Samenvatting examens juni - Van Acker
Orale infectie I - cariologie
1. Inleiding en ecologie van de mond en tanden
1.1 Inleiding
1.2 Wat ga je leren in dit vak?
Orale ecologie en cariesproces
Je begrijpt ecologie van mondholte (tanden, speeksel en biofilm).
Je kent etiologie en pathogenese van caries (microbiologie en chemie).
Je begrijpt de paradigmaverschuiving naar de ecologische plaque hypothese.
De ecologische plaque hypothese stelt dat tandvleesontsteking en cariës niet worden
veroorzaakt door 1 specifieke slechte bacterie, maar door een verstoring van het evenwicht
in de totale biofilm (plaque).
Cariesdiagnostiek en risicobepaling
Je leert caries herkennen en classificeren met ICDAS.
Je kunt cariesrisico inschatten bij individuele PT.
Je interpreteert RX’en voor cariesdetectie.
Non invasieve en micro invasieve therapie
1 biofilmcontrole
2 dieetadvies
3 fluoride toepassingen
4 mineralisatie en remineralisatie van tandweefsel
5 sealing en infiltratie technieken
Invasieve therapie en differentiaaldiagnose
Wanneer restauratieve behandeling nodig? Bij diepe caries doen we cariesverwijdering.
Onderscheid tussen caries en andere aandoeningen zoals erosieve tandslijtage en
ontwikkelingsstoornissen.
Orale biologie
Structuur en functie van harde tandweefsels.
Speeksel en antimicrobiële eiwitten.
Biologische basis van cariespreventie.
, 1.3 Belangrijkste feiten over caries
1 meest voorkomende niet overdraagbare ziekte wereldwijd
2 te voorkomen, maar grote gezondheidslast: grote impact op individuen en samenleving
3 als tandarts ben je preventiespecialist
A: we detecteren caries in vroege stadia en stoppen proces voor restauratie nodig is
B: we begeleiden PT in gedragsverandering
C: we passen evidence based preventie toe (preventieve maatregelen nemen die
gebaseerd zijn op wetenschappelijk bewijs)
1.4 Ecologie van de mond (wat is mondgezondheid)
Mondgezondheid is van essentieel belang voor de algehele gezondheid en de kwaliteit van
leven.
Het is een toestand waarin men vrij is van pijn in de mond en het gezicht, mond- en
keelkanker, mondinfecties en aften, parodontale aandoeningen (tandvleesaandoeningen),
tandbederf, tandverlies en andere ziekten en aandoeningen die het vermogen van een
persoon om te bijten, te kauwen, te glimlachen, te spreken en zijn of haar psychosociaal
welzijn beperken.
Een grote analyse van 26 studies laat zien dat behandelen van caries, de mondgezondheid
gerelateerde levenskwaliteit (OHRQoL) aanzienlijk verbetert in alle leeftijdsgroepen.
1.5 Behandeling VS preventie
Hoewel behandeling helpt, is het effect op levenskwaliteit veel groter als je caries volledig
voorkomt via preventie.
Preventie is bovendien veel kosten effectiever dan achteraf caries op te vullen.
1.6 Taak van tandarts volgens WHO (wereldgezondheidsorganisatie)
Paradigmaverschuiving (van curatief naar preventief):
De WHO benadrukt een fundamentele verschuiving in takenpakket van tandartsen, van
traditionele restauratieve benadering naar een preventie gerichte aanpak.
Kerntaken van de tandarts:
1 preventie en gezondheidsbevordering
A: voorlichting over mondgezondheid aan individuen
B: risicobeoordeling en vroege detectie van mondaandoeningen
, C: fluoride toepassingen en fissuursealing
D: dieet en leefstijladviezen
E: integratie van mondzorg in primaire gezondheidszorg (eerstelijnszorg)
2 essentiële mondzorg
A: spoedzorg (acute infecties en pijnbestrijding)
B: behandeling van veelvoorkomende aandoeningen zoals caries en PARO
C: minimaal invasieve technieken zoals remineralisatie, sealing en infiltratie
D: restauratieve zorg (alleen wanneer preventie gefaald heeft)
3 geïntegreerde zorg
A: samenwerking met andere zorgverleners
B: herkennen van systemische ziekten
C: verwijzing naar specialisten wanneer nodig
4 duurzame praktijkvoering
A: milieuvriendelijke tandheelkunde
B: kosteneffectieve interventies toegankelijk voor iedereen
Kosteneffectieve interventies zijn maatregelen die het gewenste resultaat bereiken tegen de
laagst mogelijke kosten.
1.7 Caries
Caries: plaatselijke vernietiging van vatbaar hard tandweefsel door zure bijproducten van
BACT fermentatie (voedingsmiddelen transformeren) van koolhydraten uit voeding.
1.8 Andere aandoeningen van harde tandweefsels
Andere aandoeningen van harde tandweefsels: verworven defecten van harde tandweefsels.
1 erosie
2 attritie: mechanische slijtage door knarsen
3 abrasie: mechanische slijtage door vreemde voorwerpen
4 abfractie
1.9 Ontwikkelingsdefecten van harde tandweefsels
Ontwikkelingsdefecten van harde tandweefsels:
1 hypoplasie
2 hypomineralisatie
1.10 Ecologie van orale caviteit
, Ecologie: dynamiek van wisselwerking tussen organismen met hun levensgemeenschappen
en populaties, abiotische omgeving en wisselwerkingen daartussen binnen een afgebakende
eenheid.
Hoe alle mondorganismen (BACT, schimmels en virussen) continu interageren met elkaar EN
met hun omgeving (speeksel, pH, zuurstof, voeding en gastheerafweer) binnen 1 afgebakend
ecosysteem: de mond.
1.11 Tanden
Onderdelen:
1 glazuur
2 dentine
3 pulpa
4 cementum
Macromorfologisch
Caries ontwikkelt zich op plaque stagnatie zone (plaatsen waar tandplaque makkelijk blijft
zitten en lastig weg te poetsen is:
1 melkgebit
A: approximaal
B: occlusaal
C: zeldzaam gladde vlakken
2 definitief gebit
A: occlusale vlakken
B: foramen caecum (inkeping op buccaal vlak)
C: later approximale vlakken
D: ter hoogte van marginale gingiva
3 ouderen: ook op worteloppervlakken
Occlusale vlakken 1 interlobulaire groeven (fissuren)
2 fossa
3 intersegmentale en margino segmentale
fissuren
Approximale vlakken Van belang:
1 breedte en locatie approximaal contact
2 margino segmentale groeve
3 curvatuur
Molaren hebben bredere contactvlakken en
gaan meer plaqueretentie hebben.
Cervicale glazuur dentinegrens en wortels
CEJ ter hoogte van gezonde gingiva Zelfde hoogte als marginale gingiva
Orale infectie I - cariologie
1. Inleiding en ecologie van de mond en tanden
1.1 Inleiding
1.2 Wat ga je leren in dit vak?
Orale ecologie en cariesproces
Je begrijpt ecologie van mondholte (tanden, speeksel en biofilm).
Je kent etiologie en pathogenese van caries (microbiologie en chemie).
Je begrijpt de paradigmaverschuiving naar de ecologische plaque hypothese.
De ecologische plaque hypothese stelt dat tandvleesontsteking en cariës niet worden
veroorzaakt door 1 specifieke slechte bacterie, maar door een verstoring van het evenwicht
in de totale biofilm (plaque).
Cariesdiagnostiek en risicobepaling
Je leert caries herkennen en classificeren met ICDAS.
Je kunt cariesrisico inschatten bij individuele PT.
Je interpreteert RX’en voor cariesdetectie.
Non invasieve en micro invasieve therapie
1 biofilmcontrole
2 dieetadvies
3 fluoride toepassingen
4 mineralisatie en remineralisatie van tandweefsel
5 sealing en infiltratie technieken
Invasieve therapie en differentiaaldiagnose
Wanneer restauratieve behandeling nodig? Bij diepe caries doen we cariesverwijdering.
Onderscheid tussen caries en andere aandoeningen zoals erosieve tandslijtage en
ontwikkelingsstoornissen.
Orale biologie
Structuur en functie van harde tandweefsels.
Speeksel en antimicrobiële eiwitten.
Biologische basis van cariespreventie.
, 1.3 Belangrijkste feiten over caries
1 meest voorkomende niet overdraagbare ziekte wereldwijd
2 te voorkomen, maar grote gezondheidslast: grote impact op individuen en samenleving
3 als tandarts ben je preventiespecialist
A: we detecteren caries in vroege stadia en stoppen proces voor restauratie nodig is
B: we begeleiden PT in gedragsverandering
C: we passen evidence based preventie toe (preventieve maatregelen nemen die
gebaseerd zijn op wetenschappelijk bewijs)
1.4 Ecologie van de mond (wat is mondgezondheid)
Mondgezondheid is van essentieel belang voor de algehele gezondheid en de kwaliteit van
leven.
Het is een toestand waarin men vrij is van pijn in de mond en het gezicht, mond- en
keelkanker, mondinfecties en aften, parodontale aandoeningen (tandvleesaandoeningen),
tandbederf, tandverlies en andere ziekten en aandoeningen die het vermogen van een
persoon om te bijten, te kauwen, te glimlachen, te spreken en zijn of haar psychosociaal
welzijn beperken.
Een grote analyse van 26 studies laat zien dat behandelen van caries, de mondgezondheid
gerelateerde levenskwaliteit (OHRQoL) aanzienlijk verbetert in alle leeftijdsgroepen.
1.5 Behandeling VS preventie
Hoewel behandeling helpt, is het effect op levenskwaliteit veel groter als je caries volledig
voorkomt via preventie.
Preventie is bovendien veel kosten effectiever dan achteraf caries op te vullen.
1.6 Taak van tandarts volgens WHO (wereldgezondheidsorganisatie)
Paradigmaverschuiving (van curatief naar preventief):
De WHO benadrukt een fundamentele verschuiving in takenpakket van tandartsen, van
traditionele restauratieve benadering naar een preventie gerichte aanpak.
Kerntaken van de tandarts:
1 preventie en gezondheidsbevordering
A: voorlichting over mondgezondheid aan individuen
B: risicobeoordeling en vroege detectie van mondaandoeningen
, C: fluoride toepassingen en fissuursealing
D: dieet en leefstijladviezen
E: integratie van mondzorg in primaire gezondheidszorg (eerstelijnszorg)
2 essentiële mondzorg
A: spoedzorg (acute infecties en pijnbestrijding)
B: behandeling van veelvoorkomende aandoeningen zoals caries en PARO
C: minimaal invasieve technieken zoals remineralisatie, sealing en infiltratie
D: restauratieve zorg (alleen wanneer preventie gefaald heeft)
3 geïntegreerde zorg
A: samenwerking met andere zorgverleners
B: herkennen van systemische ziekten
C: verwijzing naar specialisten wanneer nodig
4 duurzame praktijkvoering
A: milieuvriendelijke tandheelkunde
B: kosteneffectieve interventies toegankelijk voor iedereen
Kosteneffectieve interventies zijn maatregelen die het gewenste resultaat bereiken tegen de
laagst mogelijke kosten.
1.7 Caries
Caries: plaatselijke vernietiging van vatbaar hard tandweefsel door zure bijproducten van
BACT fermentatie (voedingsmiddelen transformeren) van koolhydraten uit voeding.
1.8 Andere aandoeningen van harde tandweefsels
Andere aandoeningen van harde tandweefsels: verworven defecten van harde tandweefsels.
1 erosie
2 attritie: mechanische slijtage door knarsen
3 abrasie: mechanische slijtage door vreemde voorwerpen
4 abfractie
1.9 Ontwikkelingsdefecten van harde tandweefsels
Ontwikkelingsdefecten van harde tandweefsels:
1 hypoplasie
2 hypomineralisatie
1.10 Ecologie van orale caviteit
, Ecologie: dynamiek van wisselwerking tussen organismen met hun levensgemeenschappen
en populaties, abiotische omgeving en wisselwerkingen daartussen binnen een afgebakende
eenheid.
Hoe alle mondorganismen (BACT, schimmels en virussen) continu interageren met elkaar EN
met hun omgeving (speeksel, pH, zuurstof, voeding en gastheerafweer) binnen 1 afgebakend
ecosysteem: de mond.
1.11 Tanden
Onderdelen:
1 glazuur
2 dentine
3 pulpa
4 cementum
Macromorfologisch
Caries ontwikkelt zich op plaque stagnatie zone (plaatsen waar tandplaque makkelijk blijft
zitten en lastig weg te poetsen is:
1 melkgebit
A: approximaal
B: occlusaal
C: zeldzaam gladde vlakken
2 definitief gebit
A: occlusale vlakken
B: foramen caecum (inkeping op buccaal vlak)
C: later approximale vlakken
D: ter hoogte van marginale gingiva
3 ouderen: ook op worteloppervlakken
Occlusale vlakken 1 interlobulaire groeven (fissuren)
2 fossa
3 intersegmentale en margino segmentale
fissuren
Approximale vlakken Van belang:
1 breedte en locatie approximaal contact
2 margino segmentale groeve
3 curvatuur
Molaren hebben bredere contactvlakken en
gaan meer plaqueretentie hebben.
Cervicale glazuur dentinegrens en wortels
CEJ ter hoogte van gezonde gingiva Zelfde hoogte als marginale gingiva
