samenvatting Deontologie: lesnotities, pp en cursus

Deontologie
Inhoud
1. Inleiding................................................................................ 2
1.1. Wat is deontologie?............................................................................2
1.2. Waarden en normen in het beroep van de PC....................................3
1.3. WUG: Wet uitoefening van gezondheidsberoepen.............................5
1.3.1. Geschiedenis focus GGZ..............................................................5
1.4. Wet patiëntenrechten........................................................................6
1.4.1. Geschiedenis...............................................................................6
2. De beroepscode voor de PC....................................................8
2.1. Algemene bepalingen........................................................................8
2.2. Begripsbepaling...............................................................................10
2.3. Professionele houding van de PC.....................................................11
2.4. Relatie met de zorggebruiker en zijn systeem.................................12
2.5. Relatie met beroepsgenoten, andere zorgverleners en organisaties
................................................................................................................15
2.6. Klachten...........................................................................................15
3. Beroepsgeheim en meldplicht...............................................16
3.1. Discretieplicht..................................................................................16
3.2. Beroepsgeheim................................................................................17
3.3. Spreekrecht......................................................................................20
3.3.1. Getuigenis in rechte...................................................................21
3.3.2. Toestemming client....................................................................21
3.3.3. Meldrecht oud Art. 458 bis SW – nieuw Art. 353 SW..................21
3.3.4. Noodtoestand............................................................................23
3.4. Spreekplicht of meldingsplicht.........................................................24
3.4.1. Schuldig hulpverzuim................................................................24
3.4.2. Aangifteplicht.............................................................................25
3.5. Schending van het BG......................................................................26
3.6. Impact Art 458 Sw – 352 SW op psychologisch consulenten...........26
3.7. Hoofdstuk 4: de relatie met zorggebruiker en systeem...................28



1

, 3.8. Hoofdstuk 5: relatie met beroepsgenoten, andere zorgverleners en
organisaties............................................................................................29




1. Inleiding
1.1. Wat is deontologie?
-deontologie
 onderdeel van ethiek
 de morele ervaring -> goed/ fout -> buikgevoel
 ethiek = op systematische wijze omgaan met deze morele ervaring
 Romeinen geloofden dat iedereen geboren is met een moreel kompas = natuurwetten

-ethiek
 leer over “wat is goed handelen?”
 criteria:
 om handelingen als goed of fout kwalificeren
 om motieven en gevolgen ervan te bespreken en beoordelen
 vragen stellen en voortdurend reflecteren = systematisch en gestructureerd nadenken
over ons handelen
 waarden en relaties: als je met mensen werkt ga je relaties aan, je vertrekt daarbij vanuit
je waarden en werkt met mensen die andere waarden hebben
 dilemma’s: waarden die botsen
 ook gemeenschappelijke waarden, bv. respect

-waarden
 niet vast, evolueren in een mensenleven
 overkoepelende principes, bv. respect
 2 functies
 motivatie voor onze keuzes
 verantwoording voor onze keuzes en gedrag
 moraal/ethiekfilosofie is gesteld op waarden
 deontologie is gesteld op normen
 wat je drijfveren zijn in je werk
 wat jij altijd na zult streven, borg voor staat
 wat jij van het hoogste belang acht

-normen
 gedragsregels die voortkomen uit waarden, bv. iemand aankijken als die persoon spreekt



2

, rechtsregels: gedragsregels die met dwang worden opgelegd of gehandhaafd worden
door de overheid
 ook hier zijn waarden aan gekoppeld
 hier kan je goed zien dat waarden veranderen door de loop der tijd
 hoe zie ik die waarden terug in mijn handelen?
 hoe ‘doe’ ik respect, waardigheid, vertrouwen?’

-deontologie en beroepsethiek
 deontologie = plichtenleer van een beroep, onderdeel van de ethiek
 beroepsethiek = geheel van waarden en normen die het handelen van (een lid van) een
beroepsgroep stuurt of zou moeten sturen
 deontologische codes: gedragsregels gekoppeld aan bepaald beroep
 bij overtreding is er een tuchtoverheid die tuchtmaatregelen oplegt
 belangrijke vragen: Wat is goed handelen? Wat is goed handelen als PC?

-dilemma
 toestand waarin tussen 2 wegen, die beide bezwaren opleveren, een keuze moet worden
gemaakt
 ethische dilemma’s: beide keuzes brengen nadelen met zich mee
 botsing tussen waarden staat centraal
 waarden die even waardevol zijn
 weegschaal die afgewogen moet worden
 gemaakte keuze laat ‘moreel residu’ na: een gewetensprobleem

-PC moet nadenken over eigen waarden en normen die het handelen beïnvloedt
 je krijgt vaak te maken met kwetsbare mensen
 de gekozen interventies kunnen zeer ingrijpend zijn in het leven van anderen
 de gekozen interventies hebben steeds een vertrouwelijk karakter: afweging en goed
nadenken is verantwoordelijkheid van de PC
 PC moet tov de client, organisatie en de samenleving zijn/haar ingrepen kunnen
verantwoorden


1.2. Waarden en normen in het beroep van de PC
 vertrouwen, privacy
 veiligheid, bescherming
 inclusiviteit: respect voor culturele diversiteit
 respect voor de autonomie van de cliënt
 empathie: kunnen inleven en meevoelen
 rolintegriteit: correcte afstand-nabijheid, respecteren van professionele grenzen
 eerlijkheid

3

,  echtheid
 acceptatie
 opnemen van professionele verantwoordelijkheid/deskundigheid

-kunnen verantwoorden
 = kunnen benoemen welke waarden meespelen, welke regels (normen) je volgt en welke
afwegingen je maakt




-deontologie of beroepsethiek is tweeledig
1. fundamentele principes/regels/normen kennen
 de wet- en regelgeving over het beroep, de beroepscode…
 de normen van de PC
2. nadenken of ethisch reflecteren over
 eigen werkwijze, handelswijze
 wet- en regelgeving, codes, waarden van het beroep (met elkaar in lijn of niet)
 eigen rol in ethische dilemma’s in het beroep en hoe hierin beslissingen te nemen

-deontologie = fundamentele regels kennen
 WUG: wet betreffende de uitoefening van gezondheidsberoepen
 wet patiëntenrechten

4