Samenvatting bronnen en onderzoeksontwerp examen
Boek 1: bronnen in de criminologie
Deel 1: wetenschappelijke publicaties
Wetenschappelijke publicaties zijn essentieel in elke fase van je onderzoek. Ze helpen je
oriënteren, verdiepen en onderbouwen. We onderscheiden vijf hoofdtypes:
Basiswerken
Boeken
Tijdschriften
Grijze literatuur
Kwaliteitscontrole van publicaties
BASISWERKEN (HST 1)
Basiswerken raadpleeg je in de eerste stap van je onderzoek. Ze zijn bedoeld om je een
algemeen beeld te geven van een onderwerp, niet om gericht onderzoek mee te doen. Je
gebruikt ze om:
Snel toegang te krijgen tot informatie
Terminologie te leren kennen
Een overzicht te krijgen van theorieën, methoden en onderzoeksgegevens
Een idee te krijgen van de aard en omvang van publicaties
Voorbeelden van basiswerken zijn woordenboeken, encyclopedieën, handboeken en annual
reviews.
Woordenboeken
Er zijn verschillende soorten woordenboeken:
Algemeen verklarende woordenboeken: zoals Van Dale, vooral gebruikt in het
middelbaar om definities op te zoeken. Geen criminele focus.
Algemene vertaalwoordenboeken: handig om trefwoorden in andere talen te
vinden, bv. voor Duitstalige artikels. Geen criminele focus.
Bijzonder verklarende woordenboeken: gericht op specifieke vakgebieden zoals
criminologie. Ze verklaren termen zoals “anomie”, “dark number” of
“beroepsmisdadiger”.
Bijzondere vertaalwoordenboeken: focussen op vertaling binnen een vakgebied,
bv. terrorisme.
Een voorbeeld van een bijzonder verklarend woordenboek is Kernbegrippen in de criminologie
(Bouw et al., 1992).
• Abolitionisme
• Anomie
• Beroepsmisdadiger
• Criminele carrières
• Dark number
• Decriminaliseren
• Deviantie
• Drugsgebonden crim.
• De geboren misdadiger
• Georganiseerde misdaad
Encyclopedieën
Encyclopedieën zijn nuttig voor een eerste oriëntatie. Ze geven beschrijvingen, uitleg over
werking, historische en geografische info, en verwijzingen naar verdere literatuur. Ze helpen
je bij het formuleren van trefwoorden. (door te zoeken in een encyclopedie leg je een basis
1
,voor je onderzoek, door de verwijzing naar verdere literatuur, kan je beginnen zelf je eigen
onderzoek te starten.). Encyclopedieën worden vaak beschouwd als minderwaardige bron,
maar dat is vaak onterecht. Een nadeel is dat het wordt gepubliceerd op basis van de stand
van kennis op dat moment.
Er zijn:
Algemene encyclopedieën: info over alle domeinen, geven
info voor de eerste oriëntatie
Vakencyclopedieën: focus op specifiek wetenschapsgebied
o Disciplinaire encyclopedieën: beperken zich tot 1
discipline
o Multidisciplinaire encyclopedieën: verschillende
disciplines verenigen in encyclopedie
Een bekend voorbeeld is Wikipedia. Het is vaak het eerste wat je raadpleegt, maar de
betrouwbaarheid is discutabel. Artikelen kunnen aangepast worden door gebruikers, zoals
• MH17-incident: vliegtuig dat neergestort was in Oekraïne, Rusland paste de Wikipedia-
pagina aan zodat het in hun voordeel was
• Studenten leerden over de onbetrouwbaarheid van Wikipedia en pasten allemaal
pagina’s aan, die studenten kregen geen toegang meer tot Wikipedia.
Handboeken
Handboeken gebruik je in een later stadium van de oriënterende fase. Ze bieden een
stelselmatige samenvatting van een vakgebied. Ze zijn diepgaander dan encyclopedieën en
geschikt als je al wat zekerder bent over je onderwerp. Het is een overzichtswerk waarin
onderwerpen meer algemeen aan bod komen vanuit verschillende invalshoeken. Het biedt
geen specifieke informatie over een bepaald onderwerp.
Er zijn algemene criminologische handboeken en handboeken met een disciplinaire
of theoretische invalshoek.
Voorbeeld: Tegen de regels (1977, 1980, 1999, 2001), dat telkens werd herwerkt.
Handboeken zijn niet altijd even actueel, doordat ze steeds worden herwerkt. Tegen dat het
ene boek uit is, is er weer veel nieuwe informatie over het onderwerp bijgekomen.
Annual Reviews (yearbooks)
Annual reviews zijn overzichtswerken met de meest uitgebreide en gedetailleerde informatie.
Ze beperken zich tot de beste publicaties op een bepaald domein, door een analyse of
samenvatting te maken van de meest relevante literatuur (ze werken de informatie jaarlijks
bij). Nadeel is dat ze soms minder actueel zijn door het lange drukproces.
2
,samengevat
Voor een oriëntatie op het gekozen onderwerp kun je gebruik maken van basiswerken
zoals:
̶ Nadruk op vakterminologie: encyclopedieën
̶ Annual reviews waarin toonaangevende overzichtsartikelen (reviews)
gepubliceerd worden
̶ Stand van zaken op een bepaald gebied: handboeken
̶ Belangrijk is dat je door oriëntering leert om je onderwerp te begrenzen!
BOEKEN (HST 2)
Boeken verschillen van tijdschriften doordat ze:
Eenmalig verschijnen (soms met herdrukken)
Volumineuzer zijn
De materie grondiger behandelen
Minder actueel zijn
Boeken zijn ideaal om een onderwerp diepgaand te verkennen. Ze bevatten vaak meer
pagina’s dan tijdschriften en laten je toe om onderscheid te maken en in detail te gaan.
Soorten boeken
Monografieën: Een wetenschappelijk boek dat één onderwerp grondig behandelt,
vaak dunner dan handboeken. Geschreven door één auteur of een groep (iedereen doet
een stukje).
Voorbeeld: Cameratoezicht in de openbare ruimte (Mortelé et al., 2013)
Verzamelwerken of readers: bestaan uit losse hoofdstukken rond één thema,
samengesteld door een redactie (iedereen schrijft een deel, en daarna wordt het
gebundeld in een reader). De redactie moet zorgen dat het een boek wordt, ze
schrijven een inleiding en besluit.
Er zijn:
Algemeen criminologische readers
Readers naar disciplines
Deeldomeinen/ stromingen
Voorbeeld: Social disorganisation, offending, fear and victimisation. Findings from
Belgian studies on the urban context of crime. (Pauwels et al., 2010)
Conference proceedings: bundeling van bijdragen na een congres. Actueel en
thematisch. Na een congres schrijft iedere spreker een samenvatting over zijn/ haar
deel en dat wordt gebundeld.
Voorbeeld: The geography of social cohesion and crime at the municipality level.
(Hardyns & Pauwels, 2011)
Reeksen of series: monografieën of readers die gebundeld worden rond een
terugkerend thema.
Voorbeeld: De advocatenbarometer 2020. Een beschrijvende analyse van het profiel
van de Vlaamse advocaat. Reeks Het Groene Gras
Samengevat
Voor een diepgaander zicht op het gekozen onderwerp kun je gebruik maken van
basiswerken zoals:
3
, ̶ Elk hoofdstuk is door telkens een andere auteur geschreven, gecoördineerd door
redacteur of redactie: verzamelwerken/ readings
̶ Focus op één bepaald onderwerp, integraal geschreven door een enkele of een
groep auteurs: monografieën
̶ Bundeling van bijdragen naar aanleiding van een congres: conference
proceedings
̶ Belangrijk is dat je door oriëntering leert om je onderwerp te begrenzen!
TIJDSCHRIFTEN (HST 3)
Tijdschriften zijn belangrijk voor de meest actuele stand van zaken in het wetenschappelijk
onderzoek bekend te maken, ze bevatten uitgebreide informatie betreffende nieuwe literatuur
en het biedt auteurs de kans om artikels te publiceren. Ze verschijnen in afleveringen (issues),
die samen een jaargang (volume) vormen. Sommige issues zijn thematisch.
Ze bieden ruimte aan jonge en ervaren onderzoekers om artikels te publiceren. Elk artikel
wordt beoordeeld op relevantie en kwaliteit.
Soorten tijdschriften
Wetenschappelijke tijdschriften: voor onderzoekers, doctoraatstudenten, proffen.
Vereisen kennis van vakterminologie.
Beroepstijdschriften: informeren over vernieuwingen in de sector, bv. politie.
Populairwetenschappelijke tijdschriften: toegankelijk voor het brede publiek,
eenvoudig taalgebruik.
Onderdelen van een wetenschappelijk artikel
Titel, auteurs
Abstract: korte samenvatting van de inhoud van het tijdschriftartikel
Inleiding: korte omschrijving van algemeen kader onderzoek en probleemstelling
onderzoeksmethodes
Resultaten
Discussie: interpretatie en verklaring van de resultaten
Referenties of bibliografie
Editorial Board
Een redactie van experten stelt het tijdschrift samen en verzorgt de communicatie met
auteurs.
Voorbeelden
Tijdschriften - Artikel: British Journal of Criminology (Hooghe et al., 2011), 51(1), 1-20
= we zitten in jaargang 51 en issue 1 (1 ste tijdschrift in jaargang), er zijn 1-20 pagina’s
Tijdschriften - Boekbespreking: Tijdschrift voor Criminologie (Hardyns, 2012), 54(3),
280-283
4
Boek 1: bronnen in de criminologie
Deel 1: wetenschappelijke publicaties
Wetenschappelijke publicaties zijn essentieel in elke fase van je onderzoek. Ze helpen je
oriënteren, verdiepen en onderbouwen. We onderscheiden vijf hoofdtypes:
Basiswerken
Boeken
Tijdschriften
Grijze literatuur
Kwaliteitscontrole van publicaties
BASISWERKEN (HST 1)
Basiswerken raadpleeg je in de eerste stap van je onderzoek. Ze zijn bedoeld om je een
algemeen beeld te geven van een onderwerp, niet om gericht onderzoek mee te doen. Je
gebruikt ze om:
Snel toegang te krijgen tot informatie
Terminologie te leren kennen
Een overzicht te krijgen van theorieën, methoden en onderzoeksgegevens
Een idee te krijgen van de aard en omvang van publicaties
Voorbeelden van basiswerken zijn woordenboeken, encyclopedieën, handboeken en annual
reviews.
Woordenboeken
Er zijn verschillende soorten woordenboeken:
Algemeen verklarende woordenboeken: zoals Van Dale, vooral gebruikt in het
middelbaar om definities op te zoeken. Geen criminele focus.
Algemene vertaalwoordenboeken: handig om trefwoorden in andere talen te
vinden, bv. voor Duitstalige artikels. Geen criminele focus.
Bijzonder verklarende woordenboeken: gericht op specifieke vakgebieden zoals
criminologie. Ze verklaren termen zoals “anomie”, “dark number” of
“beroepsmisdadiger”.
Bijzondere vertaalwoordenboeken: focussen op vertaling binnen een vakgebied,
bv. terrorisme.
Een voorbeeld van een bijzonder verklarend woordenboek is Kernbegrippen in de criminologie
(Bouw et al., 1992).
• Abolitionisme
• Anomie
• Beroepsmisdadiger
• Criminele carrières
• Dark number
• Decriminaliseren
• Deviantie
• Drugsgebonden crim.
• De geboren misdadiger
• Georganiseerde misdaad
Encyclopedieën
Encyclopedieën zijn nuttig voor een eerste oriëntatie. Ze geven beschrijvingen, uitleg over
werking, historische en geografische info, en verwijzingen naar verdere literatuur. Ze helpen
je bij het formuleren van trefwoorden. (door te zoeken in een encyclopedie leg je een basis
1
,voor je onderzoek, door de verwijzing naar verdere literatuur, kan je beginnen zelf je eigen
onderzoek te starten.). Encyclopedieën worden vaak beschouwd als minderwaardige bron,
maar dat is vaak onterecht. Een nadeel is dat het wordt gepubliceerd op basis van de stand
van kennis op dat moment.
Er zijn:
Algemene encyclopedieën: info over alle domeinen, geven
info voor de eerste oriëntatie
Vakencyclopedieën: focus op specifiek wetenschapsgebied
o Disciplinaire encyclopedieën: beperken zich tot 1
discipline
o Multidisciplinaire encyclopedieën: verschillende
disciplines verenigen in encyclopedie
Een bekend voorbeeld is Wikipedia. Het is vaak het eerste wat je raadpleegt, maar de
betrouwbaarheid is discutabel. Artikelen kunnen aangepast worden door gebruikers, zoals
• MH17-incident: vliegtuig dat neergestort was in Oekraïne, Rusland paste de Wikipedia-
pagina aan zodat het in hun voordeel was
• Studenten leerden over de onbetrouwbaarheid van Wikipedia en pasten allemaal
pagina’s aan, die studenten kregen geen toegang meer tot Wikipedia.
Handboeken
Handboeken gebruik je in een later stadium van de oriënterende fase. Ze bieden een
stelselmatige samenvatting van een vakgebied. Ze zijn diepgaander dan encyclopedieën en
geschikt als je al wat zekerder bent over je onderwerp. Het is een overzichtswerk waarin
onderwerpen meer algemeen aan bod komen vanuit verschillende invalshoeken. Het biedt
geen specifieke informatie over een bepaald onderwerp.
Er zijn algemene criminologische handboeken en handboeken met een disciplinaire
of theoretische invalshoek.
Voorbeeld: Tegen de regels (1977, 1980, 1999, 2001), dat telkens werd herwerkt.
Handboeken zijn niet altijd even actueel, doordat ze steeds worden herwerkt. Tegen dat het
ene boek uit is, is er weer veel nieuwe informatie over het onderwerp bijgekomen.
Annual Reviews (yearbooks)
Annual reviews zijn overzichtswerken met de meest uitgebreide en gedetailleerde informatie.
Ze beperken zich tot de beste publicaties op een bepaald domein, door een analyse of
samenvatting te maken van de meest relevante literatuur (ze werken de informatie jaarlijks
bij). Nadeel is dat ze soms minder actueel zijn door het lange drukproces.
2
,samengevat
Voor een oriëntatie op het gekozen onderwerp kun je gebruik maken van basiswerken
zoals:
̶ Nadruk op vakterminologie: encyclopedieën
̶ Annual reviews waarin toonaangevende overzichtsartikelen (reviews)
gepubliceerd worden
̶ Stand van zaken op een bepaald gebied: handboeken
̶ Belangrijk is dat je door oriëntering leert om je onderwerp te begrenzen!
BOEKEN (HST 2)
Boeken verschillen van tijdschriften doordat ze:
Eenmalig verschijnen (soms met herdrukken)
Volumineuzer zijn
De materie grondiger behandelen
Minder actueel zijn
Boeken zijn ideaal om een onderwerp diepgaand te verkennen. Ze bevatten vaak meer
pagina’s dan tijdschriften en laten je toe om onderscheid te maken en in detail te gaan.
Soorten boeken
Monografieën: Een wetenschappelijk boek dat één onderwerp grondig behandelt,
vaak dunner dan handboeken. Geschreven door één auteur of een groep (iedereen doet
een stukje).
Voorbeeld: Cameratoezicht in de openbare ruimte (Mortelé et al., 2013)
Verzamelwerken of readers: bestaan uit losse hoofdstukken rond één thema,
samengesteld door een redactie (iedereen schrijft een deel, en daarna wordt het
gebundeld in een reader). De redactie moet zorgen dat het een boek wordt, ze
schrijven een inleiding en besluit.
Er zijn:
Algemeen criminologische readers
Readers naar disciplines
Deeldomeinen/ stromingen
Voorbeeld: Social disorganisation, offending, fear and victimisation. Findings from
Belgian studies on the urban context of crime. (Pauwels et al., 2010)
Conference proceedings: bundeling van bijdragen na een congres. Actueel en
thematisch. Na een congres schrijft iedere spreker een samenvatting over zijn/ haar
deel en dat wordt gebundeld.
Voorbeeld: The geography of social cohesion and crime at the municipality level.
(Hardyns & Pauwels, 2011)
Reeksen of series: monografieën of readers die gebundeld worden rond een
terugkerend thema.
Voorbeeld: De advocatenbarometer 2020. Een beschrijvende analyse van het profiel
van de Vlaamse advocaat. Reeks Het Groene Gras
Samengevat
Voor een diepgaander zicht op het gekozen onderwerp kun je gebruik maken van
basiswerken zoals:
3
, ̶ Elk hoofdstuk is door telkens een andere auteur geschreven, gecoördineerd door
redacteur of redactie: verzamelwerken/ readings
̶ Focus op één bepaald onderwerp, integraal geschreven door een enkele of een
groep auteurs: monografieën
̶ Bundeling van bijdragen naar aanleiding van een congres: conference
proceedings
̶ Belangrijk is dat je door oriëntering leert om je onderwerp te begrenzen!
TIJDSCHRIFTEN (HST 3)
Tijdschriften zijn belangrijk voor de meest actuele stand van zaken in het wetenschappelijk
onderzoek bekend te maken, ze bevatten uitgebreide informatie betreffende nieuwe literatuur
en het biedt auteurs de kans om artikels te publiceren. Ze verschijnen in afleveringen (issues),
die samen een jaargang (volume) vormen. Sommige issues zijn thematisch.
Ze bieden ruimte aan jonge en ervaren onderzoekers om artikels te publiceren. Elk artikel
wordt beoordeeld op relevantie en kwaliteit.
Soorten tijdschriften
Wetenschappelijke tijdschriften: voor onderzoekers, doctoraatstudenten, proffen.
Vereisen kennis van vakterminologie.
Beroepstijdschriften: informeren over vernieuwingen in de sector, bv. politie.
Populairwetenschappelijke tijdschriften: toegankelijk voor het brede publiek,
eenvoudig taalgebruik.
Onderdelen van een wetenschappelijk artikel
Titel, auteurs
Abstract: korte samenvatting van de inhoud van het tijdschriftartikel
Inleiding: korte omschrijving van algemeen kader onderzoek en probleemstelling
onderzoeksmethodes
Resultaten
Discussie: interpretatie en verklaring van de resultaten
Referenties of bibliografie
Editorial Board
Een redactie van experten stelt het tijdschrift samen en verzorgt de communicatie met
auteurs.
Voorbeelden
Tijdschriften - Artikel: British Journal of Criminology (Hooghe et al., 2011), 51(1), 1-20
= we zitten in jaargang 51 en issue 1 (1 ste tijdschrift in jaargang), er zijn 1-20 pagina’s
Tijdschriften - Boekbespreking: Tijdschrift voor Criminologie (Hardyns, 2012), 54(3),
280-283
4
