Samenvatting orthopedagogische werkvelden en beleid

Samenvatting : Orthopedagogische werkvelden en
beleid

LEERPAD 1 : BEGELEIDING, OPVANG EN ONDERSTEUNING VAN
PERSONEN MET EEN BEPERKING

1.INLEIDING TOT HET LESTHEMA VAPH

 Belangrijk wat de overheid doet…
o De persoon in een kwetsbare leefsituatie benadert
o Daar naar kijkt
o Welke visie die over de persoon heeft
o Hoe het de ondersteuning voor de persoon aanbiedt


2.VAPH- HISTORIEK

 Start in 5de eeuw : bepaalde personen het lot van anderen gaan aantrekken vb.
geestelijken  Keizer Karel
1. Gemeentefonds : enveloppe die gemeente kon ontvangen waar centen in
zaten om zo mensen in kwetsbare situaties te kunnen begeleiden
 Helft v/d centen komt van federale overheid
 Stukje van provincie
 1/8 door gemeente zelf
1. Speciaal Onderstandsfonds : huidige OCMW
2. Rijksfonds voor de Sociale Reclassering van Minder- Validen (RSRMV) :
tijdens WOII kwamen soldaten terug met dingen die niet goed
functioneerden (vb. oog kwijt, been weg,…)
 Begeleiden personen naar een bepaalde beroepsactiviteit die zij
kunnen uitvoeren ondanks de handicap
 1963 : Rijksinstituut voor ziekte en invaliditeitsverzekering (RIZIV) 
tussenkomen in medische kosten als ze naar de dokter gaan
1. Fonds voor Medische, Sociale en Pedagogische Zorg voor Gehandicapten
(=Fonds 81)
 Fonds 81 verwijst naar koninklijk besluit 81
 Vele oudere woorden vb. handicapten, minder- validen,…
 Bewust dat een persoon met beperking verschillende vormen van
ondersteuning nodig hebben
 1967 : professionalisering tov denken over personen met een
beperking + orthopedagogiek die zich als wetenschap ontwikkelt
1. Vlaams Fonds voor Sociale Integratie van Personen met een Handicap
(VFSIPH)
 Vooraf aan VFSIPH : 1984, EPOS- Steyaert (een nieuw Vlaams
gehandicaptenbeleid)
 Ontwikkelt door Rica Steyaert, Minister die bevoegd was voor
het welzijn voor personen met een beperking (Vlaams
niveau)
 = alomvattend fonds waar een toegangspoort was, waarbij
de persoon die bepaalde, intensieve vorm van ondersteuning
nodig heeft  passeren langs toegangspoort

,  Door regeringswisselingen kwam Minister Lenstens kwam tot
de oprichting met VFSIPH
 Decreet : verwijzend naar de Vlaamse bevoegdheid +
samensmelting met het RSRMV en Fonds 81
 Krachtlijnen VFSIPH
 Duidelijkheid : 1 toegangspoort en niet verschillende loketten
voor elke problematiek  weten waar je terecht kan komen
 Integratie is geëvolueerd naar inclusie maar zijn heel
verschillend
 Integratie = jij verwacht dat een persoon met een
beperking zich aanpast aan de eisen v/d SL en de
persoon zelf zijn best doet om zich te integreren volgens
de norm v/d SL
 Inclusie = overheid draagt ook een verantwoordelijkheid
en moet alle beperkingen en hindernissen wegwerken
zodat de persoon volwaardig kan participeren, rollen
opnemen, rechten,…
 Participatie : deelnemen aan de SL
 Gezinsgericht : in 1ste plaats met het kind/ gezin gaan werken
en in 2de instantie gezinsaanvullend zijn en 3de plaats
gezinsvervangend zijn
 Kind zo lang mogelijk in het gezin laten
 Vanuit beleidsdomeinen zoals welzijn, zijn deze agentschappen
ontstaan
 VAPH, definitie mbt personen met een beperking :

“Elk langdurig en belangrijk participatieprobleem v/e persoon dat te wijten is aan een
combinatie tussen functiestoornissen van mentale, psychische, lichamelijke of
zintuigelijke aard, beperkingen bij het uitvoeren van activiteiten, en persoonlijke en
externe factoren.”

 Gebaseerd op ICF (=Wereldgezondheidsorganisatie, WHO),
DSM en AAIDD


3.VAPH – THEORETISCH KADER

 Combinatie van theoretisch kader en perspectief plan 2020
 Theoretisch kader : oprichting van Verenigde Naties (1945) die pleit voor vrede,
gelijkheid, vrijheid, vriendschappelijke banden tss landen, veiligheid, sociale
vooruitgang, mensenrechten
o Gevolg van WOII
 1948 : Universele Verklaring voor de Rechten van de Mens (UVRM)
o = grondrechten, verklaring waarin een reeks rechten worden beschreven
o Universele, normale en juridische standaard die zich vertaald in een
verkorte versie van een 30- tal artikels
 Vb. Recht op eerlijk bestaand
 Vb. recht op een eerlijk loon
 Vb. recht op onderwijs
 Vb. recht op rechtsbescherming bij onrecht
 Vb. recht op gezin te stichten
o Verwijzing Rousseau : in 18DE eeuw maatschappelijk verdrag, du contrat
social, geschreven

,  Denken over vrije wil, rechten, niet onderhevig zijn aan bepaalde
ideologieën v/d mens als aanbod
 Manifest geschreven die aan de oorsprong ligt voor de UVRM
 We kunnen zelf al terug gaan naar de Magna Carta
 2006 : Verdrag inzake de Rechten voor Personen met een Beperking (VRPH)
o Geen nieuwe rechten bijgekomen/ toegevoegd
o Verdrag gemaakt omdat personen met een beperking extra gevoelig zijn in
het miskennen van hun rechten
 In het dagelijkse uitvoering van hun recht, zijn ze kwetsbaarder
 2009 : België heeft het VRPH geratificeerd
 5 componenten v/e individueel ondersteuningsproces (Thompson, 2009)
o Blauwdruk van al je toekomstig professioneel handelen
 = PERSPECTIEFPLAN 2020


4.DOCUMENTAIRE – WACHTEN OP ZORG




LEERPAD 2 : WERKVELD JEUGDHULP

H1 : HET ONTSTAAN VAN DE JEUGDHULP EN DE EERSTE WETGEVING


1.1. INLEIDING
 Opkomst v/d verstedelijking in 12de eeuw : 1ste kerkelijke initiatieven voor opvang
van daklozen, ouderen, armen en wezen
o Reactie op toenemende armoede en het hieraan gekoppelde ‘verderf’
 Opkomst v/h humanisme 15de en 16de eeuw : kind komt voor het eerst als een
aparte groep naar voor
o 1ste pedagogen die wantoestanden waarin kinderen leefden, aanklaagden :
 Juan Vivès
 John Locke
 Jean- Jacques Rousseau
 Johan Pestalozzi
o Weinig vertaling in praktijk
 Industriële revolutie in 18de en 19de eeuw : leefomstandigheden v/d kinderen nog
slechter
 1833 : Broeders Van Liefde, onder impuls van Kanunnik Triest, ontwikkelden een
opvoedkundige aanpak voor weeskinderen en vondelingen
o 1Ste initiatief waarin onderscheid gemaakt werd met volwassenen
o Centraal : bescherming v/d volwassen wereld en verbetering v/h kind
 Vanuit katholieke waarden opgesteld
o Gedisciplineerde en militaristische aanpak
o Beschermings- en verbeterfunctie tot jaren ‘50
 Opkomst v/d wetenschapstakken (vb. ontwikkelingspsychologie, kinderpsychiatrie
en orthopedagogiek) : verbetering in opvang van minderjarigen
o Jaren ’70 : vanuit de wetenschapstakken werden de 1ste vragen gesteld bij
de louter residentiële opvang van minderjarigen
 Ingezet op gezinsvervangende tehuizen met kleine leefgroepen of
op pleeggezinnen
 Langzame evolutie

,  Vb. laatste grote weeshuis in Gent sloot in ‘84



1.1. JEUGDHULP IN DE WETGEVING

1.1.1. KINDERBESCHERMINGSWET IN 1912
 Situering : historisch ontstaan v/d jeugdhulp
o Blik op jeugdhulp : vanuit gerechtelijke standpunt waarbij misdrijven van
minderjarigen voorop stonden
 Reactie : oprichting van kinderrechtbanken
o Inzetten dat strafrecht voor volwassenen niet tegemoetkwam aan noden
van minderjarigen
o 2 opdrachten
1. Het behandelde deze misdrijven die bij volwassenen aanleiding
zouden geven tot vervolging
2. Het kon ook ingrijpen obv de notie ‘predelinquentie’
 = maatregelen ‘ter bescherming v/d minderjarigen’ + met oog op
voorkomen van delinquent gedrag tijdens de volwassenheid
 België wou zo inzetten op decriminaliseren van
minderjarigen en, op termijn, een misdaadvrije SL
realiseren


1.1.1. JEUGDBESCHERMINGSWET VAN ‘65
 Ontstaan : vanuit vaststelling dat het niet haalvaar bleek om de potentiële
criminele carrière van minderjarigen te voorkomen
o Introductie van nieuw begrip als reactie : Kind in gevaar
o Zo gerechtelijke interventie plaats vinden obv 2 gronden :
1. Introductie van ‘kind in gevaar’ : Minderjarigen wiens gezondheid,
veiligheid of zedelijkheid gevaar loopt.
2. Introductie van het begrip “MOF” (= Misdrijf Omgeschreven Feit) :
Omdat minderjarigen in principe als handelingsonbekwaam worden
geacht, krijgen hun misdrijven een andere omschrijving en
afhandeling
 Door introductie van Kind in Gevaar : interventiegrond v/d overheid veel vergroot
o Elke vorm van sociaal onwenselijk gedrag v/e minderjarige kan nu
gerechtelijk gevolgd worden
 Meest zichtbare verandering, onlosmakend verbonden aan de introductie v/h kind
in gevaar = oprichting v/d Jeugdbeschermingscomités
o Vorm geven aan sociale en buitengerechtelijke jeugdbescherming
o Bieden vrijwillige hulp aan kinderen en jongeren ‘in gevaar’
 Zo ontstaat voor het eerst het verschil tss vrijwillige
(buitengerechtelijke) hulp en niet vrijwillige (rechtelijke)
hulp


1.1.1. STAATHERVORMINGEN EN GECOÖRDINEERDE DECRETEN VAN ‘90
 Vanaf ’80 : veel bevoegdheden verschoven v/h Belgisch niveau naar de
Gemeenschappen (Vlaamse, Franstalige en Duitse)
o ’90 : jeugdhulp verschuift naar bevoegdheid v/d (Vlaamse) gemeenschap
 Voornaamste aanpassingen