Dr. Prof K. Vanthomme volksgezondheid 1e bach: 2e sem
VOLKSGEZONDHEID
1. INLEIDENDE BEGRIPPEN
wat is gezondheid?
biomedisch model
- gezondheid = afwezigheid van ziekte
- ziekte = afwijking van het normale op cellulair of moleculair niveau
- focus op fysieke gezondheid
- kritieken
o reductionisme: reduceert ziekte tot enkel de afwijking (enkel fysieke
component)
o dualisme: lichaam vs geest (focus alleen op lichamelijke)
o medicalisering: normale variaties beschouwd als pathologie
(overdiagnose)
o sociale determinanten
o beperkte behandelingsopties
o culturele en ethische kwesties
WHO (1948): biopsychosociaal model
- bredere, holistische kijk op gezondheid
- gezondheid: toestand van volledig fysiek, mentaal en sociaal welzijn
- kritieken (op het woord ‘volledig’)
o volledig welbevinden is utopisch => risico op medicalisering
o statisch gegeven (gezondheid is een dynamisch gegeven)
21e eeuw: dynamische en functionele benadering
- gezondheid = vermogen om zich aan te passen en te managen in het licht
van fysieke, emotionele en sociale uitdagingen
o benadrukt veerkracht en aanpassingsvermogen (dynamisch)
o zelfmanagement
o persoonlijke benadering
wat is ziekte?
3 ziekteconcepten
1) illness: subjectieve ervaring van ziekte
2) disease: objectieve vaststelling van ziekte
3) sickness: perceptie van samenleving
concepten zijn verweven met elkaar
wat is volksgezondheid?
WHO: “Volksgezondheid is de wetenschap en kunst van het voorkomen van
ziekten,
het verlengen van het leven en het bevorderen van de gezondheid door de
georganiseerde
inspanningen van de samenleving.”
- gezondheid van gemeenschap van mensen beschermen en verbeteren
wat doet volksgezondheid
- preventie
- beschermen
- preventie
- promoten en bevorderen
- snel reageren
- kwaliteit en toegankelijkheid
, Dr. Prof K. Vanthomme volksgezondheid 1e bach: 2e sem
volksgezondheid versus geneeskunde
volksgezondheid geneeskunde
patiënt volledige populatie individuen
interven beoordeling, beleidsontwikkeling, medische, therapeutische
tie verzekering behandeling
proces systeembeheer patiëntenbeheer
uitkoms gezonde gemeenschap genezing
t
volksgezondheidsonderzoek
indicatoren: hoe gezond/ziek zijn de inwoners van een populatie
determinanten: waardoor wordt dat bepaald
op niveau van de bevolking
epidemiologische transitie (=theoretisch model)
elke populatie doorloopt deze transitie, maar niet tegelijk (Westen loopt voor)
stadia gelinkt aan doodsoorzaak en evoluties binnen samenleving
FASE 1
- sterftecijfer hoog
o hongersnood
o infectieziekten
o hoge moedersterfte
- geboortecijfer hoog
- = in evenwicht
- lage bevolkingsgroei
FASE 2
- verbetering in hygiëne, voeding, zorg => sterftecijfer daalt
- geboortecijfer blijft hoog
- snelle bevolkingsgroei
- medische vooruitgang
FASE 3
- geboortecijfer begint te dalen
o gedrag, anticonceptie
- sterfte nog steeds beter onder controle
- bevolkingsgroei vertraagt
FASE 4
- geboortecijfer laag
- sterftecijfer laag
o sterfte is gevolg van chronische en degeneratieve ziekten
o man made diseases!!
- = in evenwicht
FASE 5
- mogelijke toename van nieuwe infectieziekten en pandemieën
- antibioticaresistentie en globalisering
VOLKSGEZONDHEID
1. INLEIDENDE BEGRIPPEN
wat is gezondheid?
biomedisch model
- gezondheid = afwezigheid van ziekte
- ziekte = afwijking van het normale op cellulair of moleculair niveau
- focus op fysieke gezondheid
- kritieken
o reductionisme: reduceert ziekte tot enkel de afwijking (enkel fysieke
component)
o dualisme: lichaam vs geest (focus alleen op lichamelijke)
o medicalisering: normale variaties beschouwd als pathologie
(overdiagnose)
o sociale determinanten
o beperkte behandelingsopties
o culturele en ethische kwesties
WHO (1948): biopsychosociaal model
- bredere, holistische kijk op gezondheid
- gezondheid: toestand van volledig fysiek, mentaal en sociaal welzijn
- kritieken (op het woord ‘volledig’)
o volledig welbevinden is utopisch => risico op medicalisering
o statisch gegeven (gezondheid is een dynamisch gegeven)
21e eeuw: dynamische en functionele benadering
- gezondheid = vermogen om zich aan te passen en te managen in het licht
van fysieke, emotionele en sociale uitdagingen
o benadrukt veerkracht en aanpassingsvermogen (dynamisch)
o zelfmanagement
o persoonlijke benadering
wat is ziekte?
3 ziekteconcepten
1) illness: subjectieve ervaring van ziekte
2) disease: objectieve vaststelling van ziekte
3) sickness: perceptie van samenleving
concepten zijn verweven met elkaar
wat is volksgezondheid?
WHO: “Volksgezondheid is de wetenschap en kunst van het voorkomen van
ziekten,
het verlengen van het leven en het bevorderen van de gezondheid door de
georganiseerde
inspanningen van de samenleving.”
- gezondheid van gemeenschap van mensen beschermen en verbeteren
wat doet volksgezondheid
- preventie
- beschermen
- preventie
- promoten en bevorderen
- snel reageren
- kwaliteit en toegankelijkheid
, Dr. Prof K. Vanthomme volksgezondheid 1e bach: 2e sem
volksgezondheid versus geneeskunde
volksgezondheid geneeskunde
patiënt volledige populatie individuen
interven beoordeling, beleidsontwikkeling, medische, therapeutische
tie verzekering behandeling
proces systeembeheer patiëntenbeheer
uitkoms gezonde gemeenschap genezing
t
volksgezondheidsonderzoek
indicatoren: hoe gezond/ziek zijn de inwoners van een populatie
determinanten: waardoor wordt dat bepaald
op niveau van de bevolking
epidemiologische transitie (=theoretisch model)
elke populatie doorloopt deze transitie, maar niet tegelijk (Westen loopt voor)
stadia gelinkt aan doodsoorzaak en evoluties binnen samenleving
FASE 1
- sterftecijfer hoog
o hongersnood
o infectieziekten
o hoge moedersterfte
- geboortecijfer hoog
- = in evenwicht
- lage bevolkingsgroei
FASE 2
- verbetering in hygiëne, voeding, zorg => sterftecijfer daalt
- geboortecijfer blijft hoog
- snelle bevolkingsgroei
- medische vooruitgang
FASE 3
- geboortecijfer begint te dalen
o gedrag, anticonceptie
- sterfte nog steeds beter onder controle
- bevolkingsgroei vertraagt
FASE 4
- geboortecijfer laag
- sterftecijfer laag
o sterfte is gevolg van chronische en degeneratieve ziekten
o man made diseases!!
- = in evenwicht
FASE 5
- mogelijke toename van nieuwe infectieziekten en pandemieën
- antibioticaresistentie en globalisering
