange Mars).
o Japan.
Hoofdgebeurtenissen:
o Japanse inval (1937) Slag om Shanghai.
o Bloedige bezetting, o.a. bloedbad van Nanjing(300K doden, 6 weken).
o Bombardementen op Chongqing (1938-1944)
uitkomst: Japan relatief verzwakt door lange oorlog op meerdere fronten
Gevolgen:
o Integratie in WOII (Pacific oorlog).
o Chinese burgeroorlog hervat na 1945.
Slag om Chalchin-Gol (1939)
Oorzaak: Grensconflict tussen Japan en de Sovjet-Unie in Mongolië.
Belangrijke spelers: Sovjet-Unie: generaal Zhukov vs. Japanse leger.
Hoofdgebeurtenissen:
o Grootschalige veldslag in de zomer van 1939. Sovjets omsingelen en verslaan
Japanse troepen.
Gevolgen: Japan kiest voor expansie richting Zuid-Oost-Azië i.p.v. Siberië.
o Belangrijke invloed op verloop van WOII in Azië: zee-oorlog
Atlantisch Handvest/ Charter (1941)
Oorzaak: Behoefte aan visie voor naoorlogse wereld.
Belangrijke spelers: Roosevelt en Churchill.
Hoofdgebeurtenissen: Opstelling v 8 principes (zelfbeschikking, geen expansie vd VS/VK, free
trade boosten, vereniging vr alle naties oprichten).
Gevolgen: Fundament voor de ideeën achter de Verenigde Naties
Pacific Oorlog (1941–1945)
Oorzaak: Aanval op Pearl Harbor (1941) dr Yamamoto
Belangrijke spelers: Japan, Verenigde Staten, China
Hoofdgebeurtenissen: Island hopping strategie vd VS: Iwo Jima en Okinawa
o Atoombommen op Hiroshima en Nagasaki ( augustus 1945): ‘Now or Never’ moment
v Truman en Byrnes + Tokiobombardementen: nacht van de zwarte sneeuw (100K+
1
, doden)
o Chinezen met wanhopige zelfmoordtactieken (14 mil doden)
o Late SU-deelname op 8/8/1945 en snelle opmars naar N-korea
Uitkomst: Japan capituleert (14 augustus 1945) mr niet onvoorwaardelijk: keizer Hirohito
mocht blijven (was wel niet goddelijk meer)
Gevolgen: Einde WOII en Begin wapenwedloop SU-VS (idee van SU-achterstand)
Casablanca Conferentie (januari 1943)
Oorzaak: Nood aan geallieerde coördinatie, na El Alamein.
Belangrijke spelers: Roosevelt, Churchill+ Charles de Gaulle (Geen Stalin: kwaad over
uitblijven 2de front tegen Dui+ Slag om Stalingrad was bezig= keerpunt id oorlog).
Hoofdgebeurtenissen:
o Bespreking strategie tegen Duitsland.
o Eis van onvoorwaardelijke overgave van Duitsland en Italië.
Uitkomst:
o Geallieerde strategie vastgelegd invasie van Italië.
o Profilering vd VS als nieuwe wereldorde (De Gaulle geprankt dr FDR met
dekolonisatie-motief geen toestemming gevraagd aan hem)
Caïro Conferentie (november 1943)
Oorzaak: Strategie tegen Japan (eig voorbereiging voor Teheran)
Belangrijke spelers: Roosevelt, Churchill, Chiang Kai-shek (en zijn vrouw).
Stalin/Molotov niet aanwezig: Japan niet provoceren+ Mao ni teleurstellen
Hoofdgebeurtenissen:
o Besluit dat Japan veroverde gebieden sinds 1894 moet opgeven + onvoorwaardelijke
overgave.
o Belofte van China om door te zetten tegen Japan (Nationalistisch) China erkend
als grootmacht.
Gevolgen: Hertekening vr latere Aziatische machtsverhoudingen.
Teheran Conferentie ( nov-december 1943)
Oorzaak: Coördinatie tussen de Grote Drie.
Belangrijke spelers: Roosevelt, Churchill, Stalin.
Hoofdgebeurtenissen:
o Bespreking opening tweede front (Normandië).
o Stalin gerustgesteld dr FDR, eventuele hulp tegen Japan
o SU als 1 vd 4 politiemachten na WO2 samen met VS, Nationalistisch China (erkend dr
Stalin) en VK (die CKS ook erkende (ondanks bedreiging vr India))
o Stalin kreeg garanties over Finland + Baltics en informele deal vr Polen
o Churchill kreeg akkoord over Europe-First principe
Gevolgen: Begin spanningen over naoorlogs Europa hier duidelijk
Moskou Conferentie ( oktober 1944)
Oorzaak: invloedssferen in Europa dr opmars Rode leger + partizanen.
Belangrijke spelers: Churchill (gesterkt dr Normandië), Harriman en Stalin.
Hoofdgebeurtenissen:
o “Percentage agreement” op serviette over invloed in Oost-Europa.
Uitkomst: Informele verdeling van Oost-Europa: Greece: 90% VK, Roemenie: 90% SU,
Joegoslavië: 50-50
Gevolgen: Voorbode van Koude Oorlog+ arrogantie van beslissen over de hoofden van de
lokale bevolking directe actie van CC tegen Gr Commies
Boze FDR: zelfbeschikkingsrecht v bevolking gepasseerd
Veel kwam niet uit: Joegoslavië voer eigen koers olv Tito, Hongarije onderging een Communistische
machtsovername (Rakosi) salamitactiek v sovjets
2
, Jalta Conferentie (februari 1945)
Oorzaak: Duitsland= bijna verslagen
Belangrijke spelers: Roosevelt, Churchill, Stalin.
Hoofdgebeurtenissen:
o Stalin eiste financiele+territoriale compensatie (sterke pos dr leger)
o FDR wou focussen op Japan en de VN regelen
o Churchill wou Frankrijk als mede-bezetter v Duitsland
o Moeilijkste knopen werden uitgesteld: Polen, Duitse grenzen en bezettingszones: wel
afspraak van verkiezingen organiseren in bevrijde gebieden + hoop op democratische
instellingen in Duitsland
Uitkomst:
FDR aanvaardt: Principe v Schadevergoedingen (niet uitgewerkt), Koerilleneilanden vr SU,
SU-compensaties in China (mits Oké van CKS), de facto vrijspel voor Stalin in Oost-Europa
Stalin aanvaardt: deelname aan VN (met vetorecht in Veiligheidsraad en 3 zitjes in AV),
deelname in strijd tegen Japan, France als 4 de bezettingsmacht
Gevolgen: Begin van Oost-West conflict.
Potsdam Conferentie ( zomer1945)
Oorzaak: Eindregeling WOII na Duitse L
Context: succesvolle atoombomtest, Europese angst vr vertrek v VS-troepen
Belangrijke spelers: Truman (FDR dood in april), Churchill/Attlee, Stalin.
Hoofdgebeurtenissen:
o Besluit over Duitsland: demilitarisatie, denazificatie: doel= 1 Duitse staat na periode
van bezetting met 4 (zelfde vr Oor) en schadevergoeding vrl vr SU (duitse industrie)
o Poolse kwestie: polen met Oder-Neisse-grens in W en Curzonlinie ih O + Kalinigrad in
SU-handen (gunstig vr SU) Polen volledig onderdrukt (Katyn en Warschau-
opstand) + etnische Duitsers migreren
o Truman maakte duidelijk aan SU dat ze niet nodig waren tegen Japan (want A-BOM)
Uitkomst:
o Spanningen nemen toe: weinig drijfveren vr verdere bondgenootschap
o Potsdamverklaring 26 juli 45 Su tekende niet (CKS wel)
De Aanloop Naar De Koude Oorlog
- **Oorzaken**: Conflicterende ideologieën en belangen + Spanningen over Europa.
- Belangrijke topontmoetingen: Teheran (1943), Moskou (1944), Jalta (1945), Potsdam (1945)
- **Hoofdgebeurtenissen**: Meningsverschillen over het bestuur van bevrijde gebieden +
Oprichting van invloedssferen in Europa en daarna in de wereld
- **Uitkomst**: Verdieping van de kloof tussen Oost en West in een zero-sum game
- Ideologische, militaire, space-race, culturele (soft power) en economische (planeconomie vs.
Kapitalisme) strijd
- Iron Curtain speech (5maart 1946) van Churchill in Fulton, Missouri: scheiding tussen
democratie en autocratie
- Oprichting van NAVO (1949) en Warschaupact.
- Marshallplan vs comecon
VN-handvest 24 oktober 1945
51 lidstaten in de algemene vergadering met als doel wereldvrede
Natte droom van FDR: AV en VNVR
Situatie in Iran na WOII (ca. 1945–1946)
Oorzaak: Geallieerde bezetting van Iran tijdens WOII en strategisch belang (olie, ligging).
Belangrijke spelers: Iran, Sovjet-Unie, Verenigde Staten en Verenigd Koninkrijk en de VN.
3
Molotov-Ribbentrop Pact (1939)
Oorzaak: Wederzijds wantrouwen tegenover het Westen en strategische belangen van
Duitsland en de Sovjet-Unie.
Belangrijke spelers:
o Nazi-Duitsland: Adolf Hitler.
o Sovjet-Unie: Joseph Stalin.
Hoofdgebeurtenissen:
o Ondertekening van een niet-aanvalsverdrag (augustus 1939).
o Geheime clausule over verdeling van Oost-Europa (o.a. Polen).
Uitkomst:
o Tijdelijke samenwerking tussen ideologische vijanden.
Gevolgen:
o Duitse inval in Polen → start Tweede Wereldoorlog.
o Sovjet-invloed in Oost-Europa uitgebreid.
o Verbroken door Barbarossa in 1941 begin van Big 3/grand alliance
Tweede Chinees-Japanse Oorlog (1937–1945)
Oorzaak: Japanse expansiedrang in verzwakt China door Burgeroorlog.
Belangrijke spelers:
o China: nationalisten (Kuomintang olv Sun Yat Sen en dan Chiang Kai-shek) en
communisten vd CCP (Mao Zhedong: Lange Mars).
o Japan.
Hoofdgebeurtenissen:
o Japanse inval (1937) Slag om Shanghai.
o Bloedige bezetting, o.a. bloedbad van Nanjing(300K doden, 6 weken).
o Bombardementen op Chongqing (1938-1944)
uitkomst: Japan relatief verzwakt door lange oorlog op meerdere fronten
Gevolgen:
o Integratie in WOII (Pacific oorlog).
o Chinese burgeroorlog hervat na 1945.
Slag om Chalchin-Gol (1939)
Oorzaak: Grensconflict tussen Japan en de Sovjet-Unie in Mongolië.
Belangrijke spelers: Sovjet-Unie: generaal Zhukov vs. Japanse leger.
Hoofdgebeurtenissen:
o Grootschalige veldslag in de zomer van 1939. Sovjets omsingelen en verslaan
Japanse troepen.
Gevolgen: Japan kiest voor expansie richting Zuid-Oost-Azië i.p.v. Siberië.
o Belangrijke invloed op verloop van WOII in Azië: zee-oorlog
Atlantisch Handvest/ Charter (1941)
Oorzaak: Behoefte aan visie voor naoorlogse wereld.
Belangrijke spelers: Roosevelt en Churchill.
Hoofdgebeurtenissen: Opstelling v 8 principes (zelfbeschikking, geen expansie vd VS/VK, free
trade boosten, vereniging vr alle naties oprichten).
Gevolgen: Fundament voor de ideeën achter de Verenigde Naties
Pacific Oorlog (1941–1945)
Oorzaak: Aanval op Pearl Harbor (1941) dr Yamamoto
Belangrijke spelers: Japan, Verenigde Staten, China
Hoofdgebeurtenissen: Island hopping strategie vd VS: Iwo Jima en Okinawa
o Atoombommen op Hiroshima en Nagasaki ( augustus 1945): ‘Now or Never’ moment
v Truman en Byrnes + Tokiobombardementen: nacht van de zwarte sneeuw (100K+
1
, doden)
o Chinezen met wanhopige zelfmoordtactieken (14 mil doden)
o Late SU-deelname op 8/8/1945 en snelle opmars naar N-korea
Uitkomst: Japan capituleert (14 augustus 1945) mr niet onvoorwaardelijk: keizer Hirohito
mocht blijven (was wel niet goddelijk meer)
Gevolgen: Einde WOII en Begin wapenwedloop SU-VS (idee van SU-achterstand)
Casablanca Conferentie (januari 1943)
Oorzaak: Nood aan geallieerde coördinatie, na El Alamein.
Belangrijke spelers: Roosevelt, Churchill+ Charles de Gaulle (Geen Stalin: kwaad over
uitblijven 2de front tegen Dui+ Slag om Stalingrad was bezig= keerpunt id oorlog).
Hoofdgebeurtenissen:
o Bespreking strategie tegen Duitsland.
o Eis van onvoorwaardelijke overgave van Duitsland en Italië.
Uitkomst:
o Geallieerde strategie vastgelegd invasie van Italië.
o Profilering vd VS als nieuwe wereldorde (De Gaulle geprankt dr FDR met
dekolonisatie-motief geen toestemming gevraagd aan hem)
Caïro Conferentie (november 1943)
Oorzaak: Strategie tegen Japan (eig voorbereiging voor Teheran)
Belangrijke spelers: Roosevelt, Churchill, Chiang Kai-shek (en zijn vrouw).
Stalin/Molotov niet aanwezig: Japan niet provoceren+ Mao ni teleurstellen
Hoofdgebeurtenissen:
o Besluit dat Japan veroverde gebieden sinds 1894 moet opgeven + onvoorwaardelijke
overgave.
o Belofte van China om door te zetten tegen Japan (Nationalistisch) China erkend
als grootmacht.
Gevolgen: Hertekening vr latere Aziatische machtsverhoudingen.
Teheran Conferentie ( nov-december 1943)
Oorzaak: Coördinatie tussen de Grote Drie.
Belangrijke spelers: Roosevelt, Churchill, Stalin.
Hoofdgebeurtenissen:
o Bespreking opening tweede front (Normandië).
o Stalin gerustgesteld dr FDR, eventuele hulp tegen Japan
o SU als 1 vd 4 politiemachten na WO2 samen met VS, Nationalistisch China (erkend dr
Stalin) en VK (die CKS ook erkende (ondanks bedreiging vr India))
o Stalin kreeg garanties over Finland + Baltics en informele deal vr Polen
o Churchill kreeg akkoord over Europe-First principe
Gevolgen: Begin spanningen over naoorlogs Europa hier duidelijk
Moskou Conferentie ( oktober 1944)
Oorzaak: invloedssferen in Europa dr opmars Rode leger + partizanen.
Belangrijke spelers: Churchill (gesterkt dr Normandië), Harriman en Stalin.
Hoofdgebeurtenissen:
o “Percentage agreement” op serviette over invloed in Oost-Europa.
Uitkomst: Informele verdeling van Oost-Europa: Greece: 90% VK, Roemenie: 90% SU,
Joegoslavië: 50-50
Gevolgen: Voorbode van Koude Oorlog+ arrogantie van beslissen over de hoofden van de
lokale bevolking directe actie van CC tegen Gr Commies
Boze FDR: zelfbeschikkingsrecht v bevolking gepasseerd
Veel kwam niet uit: Joegoslavië voer eigen koers olv Tito, Hongarije onderging een Communistische
machtsovername (Rakosi) salamitactiek v sovjets
2
, Jalta Conferentie (februari 1945)
Oorzaak: Duitsland= bijna verslagen
Belangrijke spelers: Roosevelt, Churchill, Stalin.
Hoofdgebeurtenissen:
o Stalin eiste financiele+territoriale compensatie (sterke pos dr leger)
o FDR wou focussen op Japan en de VN regelen
o Churchill wou Frankrijk als mede-bezetter v Duitsland
o Moeilijkste knopen werden uitgesteld: Polen, Duitse grenzen en bezettingszones: wel
afspraak van verkiezingen organiseren in bevrijde gebieden + hoop op democratische
instellingen in Duitsland
Uitkomst:
FDR aanvaardt: Principe v Schadevergoedingen (niet uitgewerkt), Koerilleneilanden vr SU,
SU-compensaties in China (mits Oké van CKS), de facto vrijspel voor Stalin in Oost-Europa
Stalin aanvaardt: deelname aan VN (met vetorecht in Veiligheidsraad en 3 zitjes in AV),
deelname in strijd tegen Japan, France als 4 de bezettingsmacht
Gevolgen: Begin van Oost-West conflict.
Potsdam Conferentie ( zomer1945)
Oorzaak: Eindregeling WOII na Duitse L
Context: succesvolle atoombomtest, Europese angst vr vertrek v VS-troepen
Belangrijke spelers: Truman (FDR dood in april), Churchill/Attlee, Stalin.
Hoofdgebeurtenissen:
o Besluit over Duitsland: demilitarisatie, denazificatie: doel= 1 Duitse staat na periode
van bezetting met 4 (zelfde vr Oor) en schadevergoeding vrl vr SU (duitse industrie)
o Poolse kwestie: polen met Oder-Neisse-grens in W en Curzonlinie ih O + Kalinigrad in
SU-handen (gunstig vr SU) Polen volledig onderdrukt (Katyn en Warschau-
opstand) + etnische Duitsers migreren
o Truman maakte duidelijk aan SU dat ze niet nodig waren tegen Japan (want A-BOM)
Uitkomst:
o Spanningen nemen toe: weinig drijfveren vr verdere bondgenootschap
o Potsdamverklaring 26 juli 45 Su tekende niet (CKS wel)
De Aanloop Naar De Koude Oorlog
- **Oorzaken**: Conflicterende ideologieën en belangen + Spanningen over Europa.
- Belangrijke topontmoetingen: Teheran (1943), Moskou (1944), Jalta (1945), Potsdam (1945)
- **Hoofdgebeurtenissen**: Meningsverschillen over het bestuur van bevrijde gebieden +
Oprichting van invloedssferen in Europa en daarna in de wereld
- **Uitkomst**: Verdieping van de kloof tussen Oost en West in een zero-sum game
- Ideologische, militaire, space-race, culturele (soft power) en economische (planeconomie vs.
Kapitalisme) strijd
- Iron Curtain speech (5maart 1946) van Churchill in Fulton, Missouri: scheiding tussen
democratie en autocratie
- Oprichting van NAVO (1949) en Warschaupact.
- Marshallplan vs comecon
VN-handvest 24 oktober 1945
51 lidstaten in de algemene vergadering met als doel wereldvrede
Natte droom van FDR: AV en VNVR
Situatie in Iran na WOII (ca. 1945–1946)
Oorzaak: Geallieerde bezetting van Iran tijdens WOII en strategisch belang (olie, ligging).
Belangrijke spelers: Iran, Sovjet-Unie, Verenigde Staten en Verenigd Koninkrijk en de VN.
3
